III CZP 54/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie roszczeń dozorcy o wynagrodzenie od wierzyciela, uznając przedstawione zagadnienie prawne za zbyt szczegółowe i zmierzające do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
Powód dochodził od wierzyciela zwrotu wynagrodzenia za dozór nad zajętymi ruchomościami oraz odszkodowania. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o wynagrodzenie, uznając je za przedawnione. Sąd Apelacyjny przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące uprawnienia dozorcy do dochodzenia wynagrodzenia od wierzyciela w osobnym procesie oraz kwestii wymagalności i przedawnienia tego roszczenia. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że przedstawione pytania zmierzają do rozstrzygnięcia konkretnego sporu, co jest niedopuszczalne w postępowaniu o uchwałę.
Sprawa dotyczyła powództwa M. W. przeciwko A. R., Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu oraz BNP Paribas Bank Polska S.A. o zapłatę kwoty 4 140 512,94 zł, w tym wynagrodzenia za dozór nad ruchomościami w postępowaniu egzekucyjnym oraz odszkodowania za szkodę wynikłą z braku możliwości wyegzekwowania tego wynagrodzenia. Sąd Okręgowy wyrokiem częściowym oddalił powództwo o wynagrodzenie, uznając je za przedawnione w oparciu o roczny lub trzyletni termin przedawnienia. Sąd Okręgowy przyjął, że stosunek między dozorcą a stronami postępowania egzekucyjnego ma charakter cywilnoprawny, a wierzyciel powinien zwrócić dozorcy koszty wynagrodzenia. Sąd Apelacyjny, powziąwszy wątpliwość prawną, przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące możliwości dochodzenia przez dozorcę wynagrodzenia od wierzyciela w osobnym postępowaniu, w sytuacji niepobrania przez komornika zaliczki, a także kwestii wymagalności i przedawnienia takiego roszczenia. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, odmówił podjęcia uchwały. Uzasadniono to tym, że instytucja uchwały SN jest wyjątkiem od zasady samodzielności sądów i wymaga przedstawienia zagadnienia w sposób ogólny i abstrakcyjny. W ocenie SN, przedstawione pytania zmierzały wprost do uzyskania odpowiedzi o sposób rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, co jest niedopuszczalne w postępowaniu o uchwałę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienie prawne, dotyczące możliwości dochodzenia przez dozorcę wynagrodzenia od wierzyciela w osobnym procesie oraz kwestii wymagalności i przedawnienia tego roszczenia, zmierza wprost do uzyskania odpowiedzi o sposób rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, co jest niedopuszczalne w postępowaniu o uchwałę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. R. | inne | pozwany |
| Skarb Państwa - Sąd Okręgowy | organ_państwowy | pozwany |
| Sąd Rejonowy | organ_państwowy | pozwany |
| BNP Paribas Bank Polska S.A. | spółka | pozwany |
| Fortis Bank Polska S.A. | spółka | wierzyciel (w postępowaniu egzekucyjnym) |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy powołał się na art. 390 § 1 k.p.c. wskazując, że instytucja uchwały SN jest wyjątkiem i wymaga ścisłej wykładni, a zagadnienie prawne powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny.
Pomocnicze
k.c. art. 859
Kodeks cywilny
Sąd Okręgowy zastosował art. 859 k.c. przewidujący roczny termin przedawnienia dla roszczeń z umowy składu.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
instytucja określona w art. 390 k.p.c. [...] jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego tylko Konstytucji i ustawom przesłanka stosowania art. 390 § 1 k.p.c. powinna być wykładana ściśle Zagadnienie prawne [...] powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu Nie może się sprowadzać do pytania o sposób rozstrzygnięcia sprawy
Skład orzekający
Anna Owczarek
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu w trybie art. 390 k.p.c. oraz ograniczeń w rozstrzyganiu konkretnych sporów przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu, a nie bezpośrednio rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie wynagrodzenia dozorcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z funkcjonowaniem Sądu Najwyższego i jego roli w systemie prawnym, ale nie zawiera nietypowych faktów ani zaskakującego rozstrzygnięcia.
Dane finansowe
WPS: 4 140 512,94 PLN
Sektor
cywilne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZP 54/12 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Jan Górowski w sprawie z powództwa M. W. przeciwko A. R., Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu , Sądowi Rejonowemu i BNP Paribas Bank Polska S.A. w W. o zapłatę, na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 października 2012 r., na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r., "Czy w razie niepobrania przez komornika zaliczki na wynagrodzenie za dozór zajętych ruchomości, przyznanego dozorcy w postępowaniu egzekucyjnym postanowieniami sądu i komornika, nie określającymi podmiotu zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia, dozorca jest uprawniony do dochodzenia w odrębnym postępowaniu zapłaty tego wynagrodzenia od wierzyciela? 2 w przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie: Z jaką chwilą roszczenie dozorcy do wierzyciela o wypłatę wynagrodzenia za dozór staje się wymagalne i w jakim terminie dochodzi do jego przedawnienia oraz czy postanowienie ustalające wynagrodzenie dozorcy przerywa bieg przedawnienia tego roszczenia?" odmawia podjęcia uchwały. 3 Uzasadnienie M. W. wniósł przeciwko A. R., Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu oraz BNP Paribas Bank Polska S.A. w W. powództwo o zasądzenie kwoty 4 140 512,94 zł, w tym 440 408,76 zł z tytułu wynagrodzenia za sprawowanie dozoru nad zajętymi w postępowaniu egzekucyjnym ruchomościami, oraz 3 700 104,20 zł z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek braku możliwości wyegzekwowania wynagrodzenia za dozór. Wyrokiem częściowym z dnia 14 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o zasądzenie kwoty 440 408,76 zł. Z ustaleń wynika, że powód został dozorcą ruchomości, zajętych - na wniosek wierzyciela Fortis Bank Polska S.A. w W., którego następcą prawnym jest pozwany Paribas – w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego A. R. W postępowaniu tym przyznano dozorcy wynagrodzenie za sprawowanie dozoru w łącznej kwocie 440 408,76 zł, w postanowieniu o przyznaniu wynagrodzenia nie określono natomiast podmiotu zobowiązanego do zapłaty, komornik nie wezwał też wierzyciela do uiszczenia zaliczki. Postępowanie egzekucyjne w zakresie zajęcia ruchomości zostało ostatecznie umorzone, wobec cofnięcia przez wierzyciela wniosku w tej części, w pozostałym zakresie toczy się nadal. Powód, po zwolnieniu z obowiązków dozorcy, wszczął przeciwko dłużnikowi egzekucję co do kosztów dozoru, jednak okazała się ona bezskuteczna. Sąd Okręgowy uznał, że powód może w odrębnym procesie domagać się zasądzenia od wierzyciela kosztów wynagrodzenia za sprawowanie dozoru, bowiem oddanie zajętych rzeczy pod dozór tworzy pomiędzy dozorcą a stronami postępowania egzekucyjnego stosunek cywilnoprawny, do którego odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego o przechowaniu. Koszty te powinien zwrócić wierzyciel, który następnie może wyegzekwować ich zwrot od dłużnika. Roszczenie przeciwko wierzycielowi uległo jednak przedawnieniu, bowiem zastosowanie ma art. 8599 k.c., przewidujący roczny termin przedawnienia dla roszczeń z umowy składu, ewentualnie zaś znajduje zastosowanie trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych 4 z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oba te terminy powinny być liczone najpóźniej od dnia zakończenia dozoru i upłynęły przed wniesieniem powództwa. Przy rozpoznawaniu apelacji powoda od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny powziął wyrażoną w sentencji wątpliwość prawną, którą przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśnione zostało kilkakrotnie, że instytucja określona w art. 390 k.p.c., prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w uchwale, jest wyjątkiem od konstytucyjnej zasady podległości sędziego tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji) i reguły samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd właściwy. Ze względu na tę wyjątkowość, przesłanka stosowania art. 390 § 1 k.p.c. powinna być wykładana ściśle. Zagadnienie prawne, stanowiące przedmiot pytania sądu drugiej instancji powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. m.in. postanowienie z dnia 9 kwietnia 2010 r., III CZP 17/10, z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 17/11). Nie może się sprowadzać do pytania o sposób rozstrzygnięcia sprawy (por. m.in. postanowienie z dnia 10 maja 2007 r., III UZP 1/07, OSNP 2008, nr 3-4, poz. 49). Sąd Najwyższy nie może bowiem zastępować sądów powszechnych w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy. W niniejszej zaś sprawie powód dochodzi zasądzenia w odrębnym procesie wynagrodzenia od wierzyciela za sprawowanie obowiązków dozorcy w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z wniosku tego wierzyciela. Przedstawione przez Sąd Apelacyjny pytania sprowadzają się do kwestii, czy dozorcy przysługuje w odrębnym procesie takie roszczenie w razie niepobrania przez komornika zaliczki na wydatki związane z powierzeniem mu tych obowiązków i jaki jest termin przedawnienia takiego roszczenia. Zmierzają zatem wprost do uzyskania odpowiedzi o sposób rozstrzygnięcia sprawy, co nie jest dopuszczalne. 5 Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) postanowił, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI