III CZP 53/09

Uchwała z dnia 19 sierpnia 2009 r., III CZP 53/09 
 
Sędzia SN Jan Górowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz 
Sędzia SN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Henryki T. przy uczestnictwie Sławomira 
T. o podział majątku wspólnego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu 
jawnym w dniu 19 sierpnia 2009 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez 
Sąd Okręgowy w Łomży postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r.: 
"Czy prawo własności nieruchomości – nabyte w czasie trwania małżeńskiej 
wspólności ustawowej, wskutek przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na 
podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania 
wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 123, 
poz. 781 ze zm.) – weszło w skład majątku odrębnego tego z małżonków, do 
którego majątku odrębnego wchodziło prawo użytkowania wieczystego tejże 
nieruchomości i prawo własności posadowionych na niej budynków stanowiących 
odrębny od gruntu przedmiot własności?" 
podjął uchwałę: 
 
Prawo własności nieruchomości, nabyte w czasie trwania wspólności 
ustawowej w trybie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa 
użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo 
własności (Dz.U. Nr 123, poz. 781), stanowi majątek odrębny tego z 
małżonków, któremu przed powstaniem wspólności przysługiwało prawo 
użytkowania wieczystego tej nieruchomości i prawo własności 
posadowionych na niej budynków (art. 33 pkt 3 k.r.o. w brzmieniu 
obowiązującym do dnia 20 stycznia 2005 r.). 
 
Uzasadnienie 
 

Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem – po rozpoznaniu sprawy z 
wniosku Henryki T. przy uczestnictwie Sławomira T. o podział majątku wspólnego – 
postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. ustalił, że w skład majątku wspólnego 
uczestników wchodzą dwie nieruchomości położone w W.M. – zabudowana o 
obszarze 0.07.77 ha, położona przy ul. W., objęta księgą wieczystą nr (...)6, oraz 
niezabudowana o obszarze 0.07.34 ha, położona przy ul. R., objęta księgą 
wieczystą nr (...)1. Dokonał podziału tego majątku w ten sposób, że obie 
nieruchomości przyznał na własność uczestnikowi oraz ustalił, że poczynił on 
wydatki i nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny o wartości 243 952 zł i 
zasądził od niego na rzecz wnioskodawczyni tytułem spłaty kwotę 81 604 zł. 
Ze stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia wynika, że w dniu 
20 sierpnia 1994 r. uczestnicy zawarli związek małżeński, który wyrokiem Sądu 
Okręgowego w Łomży z dnia 20 marca 2002 r. został rozwiązany przez rozwód. 
Przed zawarciem małżeństwa Sławomir T. umową notarialną z dnia 3 listopada 
1992 r. nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości o obszarze 0.07.77 
ha, położonej przy ul. W. oraz prawo własności znajdujących się na niej budynków, 
stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności. Po ślubie uczestnicy 
zamieszkali w budynku przy ul. W. i przystąpili do jego przebudowy. Podłączyli gaz 
ziemny, wykonali fundamenty pod dobudowaną cześć domu, ściany działowe, 
więźbę dachową i około 70% ogrzewania podłogowego, a także pokryli dach papą i 
wymienili okna. W czasie trwania małżeństwa nabyli nieruchomość o obszarze 
0.07.34 ha przy ul. R. W dniu 17 lipca 1998 r. decyzją Burmistrza Miasta W.M. 
prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. W. zostało 
przekształcone w prawo własności za jednoczesną opłatą w wysokości 326,35 zł, 
którą uiszczono ze środków majątku wspólnego. 
Sąd Rejonowy uznał, że nieruchomość przy ul. W., jako nabyta przez jednego 
z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej, wchodzi w skład majątku 
wspólnego. Na podstawie opinii biegłego ustalił wartość majątku ulegającego 
podziałowi na kwotę 407 160 zł, od której odliczył wydatki i nakłady poczynione 
przez uczestnika z jego majątku odrębnego na majątek wspólny w kwocie 243 952 
zł, obejmującej wartość prawa użytkowania wieczystego, koszt rozbudowy i 
ulepszenia budynku oraz spłaconą pożyczkę obciążającą oboje małżonków. 
Przyjmując, że uczestnicy mają równe udziały w majątku wspólnym, zasądził na 
rzecz wnioskodawczyni spłatę w kwocie 81 604 zł. 

Przy rozpoznawaniu apelacji wnioskodawczyni Sąd Okręgowy w Łomży 
powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym zagadnieniu 
prawnym, przytoczonym na wstępie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i 
opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1691) zostały 
znowelizowane przepisy regulujące małżeńskie ustroje majątkowe. Zgodnie jednak 
z art. 5 ust. 5 pkt 3 tej ustawy, do podziału majątku wspólnego małżonków i do 
zwrotu wydatków i nakładów dokonanych z majątku wspólnego na majątek osobisty 
lub z majątku osobistego na majątek wspólny, jeżeli wspólność majątkowa 
małżeńska ustała przed wejściem w życie ustawy, stosuje się przepisy 
dotychczasowe. W niniejszej sprawie zatem do oceny skutków prawnych 
przekształcenia przysługującego uczestnikowi prawa użytkowania wieczystego w 
prawo własności mają zastosowanie art. 31-33 k.r.o. w brzmieniu obowiązującym 
do dnia 20 stycznia 2005 r. 
Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania 
wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 123, 
poz. 781 ze zm.; jedn. tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 65, poz. 746 ze zm. – dalej: „ustawa 
o przekształceniu” lub „ustawa”) określała zasady przekształcenia prawa 
użytkowania wieczystego w prawo własności osób fizycznych będących 
dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy w 
pierwotnym brzmieniu, jej przepisy miały zastosowanie do osób fizycznych, które 
nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem jej ogłoszenia i złożyły wniosek 
o przekształcenie do dnia 31 grudnia 2000 r. Następnie, po zmianach dokonanych z 
dniem 28 lipca 2001 r., przepisy ustawy miały zastosowanie do osób fizycznych, 
które nabyły użytkowanie wieczyste przed dniem 31 października 1998 r., a także 
do osób, które były ich następcami prawnymi, i złożyły wniosek o przekształcenie 
do dnia 31 grudnia 2002 r. (zob. ustawę z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie 
ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom 
fizycznym w prawo własności, Dz.U. Nr 72, poz. 749). Decyzja o przekształceniu 
wydawana przez organ określony w art. 2 ust. 1 ustawy stanowiła podstawę wpisu 
w księdze wieczystej. Osoba, która nabyła własność nieruchomości, zobowiązana 
była do uiszczenia opłaty za przekształcenie. 

Przewidziana w ustawie konstrukcja przekształcenia prawa użytkowania 
wieczystego w prawo własności nie jest jednolicie postrzegana w nauce prawa, 
dominuje jednak zapatrywanie, że w wyniku przekształcenia prawo użytkowania 
wieczystego wygasa. Pogląd taki został wyrażony również w uzasadnieniu uchwały 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004 r., III CZP 47/04 
(OSNC 2005, nr 5, poz. 74) i trzeba zgodzić się z tym stanowiskiem, ponieważ 
ostateczna decyzja o przekształceniu sprawia, że dotychczasowy użytkownik 
wieczysty w tej samej chwili przestaje być użytkownikiem wieczystym 
nieruchomości i staje się jej właścicielem. Oznacza to, że na skutek decyzji o 
przekształceniu prawo użytkowania wieczystego wygasa, a dotychczasowy 
użytkownik wieczysty powinien być traktowany tak, jak nabywca prawa własności 
nieruchomości. Skutki tego nabycia podlegają natomiast ocenie w świetle 
przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujących stosunki majątkowe 
między małżonkami. 
Zgodnie z art. 32 § 1 k.r.o. w pierwotnym brzmieniu, dorobkiem małżonków 
były przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez 
oboje małżonków lub przez jednego z nich. Na gruncie tego przepisu w 
orzecznictwie przyjmowano, że własność nieruchomości nabyta na podstawie 
umowy zawartej przez jednego z małżonków wchodzi – z zastrzeżeniem wyjątków 
określonych w art. 33 k.r.o. – do majątku wspólnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego 
z dnia 11 czerwca 1999 r., II CKN 390/98, OSNC 1999, nr 12, poz. 217 oraz 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2008 r., V CSK 355/07, nie 
publ.). Podobnie oceniano skutki nabycia własności nieruchomości w drodze decyzji 
administracyjnej wydanej na rzecz jednego z małżonków. W uzasadnieniu uchwały 
z dnia 18 maja 1995 r., III CZP 58/95 (OSNC 1995, nr 10, poz. 139), Sąd 
Najwyższy podkreślił, że dorobkiem małżonków są wszystkie przedmioty 
majątkowe, niezależnie od sposobu ich nabycia, a więc nabyte w sposób pierwotny 
albo pochodny, a w konsekwencji niezależnie od tego, czy nabycie nastąpiło w 
drodze czynności prawnej, z mocy samego prawa, na podstawie decyzji 
administracyjnej lub orzeczenia sądowego, albo też wskutek innego zdarzenia, z 
którym ustawa wiąże nabycie prawa. 
Przedstawiony kierunek wykładni przyjmowany był w licznych orzeczeniach 
Sądu Najwyższego. Tytułem przykładu można wskazać uchwałę z dnia 29 
października 1991 r., III CZP 107/91 (OSNCP 1992, nr 5, poz. 75), w której Sąd 

Najwyższy wyjaśnił, że z mocy decyzji o przydziale lokalu użytkowego, wydanej na 
rzecz jednego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej, najemcą 
lokalu użytkowego stał się także drugi małżonek (zob. też wyrok Sądu Najwyższego 
z dnia 13 czerwca 1967 r., III CR 107/67, OSNCP 1968, nr 4, poz. 66 oraz uchwała 
Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1982 r., III CZP 35/82, OSNCP 1983, nr 4, 
poz. 44). Podobnie oceniane były w orzecznictwie skutki wydania przez organ 
administracji aktu własności ziemi na rzecz jednego z małżonków w czasie trwania 
wspólności ustawowej. W postanowieniu z dnia 21 maja 1999 r., III CKN 244/98 
(OSNC 1999, nr 12, poz. 210), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sąd samodzielnie 
rozstrzyga spór o to, czy nieruchomość objęta aktem własności ziemi weszła do 
wspólnego majątku dorobkowego rolnika i jego małżonka, czy też należy do 
majątku osobistego rolnika, wiążąca bowiem moc prawna aktu administracyjnego 
sprowadza się do tej sfery stosunków, do której uregulowania organ administracyjny 
jest ustawowo powołany. Za utrwalony w orzecznictwie można przy tym uznać 
pogląd, że nieruchomość rolna nabyta – na zasadach określonych w ustawie z dnia 
26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 
27, poz. 250 ze zm.) – w czasie trwania związku małżeńskiego, w którym stosunki 
majątkowe między małżonkami podlegały ustrojowi wspólności ustawowej, 
wchodziła do majątku wspólnego (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 
stycznia 1991 r., III CZP 61/90, OSNCP 1991, nr 7, poz. 87 oraz postanowienia 
Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., I CKU 130/97, "Prokuratura i 
Prawo", Orzecznictwo 1998, nr 2, poz. 34 i z dnia 21 kwietnia 2004 r., III CK 475/02, 
nie publ.). Trzeba jednak zauważyć, że akt własności ziemi – w przeciwieństwie do 
decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – miał 
charakter deklaratywny. 
O tym, czy prawo własności nieruchomości nabyte w czasie trwania 
wspólności ustawowej, w wyniku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, 
przysługującego jednemu z małżonków przed powstaniem wspólności ustawowej, 
podlega zasadzie wyrażonej w art. 32 § 1 k.r.o. w pierwotnym brzmieniu, 
decydować powinna wykładnia art. 33 pkt 3 k.r.o. również w jego pierwotnym 
brzmieniu. Przepis ten stanowił wówczas, że odrębny majątek każdego z 
małżonków stanowią przedmioty majątkowe nabyte ze środków uzyskanych w 
zamian za przedmioty wymienione w dwóch punktach poprzedzających, czyli za 
przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej oraz za przedmioty 

nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub 
darczyńca inaczej postanowił. 
Sąd Okręgowy trafnie zauważył, że odwołanie się do orzecznictwa 
przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu, zwłaszcza do uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1985 r., III CZP 41/85 (OSNCP 1986, nr 6, poz. 
92), nie uzasadnia odejścia od zasady surogacji. W uchwale tej Sąd Najwyższy 
stanął na stanowisku, że własnościowe prawo do lokalu uzyskane w trybie 
przekształcenia należącego do niego lokatorskiego prawa do lokalu przez jedno z 
małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w drodze przydziału 
uwzględniającego potrzeby rodziny stanowi przedmiot majątku wspólnego 
małżonków także wówczas, gdy wkład budowlany wniesiony przezeń – w czasie 
trwania małżeństwa – do spółdzielni mieszkaniowej pochodzi w całości z majątku 
odrębnego tego małżonka. Przyczyną, dla której Sąd Najwyższy wyłączył zasadę 
surogacji był – jak wynika z odwołania się w uzasadnieniu do reguł ogólnych 
ustalonych w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30 
listopada 1974 r., III CZP 1/74 (OSNCP 1975, nr 3, poz. 37) – przede wszystkim 
wzgląd na znaczenie lokalu dla dobra rodziny. Nawiązując do tych reguł, Sąd 
Najwyższy podkreślił, że jeżeli małżonek sfinansował wkład budowlany ze środków 
jego majątku odrębnego, to nie można przejść do porządku nad tym, iż między 
wysokością wkładu a rynkową wartością uzyskanego zbywalnego prawa do lokalu 
zachodzi poważna różnica. Mieszkanie przedstawia znacznie wyższą wartość niż 
suma wkładu wniesionego przez małżonka, dlatego interes społeczny przemawia 
za zaliczeniem uzyskanego przyrostu wartości wkładu budowlanego na dobro 
rodziny, temu celowi zaś służy instytucja wspólności ustawowej. 
Decydujące znaczenie dla odstąpienia od zasady surogacji miały zatem 
względy społeczne związane z dobrem rodziny, co znalazło potwierdzenie w 
postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r., IV CSK 60/08 (nie publ.), w którym Sąd 
Najwyższy przyjął, że podstawę przynależności do majątków małżonków 
spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego nie mającego rodzinnego 
przeznaczenia stanowią ogólne unormowania kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. 
W sytuacji, w której przekształceniu na prawo własnościowe, niemające takiego 
przeznaczenia, uległo lokatorskie prawo do lokalu stanowiące majątek odrębny 
jednego małżonka, prawo to, będące kontynuacją poprzednio przysługującego mu 
prawa do lokalu, pozostaje nadal składnikiem jego majątku odrębnego, a 

ewentualna dopłata dokonana na przekształcenie ze środków majątku wspólnego 
stanowi nakład z tego majątku na majątek odrębny, podlegający rozliczeniu na 
podstawie art. 45 k.r.o. 
Przewidziana w ustawie możliwość przekształcenia prawa użytkowania 
wieczystego w prawo własności nie była uzależniona od stosunków rodzinnych 
wieczystego użytkownika. Projektodawcy ustawy mieli wprawdzie na względzie cel 
społeczny, jednak w tym wypadku – jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w 
uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r., K 8/98 (OTK Zb.Urz. 2000, nr 3, 
poz. 87) – chodziło o wzmocnienie pozycji prawnej obywateli polskich 
zamieszkałych na ziemiach dawniej nazywanych ziemiami odzyskanymi, możliwie 
pełne uregulowanie stosunków własnościowych i naprawienie krzywd osobom 
pozbawionym mienia w wyniku wojny lub wywłaszczonym po 1945 r. Brak 
bezpośredniego związku między preferencjami w zakresie przekształcenia prawa 
użytkowania wieczystego w prawo własności a stosunkami rodzinnymi wieczystego 
użytkownika przemawia przeciwko zastosowaniu w odniesieniu do skutków tego 
przekształcenia zasad przyjmowanych w orzecznictwie w odniesieniu do 
spółdzielczego prawa do lokalu. 
W tej sytuacji rozważenia wymaga kwestia, czy prawo własności 
nieruchomości, powstałe w wyniku przekształcenia prawa użytkowania 
wieczystego, jest prawem nabytym ze środków uzyskanych w zamian – w 
rozumieniu art. 33 pkt 3 k.r.o. w pierwotnym brzmieniu – za należące do majątku 
odrębnego użytkowanie wieczyste. Podejmując ten problem trzeba podkreślić, że 
celem surogacji przewidzianej w powołanym przepisie jest zachowanie wartości 
majątku odrębnego, mimo zmiany jego poszczególnych składników. Składniki 
wymienione w art. 33 pkt 1 i 2 k.r.o. stanowią – jak wskazano w doktrynie – "jak 
gdyby żelazny fundusz majątku odrębnego, który nie roztapia się w majątku 
wspólnym". Regulacja zawarta w art. 33 pkt 3 k.r.o. w pierwotnym brzmieniu jest 
natomiast wyrazem kompromisu między dążeniem do zachowania majątku 
odrębnego a tendencją do pomnażania majątku wspólnego. Podstawowym 
warunkiem surogacji jest wymaganie, aby wyłączenie określonego przedmiotu 
majątkowego z majątku odrębnego i nabycie innego przedmiotu, czyli surogatu 
nastąpiło w wyniku tego samego zdarzenia prawnego. Nie budzi wątpliwości, że w 
razie przekształcenia w czasie trwania wspólności ustawowej prawa użytkowania 
wieczystego, przysługującego jednemu z małżonków przed powstaniem 

wspólności, w prawo własności warunek ten jest spełniony. Wygaśnięcie prawa 
użytkowania wieczystego należącego do majątku odrębnego i nabycie prawa 
własności nieruchomości są wynikiem tego samego zdarzenia prawnego, jakim jest 
wydanie decyzji administracyjnej o przekształceniu, a ściśle uzyskanie przez nią 
przymiotu ostateczności. 
Stwierdzenie to nie wyczerpuje jednak istoty zagadnienia, tym bardziej że brak 
jednolitości zapatrywań co do tego, czy drugą przesłanką surogacji jest wymaganie, 
aby nabyty przedmiot został uzyskany w całości ze środków pochodzących z 
majątku odrębnego. Obok poglądów wskazujących na konieczność dodatkowego 
kryterium ekonomicznego, prezentowany jest również pogląd, że między członami 
surogacji musi istnieć związek natury prawnej lub ekonomicznej, ale mogą one mieć 
różny charakter i różną wartość majątkową. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 
maja 2000 r., V CKN 50/00 (nie publ.) stanął na stanowisku, że przesłanką 
surogacji jest wymaganie, aby jedno i to samo zdarzenie spowodowało wyjście 
określonego przedmiotu z majątku odrębnego i nabycie innego przedmiotu 
majątkowego, oraz aby przedmiot nabyty był uzyskany także w sensie 
ekonomicznym kosztem majątku odrębnego. 
Niezależnie od tej kontrowersji, w nauce prawa od dawna poważne 
wątpliwości wywołuje ocena sytuacji, w której nabycie przedmiotu majątkowego w 
czasie trwania wspólności ustawowej następuje tylko częściowo ze środków 
pochodzących z majątku odrębnego. Przez dłuższy czas przeważał pogląd, że 
jeżeli nic innego nie wynika z treści czynności prawnej, nabyty przedmiot należy 
proporcjonalnie do wartości użytych dla jego uzyskania środków z majątku 
odrębnego i z majątku wspólnego, w odpowiedniej ułamkowej części do majątku 
odrębnego, w pozostałej zaś – do majątku wspólnego. Treść czynności prawnej 
może jednak przesądzić, że nabywany przedmiot wejdzie w skład jednego z 
majątków i w takim wypadku ex lege powstanie na rzecz drugiego majątku 
należność z tytułu wydatków i nakładów (art. 45 k.r.o.). Odmienne stanowisko 
zajmował w tej kwestii Sąd Najwyższy, który jeszcze pod rządem kodeksu 
rodzinnego z 1950 r. w uchwale z dnia 13 listopada 1962 r., III CO 2/62 (OSNCP 
1963, nr 10, poz. 217) przyjął, że nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków 
w czasie trwania małżeństwa stanowi majątek wspólny także wówczas, gdy poza 
funduszem należącym do wspólności ustawowej część pieniędzy użytych na kupno 
nieruchomości stanowiła majątek osobisty poszczególnych małżonków, chyba że co 

innego wynika z treści czynności prawnej. Pogląd ten został podtrzymany przez 
Sąd Najwyższy pod rządem kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W wyroku z dnia 
17 maja 1985 r., III CRN 119/85 (OSPiKA 1986, nr 9-10, poz. 185) Sąd Najwyższy 
podkreślił, że pojęcia surogacji nie można interpretować tak szeroko, by każde 
zaangażowanie środków pieniężnych pochodzących z majątku nieobjętego 
wspólnością ustawową musiało prowadzić do traktowania nabytego przedmiotu 
majątkowego za stanowiący w całości lub w odpowiedniej części składnik majątku 
osobistego małżonka. Jeżeli środków należących do majątku odrębnego jednego z 
małżonków użyto na częściowe zaspokojenie ceny nabycia, a resztę tej ceny 
uiszczono z funduszy dorobkowych, to nabyty udział w nieruchomości stanowi 
majątek wspólny. Małżonek zaś, który na nabycie użył środków należących do jego 
majątku odrębnego, może tylko żądać ich zwrotu na podstawie art. 45 k.r.o. 
Ostatnio w doktrynie zaprezentowano pogląd, że o zaliczeniu nabywanego 
przedmiotu do majątku wspólnego lub odrębnego powinno decydować porównanie 
wielkości środków użytych z każdego z tych majątków. W konsekwencji, nabyty 
przedmiot należy zaliczyć do tego z majątków, z którego pochodzi podstawowa 
część środków. Jeżeli środki z drugiego majątku są nieznaczne, stanowią nakład 
rozliczany zgodnie z art. 45 k.r.o., jeżeli natomiast wskazane kryterium nie może 
znaleźć zastosowania ze względu na brak daleko idącej różnicy między 
zaangażowanymi środkami, to – w braku odmiennej woli małżonków – nabyty 
przedmiot wchodzi do każdego z majątków w częściach ułamkowych 
proporcjonalnych do wysokości zaangażowanych środków. Za koncepcją tą 
opowiedział się Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 12 maja 2000 r., V CKN 50/00, 
(...) i z dnia 18 stycznia 2008 r., V CSK 355/07 (nie publ.). 
Zastosowanie tej koncepcji w niniejszej sprawie, a także w zdecydowanej 
większości przypadków przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo 
własności, prowadziłoby do zaliczenia prawa własności nieruchomości powstałego 
w wyniku przekształcenia do majątku odrębnego tego z małżonków, któremu przed 
powstaniem wspólności przysługiwało prawo użytkowania wieczystego. 
Przemawiają za tym bowiem znaczne dysproporcje między wartością prawa 
użytkowania wieczystego nieruchomości a opłatą za przekształcenie. Kryterium to 
nie ma jednak w rozważanym przypadku znaczenia przesądzającego; znaczenie 
takie ma szczególna sytuacja, odbiegająca od typowych przypadków surogacji, jaka 
zachodzi w razie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo 

własności. Powstałe w wyniku przekształcenia prawo własności – ze względu na 
ścisły związek z przekształconym prawem użytkowania wieczystego, pozwalający 
uznać je za swoistą kontynuację przekształconego prawa – wchodzi zawsze w 
skład tego majątku, do którego należało przekształcone prawo. W takim ujęciu 
prawo powstałe w wyniku przekształcenia zostaje zawsze nabyte „ze środków 
uzyskanych w zamian za” (art. 33 pkt 3 k.r.o. w pierwotnym brzmieniu) prawo 
przekształcone, niezależnie od zaangażowania środków z innego majątku; środki te 
będą natomiast podlegały rozliczeniu zgodnie z art. 45 k.r.o. Pogląd, że prawo 
własności powstałe w wyniku przekształcenia użytkowania wieczystego należącego 
do majątku odrębnego jednego z małżonków pozostaje nadal składnikiem majątku 
odrębnego, mimo że przekształcenie nastąpiło w czasie trwania małżeństwa, 
dominuje również w doktrynie. 
Zastosowanie odmiennej koncepcji i przyjęcie, że powstałe w wyniku 
przekształcenia prawo własności wchodzi do majątku wspólnego, powodowałoby 
liczne komplikacje. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy, podnosząc, że w wyniku 
przekształcenia dochodziłoby wówczas do quasi-wywłaszczenia małżonka 
będącego wieczystym użytkownikiem co do udziału 1/2 części w prawie własności 
budynków wzniesionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste, co byłoby 
nie do pogodzenia z art. 21 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 1 protokołu nr 1 do 
konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 
36, poz. 175 ze zm.). Poza tym wyłoniłby się nieuchronnie problem, w jaki sposób w 
ramach przekształcenia uwzględniać interesy małżonka niebędącego 
użytkownikiem wieczystym. Dalszą trudność powodowałoby uznanie wniosku o 
przekształcenie za czynność zarządu majątkiem wspólnym w rozumieniu art. 36 
k.r.o. w pierwotnym brzmieniu. Komplikacje te także przemawiają na rzecz tezy, że 
w sytuacji opisanej w przedstawionym zagadnieniu prawo własności nieruchomości 
należy do majątku odrębnego małżonka, któremu przysługiwało prawo użytkowania 
wieczystego. 
Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie 
prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).