III CZP 50/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem uchwały Sądu Najwyższego było zagadnienie prawne dotyczące roszczenia dzierżawcy o zwrot wartości ulepszeń dokonanych w rzeczy dzierżawionej przed jej zbyciem. W analizowanej sprawie powódka, będąca dzierżawcą, dokonała nakładów na rozbudowę i modernizację pawilonu handlowego na dzierżawionej działce. Po zbyciu działki osobie trzeciej, powódka zażądała zwrotu nakładów od zbywcy. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że roszczenie powinno być skierowane przeciwko nabywcy. Sąd Najwyższy, rozpatrując kasację, stanął przed pytaniem, czy dzierżawca powinien dochodzić zwrotu nakładów od zbywcy czy nabywcy. Po przedstawieniu i analizie różnych poglądów doktryny i orzecznictwa, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, zgodnie z którą dzierżawca, który ulepszył rzecz dzierżawioną przed jej zbyciem, ma roszczenie o zwrot wartości tych ulepszeń do nabywcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie podmiotu odpowiedzialnego za zwrot wartości ulepszeń dokonanych przez dzierżawcę w rzeczy dzierżawionej, która została następnie zbyta.
Dotyczy sytuacji, gdy ulepszenia zostały dokonane przed zbyciem rzeczy dzierżawionej i nie zostały rozliczone z pierwotnym wydzierżawiającym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w przypadku zbycia rzeczy dzierżawionej w czasie trwania dzierżawy, dzierżawca, który ulepszył rzecz dzierżawioną, ma roszczenie o zwrot nakładów do zbywcy czy do nabywcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dzierżawca, który ulepszył rzecz dzierżawioną przed jej zbyciem, ma roszczenie o zwrot wartości ulepszeń do nabywcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nabywca rzeczy dzierżawionej wstępuje w stosunek dzierżawy z mocy prawa (art. 678 § 1 w zw. z art. 694 k.c.). Roszczenie o zwrot wartości ulepszeń staje się wymagalne po zakończeniu dzierżawy, a zatem adresatem tego roszczenia powinien być podmiot będący wydzierżawiającym w chwili zakończenia stosunku dzierżawy, czyli nabywca.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bożena S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Państwowe Przedsiębiorstwo Remontów i Eksploatacji Domów "Ł." w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 678 § § 1
Kodeks cywilny
Nabywca rzeczy dzierżawionej wstępuje w stosunek dzierżawy z mocy prawa, z tym skutkiem, że dzierżawca jest względem niego zobowiązany do zwrotu przedmiotu dzierżawy.
k.c. art. 694
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące najmu stosuje się odpowiednio do dzierżawy.
Pomocnicze
k.c. art. 676
Kodeks cywilny
Określa roszczenie dzierżawcy o zwrot wartości ulepszeń.
k.c. art. 677
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nakładów.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o posiadaczu samoistnym do posiadacza zależnego.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Treść stosunku prawnego wyznaczana przez umowę i ustawę.
k.c. art. 556 § § 2
Kodeks cywilny
Wady prawne rzeczy sprzedanej.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 546 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek sprzedawcy udzielenia wyjaśnień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabywca wstępuje w stosunek dzierżawy z mocy prawa, co oznacza przejście wszelkich praw i obowiązków. • Roszczenie o zwrot wartości ulepszeń staje się wymagalne po zakończeniu dzierżawy, a zatem adresatem powinien być wydzierżawiający w tym momencie. • Decyzja o zatrzymaniu ulepszeń i ich wartości leży po stronie aktualnego wydzierżawiającego.
Odrzucone argumenty
Dzierżawca powinien dochodzić zwrotu nakładów od zbywcy, z którym zawarł umowę dzierżawy. • Zbycie rzeczy dzierżawionej jest równoznaczne ze zwrotem rzeczy wydzierżawiającemu.
Godne uwagi sformułowania
Dzierżawca, który ulepszył rzecz dzierżawioną przed jej zbyciem, ma roszczenie o zwrot wartości ulepszeń do nabywcy. • Nabywca wstępuje w stosunek dzierżawy z tym skutkiem, iż dzierżawca jest względem niego zobowiązany do zwrotu przedmiotu dzierżawy. • Adresatem roszczenia o zwrot wartości ulepszeń powinien być podmiot, który jest wynajmującym (wydzierżawiającym) w chwili zakończenia stosunku najmu (dzierżawy).
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Jacek Gudowski
członek
Elżbieta Skowrońska-Bocian
członek
Mirosława Wysocka
członek
Hubert Wrzeszcz
sprawozdawca
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za zwrot wartości ulepszeń dokonanych przez dzierżawcę w rzeczy dzierżawionej, która została następnie zbyta."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy ulepszenia zostały dokonane przed zbyciem rzeczy dzierżawionej i nie zostały rozliczone z pierwotnym wydzierżawiającym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w obrocie nieruchomościami i stosunkach dzierżawy, z rozbieżnościami w orzecznictwie, co czyni ją interesującą dla prawników praktyków.
“Kto zapłaci za remont? Sąd Najwyższy rozstrzyga o roszczeniach dzierżawcy po sprzedaży nieruchomości.”
Dane finansowe
WPS: 64 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.