III CZP 51/05

Uchwała z dnia 4 sierpnia 2005 r., III CZP 51/05 
 
Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) 
Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
Sędzia SN Maria Grzelka 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi na czynności komornika sądowego rewiru 
IV przy Sądzie Rejonowym w Katowicach w sprawie egzekucyjnej IV Km (...) z 
wniosku Anny G. przeciwko Aleksandrze K. i Jakubowi K. o świadczenie pieniężne, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 4 sierpnia 2005 
r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Katowicach 
postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2005 r.: 
"1. Czy w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego wskutek pozbawienia 
wykonalności tytułu wykonawczego uregulowanego w art. 825 pkt 2 k.p.c. w sytuacji 
częściowego ściągnięcia należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym, gdy 
istniała przeszkoda do wszczęcia i prowadzenia egzekucji, zachodzi podstawa do 
obciążenia wierzyciela opłatą egzekucyjną obejmującą ściągniętą część należności 
stosownie do treści art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach 
sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm.) i czy w takim przypadku 
podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 43 ustawy co do egzekucji wszczętej 
przed dniem 5 lutego 2005 r.?, 
a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie 1, 
2. Czy w takiej sytuacji postanowienie komornika obciążające wierzyciela 
obowiązkiem uiszczenia opłaty egzekucyjnej podlega wykonaniu w drodze 
egzekucji po jego uprawomocnieniu bez zaopatrywania go w klauzulę wykonalności 
stosownie do treści art. 49 zd. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 13 
listopada 2004 r. i art. 49 ust. 1 zd. 5 ustawy w brzmieniu obowiązującym po tej 
dacie? " 
podjął uchwałę: 
 
 
Komornik nie jest uprawniony do obciążenia wierzyciela opłatą 

egzekucyjną od wyegzekwowanej części świadczenia pieniężnego w razie 
umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika na podstawie 
art. 825 pkt 2 k.p.c. 
 
Uzasadnienie 
 
(...) Postanowieniem z dnia 8 października 2004 r. Sąd Rejonowy nadał 
klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu w postępowaniu 
upominawczym. W dniu 27 października 2004 r. komornik na wniosek wierzycielki 
wszczął na podstawie powyższego tytułu wykonawczego egzekucję, w wyniku 
której doszło do wyegzekwowania kwoty 3606 zł. Na skutek zażalenia dłużnika z 
dnia 10 listopada 2004 r. Sąd Rejonowy postanowieniem wydanym w tym samym 
dniu uchylił swoje postanowienie z dnia 8 października 2004 r. o nadaniu nakazowi 
zapłaty klauzuli wykonalności, a w dniu 1 grudnia 2004 r. oddalił ponowny wniosek 
wierzycielki o nadanie nakazowi klauzuli wykonalności, stwierdzając, że nie ma ku 
temu podstaw, okazało się bowiem, iż w dniu 20 maja 2004 r. dłużnicy złożyli 
sprzeciw od nakazu zapłaty, który pomyłkowo został załączony do niewłaściwych 
akt, a zatem postanowienie z dnia 8 października 2004 r. nie miało podstaw 
prawnych. Po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 10 listopada 2004 r. 
komornik na wniosek dłużnika postanowieniem z dnia 21 stycznia 2005 r. umorzył 
egzekucję na podstawie art. 825 pkt 2 k.p.c., zwrócił dłużnikowi wyegzekwowaną 
kwotę 3 606 zł, ustalił na podstawie art. 49 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o 
komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze zm. – dalej: 
„u.k.s.egz.”) opłaty egzekucyjne w wysokości 447,48 zł i wezwał wierzycielkę do ich 
pokrycia w terminie 14 dni pod rygorem egzekucji. 
Oddalając w dniu 25 lutego 2005 r. skargę wierzycielki na powyższe 
postanowienie komornika obciążające ją opłatami egzekucyjnymi, Sąd Rejonowy 
uznał, że komornik nie naruszył przepisów prawa, zgodnie bowiem z art. 43 i 49 ust. 
1 u.k.s.egz. należała mu się opłata egzekucyjna od wyegzekwowanej części 
świadczenia, a skoro postępowanie egzekucyjne zostało umorzone ze względu na 
pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego i wyegzekwowaną kwotę 
zwrócono dłużnikowi, to kosztami egzekucji powinna zostać obciążona wierzycielka, 
gdyż w przeciwnym wypadku komornik pozbawiony byłby należnego mu 
wynagrodzenia. 

Rozpoznając zażalenie wierzycielki, zarzucające m.in., że działała zgodnie z 
prawem i nie może ponosić konsekwencji pomyłki Sądu, w wyniku której okazało 
się, iż klauzula wykonalności została nadana bezpodstawnie i doszło do umorzenia 
egzekucji, Sąd Okręgowy w Katowicach powziął poważne wątpliwości prawne 
przedstawione w pytaniach przytoczonych na wstępie uchwały. (...) 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z powszechnie przyjętym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, 
zagadnienie prawne przedstawione do rozstrzygnięcia może dotyczyć jedynie 
takich problemów prawnych, które pozostają w ścisłym związku z rozstrzygnięciem 
środka odwoławczego (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 1975 
r., I PR 31/75, OSNCP 1975, nr 12, poz. 176). Tej przesłanki nie spełnia drugie z 
przedstawionych zagadnień prawnych, dotyczy bowiem wykonania w drodze 
egzekucji postanowienia komornika obciążającego wierzyciela opłatami 
egzekucyjnymi, przedmiotem zaś zażalenia jest kwestia dopuszczalności 
obciążenia przez komornika opłatą egzekucyjną od wyegzekwowanej części 
świadczenia wierzyciela, po umorzeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek 
dłużnika na podstawie art. 825 pkt 2 k.p.c., na skutek uchylenia postanowienia o 
nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności. Z tego względu, niezależnie 
od odpowiedzi na pierwsze pytanie, drugie nie mogło być przedmiotem 
rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego. Z tych samych względów uściślenia wymagało 
pierwsze pytanie i rozstrzygnięcie, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy 
dopuszczalne było obciążenie przez komornika wierzyciela opłatami egzekucyjnymi 
od świadczenia wyegzekwowanego w toku prawidłowo wszczętej i prowadzonej 
egzekucji, gdy następnie, w wyniku uchylenia przez Sąd postanowienia o nadaniu 
tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, doszło na wniosek dłużnika do 
umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 825 pkt 2 k.p.c. 
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że ze względu na to, iż w rozpatrywanej 
sprawie egzekucja została wszczęta przed dniem 13 listopada 2004 r., tj. przed 
wejściem w życie ustawy, z dnia 24 września 2004 r. nowelizującej ustawę o 
komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 236, poz. 2356), zgodnie z art. 4 ust. 1 
tej ustawy stosuje się przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w 
brzmieniu sprzed nowelizacji. 
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji zmieniła zasady wynagradzania 
komorników oraz zasady i sposób pobierania przez nich opłat za czynności 

egzekucyjne. Stanowiąc w art. 43 u.k.s.egz., że za prowadzenie egzekucji i inne 
czynności wymienione w ustawie komornik pobiera opłaty egzekucyjne, 
ustawodawca starał się jednocześnie zwiększyć zainteresowanie komorników 
skutecznością i efektywnością egzekucji przez uzależnienie uzyskiwanych 
dochodów od wartości realnie wyegzekwowanych świadczeń, choć początkowo, 
zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art. 45 u.k.s.egz., wszczęcie egzekucji 
świadczeń pieniężnych wymagało wpłacenia przez wierzyciela części opłaty 
stosunkowej ustalanej od wartości egzekwowanego świadczenia. Kolejne 
nowelizacje ustawy uchyliły ten obowiązek, doprowadzając do stanu prawnego, w 
którym komornik nie ma prawa pobierania od wierzyciela jakichkolwiek opłat za 
wszczęcie egzekucji świadczeń pieniężnych, a pobiera jedynie od dłużnika opłatę 
stosunkową za dokonaną egzekucję takich świadczeń (art. 45 § 2 u.k.s.egz.). 
Przepisy omawianej ustawy nie przewidują możliwości pobrania przez komornika 
od wierzyciela opłaty egzekucyjnej od egzekucji świadczeń pieniężnych w 
jakiejkolwiek sytuacji związanej z postępowaniem egzekucyjnym, także w razie 
umorzenia tego postępowania niezależnie od przyczyn i podstawy umorzenia. 
Z art. 45 ust. 2, art. 49 zdanie drugie oraz art. 59 ust. 1 u.k.s.egz. wynika, że 
komornik może obciążyć opłatami od egzekucji świadczeń pieniężnych tylko 
dłużnika – w jedynym, uregulowanym w ustawie przypadku umorzenia 
postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela złożony przed upływem roku 
od dnia otrzymania wniosku o wszczęcie egzekucji. Z faktu, że inne przyczyny 
umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zostały – w zakresie pobierania opłat 
egzekucyjnych – uregulowane w ustawie nie wynika, iż chodzi o lukę w prawie ani 
że w tych sytuacjach komornik może tymi opłatami obciążyć wierzyciela. 
Przeciwnie, niezamieszczenie w ustawie odpowiednika § 6 ust. 2 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie taksy za czynności 
komorników (Dz.U. Nr 62, poz. 264 ze zm.), przyznającego komornikowi prawo do 
wyegzekwowania na swoją rzecz od wierzyciela opłat niepobranych od dłużnika, w 
powiązaniu ze wskazanymi wyżej regulacjami dotyczącymi pobierania przez 
komornika opłat egzekucyjnych, zawartymi w ustawie o komornikach sądowych i 
egzekucji, wskazuje, że ustawodawca świadomie uprawnił komornika do pobierania 
opłat egzekucyjnych od egzekucji świadczeń pieniężnych w każdej sytuacji tylko od 
dłużnika, nie dając mu prawa do obciążania nimi wierzyciela. Uprawnienia takiego 
nie przyznaje komornikowi także art. 770 k.p.c., który dotyczy kosztów egzekucji 

należnych wierzycielowi od dłużnika i nie może być podstawą do wydania przez 
komornika postanowienia obciążającego wierzyciela opłatami egzekucyjnymi na 
swoją rzecz. 
Trzeba zatem stwierdzić, że również w sytuacji, do jakiej doszło w 
rozpoznawanej sprawie, w której egzekucja została wszczęta na podstawie 
wydanego przez sąd tytułu wykonawczego i doprowadziła do wyegzekwowania od 
dłużnika części świadczenia, komornik – zgodnie z art. 45 ust. 2 u.k.s.egz. – 
powinien pobrać od dłużnika odpowiednią opłatę stosunkową także przy umorzeniu 
postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika na podstawie art. 825 pkt 2 
k.p.c. z powodu uchylenia przez sąd postanowienia o nadaniu klauzuli 
wykonalności, nie miał bowiem podstawy prawnej do nałożenia na wierzyciela 
obowiązku uiszczenia tej opłaty. 
Jak podkreślał wielokrotnie Sąd Najwyższy (por. m.in. uchwała składu siedmiu 
sędziów z dnia 27 listopada 1986 r., III CZP 40/86, OSNCP 1987, nr 5-6, poz. 71, 
uchwały z dnia 28 lutego 1995 r., III CZP 20/95, OSNCP 1995, nr 5, poz. 83, z dnia 
19 lipca 1996 r., III CZP 80/96, OSNC 1996, nr 11, poz. 148 i z dnia 28 kwietnia 
2004 r., III CZP 16/04, OSNC 2005, nr 6, poz. 103, oraz postanowienie z dnia 9 
września 1987 r., III CRN 233/87, OSNCP 1989, nr 10, poz. 161), jakkolwiek 
komornik jest zobowiązany do ustalenia kosztów egzekucji, to jednak nie jest 
uprawniony do oceny, czy istniały podstawy do jej wszczęcia, jeżeli wierzyciel 
łącznie z wnioskiem złożył tytuł wykonawczy uprawniający do wszczęcia egzekucji 
przeciwko dłużnikowi. Nie jest zatem uprawniony do oceny, czy istnieją podstawy 
do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, co może uczynić 
tylko sąd rozpoznający skargę dłużnika na obciążenie go przez komornika opłatami 
egzekucyjnymi. Ustawodawca nie przewidział możliwości dokonywania przez 
komornika ustalenia i oceny okoliczności koniecznych do stwierdzenia, czy zasadne 
było wszczęcie przez wierzyciela egzekucji, a przy jej umorzeniu na podstawie np. 
art. 825 pkt 2 k.p.c., czy doszło do tego z przyczyn leżących po stronie wierzyciela. 
Ustaleń tych i oceny może dokonać jedynie sąd, rozważając wszystkie okoliczności 
sprawy, w tym zasadność wszczęcia egzekucji i przyczyny jej umorzenia. 
Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 19 lipca 1996 r., III CZP 
80/96 oraz z dnia 6 września 2001 r., III CZP 39/01 (OSNC 2002, nr 4, poz. 45), sąd 
może, na podstawie art. 13 § 2 k.p.c., stosować przy ocenie, która strona 
postępowania egzekucyjnego powinna ponieść jego koszty (art. 770 k.p.c.) zasady 

określone w art. 98 i nast. k.p.c., a także w drodze analogii art. 20 ust. 2 i art. 11 
ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
(jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.). Może zatem, w zależności od 
okoliczności sprawy, uznać, że opłaty egzekucyjne powinny obciążać dłużnika albo 
wierzyciela, jak również nie obciążyć nimi żadnej ze stron postępowania 
egzekucyjnego. Ze względu na charakter opłat egzekucyjnych oraz status 
komornika nie można wykluczyć, że w szczególnych okolicznościach komornik, 
mimo prawidłowo wszczętej i prowadzonej egzekucji oraz wyegzekwowania części 
należności, może nie otrzymać opłaty egzekucyjnej, jeżeli nie będzie podstaw do 
obciążenia nią jednej ze stron. Nie przypadkowo więc ustawodawca nie przewidział 
możliwości podejmowania w tym przedmiocie decyzji przez komornika i obciążenia 
opłatami egzekucyjnymi wierzyciela w razie umorzenia postępowania 
egzekucyjnego, co często wymaga ustalenia i oceny skomplikowanych nieraz 
okoliczności faktycznych i prawnych, a zatem może należeć jedynie do sądu. 
Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie 
prawne, jak w uchwale.