III CZP 55/09

Sygn. akt III CZP 55/09 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 września 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) 
 
 
 
w sprawie z wniosku Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Wielobranżowego 
Produkcyjno-Usługowo-Handlowo-Eksportowego "I." sp. z o.o. w K. 
przeciwko "J." S.A. w R. 
o dokonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego, 
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 4 września 2009 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w R.  
postanowieniem z dnia 30 marca 2009 r.,  
"Czy 
"dokonanie 
zabezpieczenia 
roszczenia 
pieniężnego"                
w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.                
o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) 
w aktualnym - to jest ustalonym ustawą z dnia 24 maja 2007 r.                
o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz 
niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 112, poz. 769) - brzmieniu, 
oznacza wyłącznie sytuację, gdy doszło do faktycznego wykonania 
orzeczenia o zabezpieczeniu przez komornika, czy też przesłanka ta 
jest spełniona również wtedy, gdy na skutek podjętych przez 
komornika czynności obowiązany zabezpieczył roszczenie pieniężne 
przez złożenie odpowiedniej sumy do depozytu sądowego stosownie 
do art. 47919a k.p.c., zaś postępowanie o dokonanie zabezpieczenia 
zostało umorzone na wniosek uprawnionego?" 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 5 listopada 2008 r. oddalił skargę 
obowiązanego Spółki Akcyjnej „J." w R. na postanowienie komornika przy Sądzie 
Rejonowym w R. wydane w dniu 13 czerwca 2008 r., którym umorzył on 
postępowanie zabezpieczające prowadzone na wniosek uprawnionego syndyka 
masy upadłości Przedsiębiorstwa Wielobranżowego Produkcyjno - Usługowo - 
Handlowo - Eksportowego „I.” Sp. z o.o. w K. i ustalił wysokość kosztów 
postępowania zabezpieczającego na kwotę 10 335,05 zł. 
Sąd Okręgowy w R. rozpoznając zażalenie obowiązanego na postanowienie 
oddalające skargę na czynność komornika powziął wątpliwość, związaną z 
rozumieniem pojęcia dokonania zabezpieczenia roszczenia pieniężnego, które 
zostało użyte w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach 
sądowych i egzekucji, Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zm. (dalej – u.o.k.s.). W jego 
ocenie faktyczne wykonanie przez komornika postanowienia o zabezpieczeniu jest 
niewątpliwie dokonaniem zabezpieczenia w rozumieniu tego przepisu. Wątpliwe 
jest natomiast, czy za dokonanie zabezpieczenia można uznać przypadek, gdy na 
skutek czynności podjętych przez komornika obowiązany „zabezpieczył roszczenie 
pieniężne przez złożenie odpowiedniej sumy do depozytu sądowego stosownie do 
art. 47919a k.p.c." w następstwie czego postępowanie prowadzone przez komornika 
zostało umorzone na wniosek uprawnionego. Zagadnienie to przedstawił do 
rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Sposób 
redakcji 
zagadnienia 
prawnego 
przedstawionego 
Sądowi 
Najwyższemu do rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienie wskazuje, że w ocenie 
Sądu Okręgowego w R. komornik nie zrealizował w pełni postanowienia 
o zabezpieczeniu roszczenia pieniężnego z tej racji, że po zajęciu przez komornika 
rachunku bankowego obowiązanego nie zostały z niego ściągnięte jakiekolwiek 
kwoty. Z tego względu należało ocenić, czy związane z dokonanym zajęciem 
zachowanie obowiązanego, który w celu zwolnienia od zajęcia rachunków 
bankowych złożył do depozytu sądowego kwotę 518 891,23 zł, pozwala przyjąć, 
że doszło do dokonania zabezpieczenia w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.o.k.s. 

 
3 
Stanowisko to wskazuje na wadliwe rozumienie charakteru tytułu 
zabezpieczającego, którym jest nieprawomocny wyrok wydany w postępowaniu 
gospodarczym (art. 47919a k.p.c.), będący tytułem zabezpieczającym roszczenie 
pieniężne w rozpoznawanej sprawie. Do tego rodzaju tytułów stosuje się 
odpowiednio art. 492 § 2 k.p.c. Jest to związane z tym, że wyrok sądu 
gospodarczego zasądzający roszczenie pieniężne, podobnie jak nakaz zapłaty, nie 
określa sposobu zabezpieczenia. W tych wypadkach sposób zabezpieczenia 
wskazuje uprawniony składając tytuł zabezpieczający komornikowi. Nie oznacza to 
jednak, że uprawnionemu pozostawiono całkowitą swobodę wyboru sposobu 
zabezpieczenia. Ogranicza ją art. 747 k.p.c., który w sposób wyczerpujący określa 
dopuszczalne formy zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Przepis ten pozostaje 
w związku z art. 731 k.p.c., który stanowi, że zabezpieczenie nie może zmierzać do 
zaspokojenia roszczenia, chyba że ustawa nie stanowi inaczej. Art. 747 k.p.c. nie 
przewiduje takiej formy zabezpieczenia, która powala na ściągnięcie przez 
komornika kwoty świadczenia pieniężnego objętej tytułem zabezpieczającym. 
Art. 47919a k.p.c. nie jest zaś przepisem szczególnym regulującym na innych 
zasadach formę zabezpieczenia roszczeń pieniężnych w oparciu o tytuł 
zabezpieczający, 
który 
stanowi 
wyrok 
sądu 
wydany 
w 
postępowaniu 
gospodarczym. Brak jest zatem całkowicie podstaw do stanowiska Sądu 
Okręgowego, który uznał, że w rozpoznawanej sprawie komornik miał podstawy do 
ściągnięcia 
kwoty 
zasądzonej 
wyrokiem, 
stanowiącym 
jedynie 
tytuł 
zabezpieczający i decydowało to o dokonaniu zabezpieczenia. 
Wymaga też podkreślenia, że uprawniony we wniosku o dokonanie 
zabezpieczenia wniósł o zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych 
obowiązanego, co odpowiada treści art. 747 pkt 1 k.p.c. W sprawie jest 
bezspornym, że komornik zrealizował to zajęcie, a obowiązany w celu zwolnienia 
środków znajdujących się na tych rachunkach wpłacił do depozytu sądowego kwotę 
ponad 500 000 zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że komornik dokonał 
zabezpieczenia odpowiednio do treści wniosku o dokonanie zabezpieczenia 
i rodzaju tytułu zabezpieczającego, co odpowiada zrealizowaniu zwykłego tytułu 
zabezpieczającego określającego wprost sposób zabezpieczenia. W tej sytuacji 
jest oczywiste, że komornik dokonał zabezpieczenia w rozumieniu art. 45 ust. 1 

 
4 
u.o.k.s., co czyni bezprzedmiotowym udzielenie odpowiedzi na przedstawione 
zagadnienie prawne. Jak już bowiem podkreślono motywem jego przedstawienia 
było stwierdzenie, że komornik nie zrealizował tytułu zabezpieczającego zgodnie 
z jego treścią. 
Nie powinno budzić jednocześnie wątpliwości, że obowiązujące obecnie 
brzmienie art. 45 uoks, które przewiduje pobieranie przez komornika opłaty 
egzekucyjnej od wniosku o dokonanie zabezpieczenia nie dezaktualizuje poglądów 
co 
do 
rozumienia 
pojęcia 
dokonania 
zabezpieczenia 
prezentowanych 
w orzecznictwie na gruncie poprzednio obowiązującej wersji tego przepisu. Sąd 
Okręgowy powołał zasadnie dotyczące tego zagadnienia uchwały Sądu 
Najwyższego z 12 maja 2005 r. (III CZP 27/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 59) 
i 29 września 2005 r. (III CZP 60/05, OSNC 2006, nr 7 - 8, poz. 117). Art. 45 ust. 1 
u.o.k.s. przewiduje obecnie, że opłatę za dokonanie zabezpieczenia uiszcza 
wierzyciel, składając wniosek o dokonanie zabezpieczenia, a jeżeli wniosek ten nie 
jest opłacony, to komornik wzywa wierzyciela do uiszczenia tej opłaty i nie 
podejmuje czynności do czasu jej uiszczenia. Treść tego przepisu reguluje zatem 
oddzielnie dwie kwestie. Wymogów wniosku o dokonanie zabezpieczenia i podstaw 
do pobrania opłaty za dokonanie zabezpieczenia. Po pierwsze nakazuje traktować 
uiszczenie opłaty od wniosku o dokonanie zabezpieczenia jako wymóg wniosku 
o dokonanie zabezpieczenia przez komornika, rozumiany podobnie jak wymóg 
uiszczenia opłaty sądowej przy wnoszeniu pism wszczynających postępowanie 
w sprawie. Po drugie przesądza o tym, że opłata za dokonanie zabezpieczenia 
obciąża wierzyciela. Rozwiązanie to jest istotne z punktu widzenia komornika, gdyż 
art. 770 k.p.c. znajdujący odpowiednie zastosowanie przy ustaleniu kosztów 
postępowania zabezpieczającego, nie daje podstaw do obciążenia nimi 
uprawnionego i ich wyegzekwowania w oparciu o treść art. 7701 k.p.c. Rozwiązanie 
przyjęte w art. 45 ust. 1 u.o.k.s. gwarantuje zatem komornikowi możliwość pobrania 
opłaty za dokonanie zabezpieczenia. Nie ma ono natomiast wpływu na rozumienie 
pojęcia 
dokonania 
zabezpieczenia, 
od 
czego 
uzależnione 
jest, 
zgodnie 
z brzmieniem tego przepisu, „przysługiwanie opłaty" komornikowi. Powinno być ono 
rozumiane podobnie jak pobranie opłaty egzekucyjnej, co stanowi formę 
wynagrodzenia komornika. Tego rodzaju pobranie opłaty jest następstwem 

 
5 
ustalenia 
wysokości 
kosztów 
postępowania 
egzekucyjnego 
(odpowiednio 
zabezpieczającego), przy uwzględnieniu jego wyniku. Nie pozwala to przyjąć, 
że samo uiszczenie opłaty od wniosku o dokonanie zabezpieczenia przez 
uprawnionego rzutuje na uprawnienie do jej pobrania przez komornika, które 
zostało uzależnione od dokonania zabezpieczenia. 
Dodatkowo wymaga podkreślenia, że Sąd Okręgowy dokonał również 
wadliwej wykładni art. 47919a k.p.c., przyjmując, że złożenie przez obowiązanego 
sumy 
zasądzonej 
wyrokiem 
wraz 
z 
wymagalnymi 
odsetkami 
stanowi 
zabezpieczenie roszczenia pieniężnego przez obowiązanego. Według brzmienia 
powołanego wyżej przepisu jest to suma wystarczająca do zabezpieczenia. 
Ta regulacja pozostaje w związku z treścią art. 742 k.p.c. Przepis ten zezwala 
obowiązanemu na domaganie się uchylenia przez sąd zabezpieczenia w razie 
złożenia sumy wystarczającej do zabezpieczenia (art. 747 § 1 i 4 k.p.c.) lub 
domagania się stwierdzenia upadku zabezpieczenia, w przypadku wpłacenia na 
rachunek depozytowy sądu sumy zabezpieczenia, o której mowa w art. 736 § 1 pkt 
1 k.p.c. (art. 742 § 1 w zw. z art. 7541 § 3 k.p.c.). Działanie obowiązanego nie 
powinno być zatem kwalifikowane jako zabezpieczenie przez niego roszczenia. 
W praktyce 
spowodowało 
jedynie 
zmianę 
formy 
zabezpieczenia, 
którą 
zaakceptował uprawniony, 
składając 
wniosek o umorzenie 
postępowania 
zabezpieczającego prowadzonego przez komornika. 
Uwzględniając powyższe Sąd Najwyższy, w oparciu o treść art. 390 § 1 
k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia..