III CZP 54/00

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Zamościu, dotyczące możliwości zgłoszenia przez pozwanego zarzutu opartego na art. 357¹ k.c. (zmiana stosunków) w procesie o świadczenie. Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy uznały, że takie żądanie nie może być podniesione w formie zarzutu, a jedynie w pozwie wzajemnym, powołując się na potrzebę dokładnego określenia żądania zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz na zasadę związania sądu żądaniem pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.c. i k.c., w tym zmiany wprowadzone ustawą z dnia 24 maja 2000 r., podkreślił tendencję do usprawniania postępowań i koncentracji materiału procesowego na wczesnym etapie. Stwierdził, że uprawnienia materialnoprawne realizuje się przez czynność procesową, najczęściej przez wniesienie pozwu. Odwołując się do wcześniejszego orzecznictwa (np. uchwały III CZP 80/91), Sąd Najwyższy potwierdził, że sąd orzeka w przedmiocie art. 357¹ k.c. na żądanie strony. Podkreślono, że mimo skreślenia § 2 art. 357¹ k.c., wymóg zgłoszenia żądania pozostał. Wskazano, że pozwany nie może bronić się zarzutem opartym na przesłankach art. 357¹ k.c., gdyż wymaga to zgłoszenia konkretnego żądania. Uchwała stwierdza, że żądanie z art. 357¹ k.c. pozwany może zgłosić jedynie w pozwie wzajemnym, co zapewnia jego dokładne określenie i przedstawienie okoliczności uzasadniających, zgodnie z wymogami procesowymi.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający