III CZP 53/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 czerwca 2008 r. (sygn. III CZP 53/08) rozstrzygnął dwa kluczowe zagadnienia prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Szczecinie. Dotyczyły one charakteru orzeczenia sądu w przedmiocie nieważności umowy nabycia nieruchomości przez cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia oraz kwestii współuczestnictwa koniecznego jednolitego po stronie pozwanych małżonków, z których jedno było cudzoziemcem, a drugie obywatelem polskim. Pierwsze zagadnienie dotyczyło tego, czy sąd orzekając w trybie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, ustala nieważność umowy (orzeczenie deklaratywne) czy ją unieważnia (orzeczenie konstytutywne). Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenie wydane na podstawie art. 6 ust. 2 tej ustawy ma charakter deklaratywny. Wyjaśniono, że nieważność jest stwierdzana przez sąd, a nie kształtowana przez jego orzeczenie. Ustawa wprowadza skutek nieważności bezwzględnej nabycia nieruchomości bez wymaganego zezwolenia. Drugie zagadnienie dotyczyło współuczestnictwa koniecznego jednolitego po stronie pozwanych małżonków – obywatela polskiego i cudzoziemca, którzy nabyli nieruchomość do majątku wspólnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że nieruchomość nabywana do majątku wspólnego przez małżonków, z których jedno jest cudzoziemcem, jest nieruchomością nabywaną przez cudzoziemca w rozumieniu ustawy. Czynność taka, dokonana bez wymaganego zezwolenia, jest dotknięta sankcją nieważności bezwzględnej. Ze względu na konstrukcję prawną wspólności łącznej, sąd nie może orzec nieważności części czynności prawnej. Postępowanie w takiej sprawie dotyczy interesów obu małżonków i zapada w nim wyrok rozstrzygający sprawę w sposób jednolity, co oznacza współuczestnictwo materialne jednolite i konieczne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru orzeczenia o nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca oraz kwestia współuczestnictwa koniecznego w sprawach dotyczących majątku wspólnego.
Dotyczy stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w brzmieniu obowiązującym w dacie nabycia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd orzekając w trybie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców ustala nieważność umowy nabycia nieruchomości (orzeczenie deklaratywne) czy unieważnia umowę (orzeczenie konstytutywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzeczenie wydane na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców ma charakter deklaratywny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ustawa wprowadza skutek nieważności bezwzględnej nabycia nieruchomości bez wymaganego zezwolenia. Art. 6 ust. 1 wyraźnie określa skutek w postaci „nieważności” aktu, a art. 6 ust. 2 stwierdza, że sąd orzeka o nieważności nabycia, a nie o unieważnieniu. Nieważność oznacza, że sąd stwierdza istniejący stan prawny (orzeczenie deklaratywne), w przeciwieństwie do unieważnienia, które kształtuje stosunek prawny (orzeczenie konstytutywne).
Czy po stronie pozwanych małżonków – obywatela polskiego i cudzoziemca, którzy nabyli nieruchomość do majątku wspólnego, w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, opartego na przepisie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r,. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, zachodzi współuczestnictwo konieczne jednolite?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po stronie pozwanych małżonków – obywatela polskiego i cudzoziemca, którzy nabyli nieruchomość do majątku wspólnego – zachodzi współuczestnictwo konieczne jednolite.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nieruchomość nabywana do majątku wspólnego przez małżonków, z których jedno jest cudzoziemcem, jest nabywana przez cudzoziemca w rozumieniu ustawy. Czynność taka, dokonana bez wymaganego zezwolenia, jest dotknięta sankcją nieważności bezwzględnej. Ze względu na konstrukcję prawną wspólności łącznej, sąd nie może orzec nieważności części czynności prawnej. Postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy nabycia nieruchomości do majątku wspólnego przez cudzoziemca i jego małżonka, obywatela polskiego, dotyczy interesów obu małżonków i w stosunku do obu zapada wyrok rozstrzygający sprawę w sposób jednolity, co oznacza współuczestnictwo materialne jednolite i konieczne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. | organ_państwowy | powód |
| Carl Ian K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Stanisława K. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Powiat G. | instytucja | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
u.n.n.p.c. art. 6 § ust. 1 i 2
Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców
Orzeczenie o nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca bez zezwolenia ma charakter deklaratywny. Nabycie jest nieważne bezwzględnie.
Pomocnicze
u.n.n.p.c. art. 1 § ust. 1
Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców
Wymaga zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca.
k.p.c. art. 73 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy współuczestnictwa materialnego jednolitego.
k.p.c. art. 72 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy współuczestnictwa koniecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie o nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca bez zezwolenia ma charakter deklaratywny. • W przypadku nabycia nieruchomości do majątku wspólnego przez małżonków, z których jedno jest cudzoziemcem, zachodzi współuczestnictwo konieczne jednolite.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie wydane na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców ma charakter deklaratywny. • Po stronie pozwanych małżonków – obywatela polskiego i cudzoziemca, którzy nabyli nieruchomość do majątku wspólnego – zachodzi współuczestnictwo konieczne jednolite. • Nieważność należy zatem odróżnić od unieważnienia; w pierwszym przypadku sąd stwierdza nieważność (orzeczenie deklaratywne), a w drugim kształtuje stosunek prawny (orzeczenie konstytutywne).
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru orzeczenia o nieważności nabycia nieruchomości przez cudzoziemca oraz kwestia współuczestnictwa koniecznego w sprawach dotyczących majątku wspólnego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w brzmieniu obowiązującym w dacie nabycia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z nabywaniem nieruchomości przez cudzoziemców i ich skutków prawnych, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i inwestorów.
“Nieważność nabycia nieruchomości przez cudzoziemca: deklaratoryjne czy konstytutywne orzeczenie? Kluczowa uchwała SN.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.