III CZP 5/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego przesłanek podjęcia zawieszonego postępowania po ogłoszeniu upadłości, uznając je za bezprzedmiotowe.
Sąd Apelacyjny przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące interpretacji art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, w szczególności pojęcia „wyczerpania trybu” w kontekście zgłoszenia wierzytelności i środków zaskarżenia po odmowie jej uwzględnienia przez syndyka. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając zagadnienie za bezprzedmiotowe, ponieważ Sąd Apelacyjny podjął już decyzję procesową o podjęciu zawieszonego postępowania, a przedstawione pytanie nie było merytorycznie związane z rozpoznawaną apelacją.
Sąd Apelacyjny przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, które dotyczyło przesłanek podjęcia zawieszonego postępowania po ogłoszeniu upadłości pozwanego. Wątpliwość prawna dotyczyła tego, czy pojęcie „wyczerpania trybu” obejmuje nie tylko zgłoszenie wierzytelności, ale także skorzystanie ze środków zaskarżenia w przypadku odmowy jej umieszczenia na liście wierzytelności. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki do podjęcia uchwały zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c., stwierdził, że przedstawione zagadnienie nie spełnia wymogów. Po pierwsze, Sąd Apelacyjny podjął już decyzję procesową o podjęciu zawieszonego postępowania, co czyniło pytanie bezprzedmiotowym. Po drugie, zagadnienie prawne nie było merytorycznie związane z rozpoznawaną apelacją, a dotyczyło jedynie oceny zasadności decyzji procesowej sądu drugiej instancji. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, powołując się na utrwalone orzecznictwo dotyczące ścisłej wykładni art. 390 k.p.c. Wskazano również, że dla wyczerpania trybu z art. 145 ust. 1 p.u. konieczne jest zaskarżenie odmowy uznania wierzytelności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny jest bezprzedmiotowe, ponieważ Sąd Apelacyjny podjął już decyzję procesową o podjęciu zawieszonego postępowania. Ponadto, zagadnienie nie było merytorycznie związane z rozpoznawaną apelacją, a jedynie dotyczyło oceny zasadności decyzji procesowej sądu drugiej instancji, co nie mieści się w zakresie zastosowania art. 390 § 1 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości M. spółki akcyjnej w upadłości w Ł. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy bada, czy spełnione zostały warunki do podjęcia uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne, wskazując na potrzebę ścisłej wykładni przesłanek stosowania art. 390 k.p.c. Podjęcie uchwały stanowi wyjątek od zasady samodzielnego rozstrzygania sprawy przez sąd właściwy. Przedmiotem zagadnienia prawnego może być jedynie taka poważna wątpliwość prawna, której wyjaśnienie w formie uchwały jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, którą rozpoznaje sąd przedstawiający zagadnienie. Konieczne jest wykazanie istnienia bezpośredniego związku między przedstawionym zagadnieniem prawnym a rozstrzygnięciem sprawy przez sąd odwoławczy. Zagadnienia muszą wiązać się bezpośrednio z rozpoznawaniem apelacji, a nie wystąpiły „przy okazji” jej rozpoznawania.
p.u. art. 145 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Przepis ten określa przesłanki podjęcia zawieszonego postępowania po ogłoszeniu upadłości pozwanego, w tym wymóg wyczerpania trybu zgłoszenia wierzytelności i ewentualnych środków zaskarżenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 174 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 180 § § 1 pkt 5 lit. b
Kodeks postępowania cywilnego
uSN art. 86 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny jest bezprzedmiotowe, ponieważ sąd drugiej instancji podjął już decyzję procesową w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. Przedstawione zagadnienie prawne nie jest merytorycznie związane z rozpoznawaną apelacją, a jedynie dotyczy oceny zasadności decyzji procesowej sądu drugiej instancji. Nie zostały spełnione warunki formalne do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
ścisła wykładnia przesłanek stosowania art. 390 k.p.c. podjęcie uchwały stanowi wyjątek od zasady samodzielnego rozstrzygania sprawy przez sąd właściwy zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości bezpośredni związek między przedstawionym zagadnieniem prawnym a rozstrzygnięciem sprawy zagadnienie stało się bezprzedmiotowe nie jest merytorycznie związane z materią problemową wyznaczoną przez rozpoznawany środek zaskarżenia
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Marcin Łochowski
członek
Maciej Kowalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu oraz warunków podjęcia uchwały, a także kwestii związanych z podjęciem zawieszonego postępowania w kontekście prawa upadłościowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji art. 390 k.p.c. w kontekście prawa upadłościowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy procedury przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu i ich bezprzedmiotowości, co jest istotne dla prawników procesowych, ale mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Kiedy Sąd Najwyższy odmawia odpowiedzi? Kluczowe zasady przedstawiania zagadnień prawnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III CZP 5/22 POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Joanna Misztal-Konecka (przewodniczący) SSN Marcin Łochowski SSN Maciej Kowalski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa B. P. przeciwko Syndykowi masy upadłości M. spółki akcyjnej w upadłości w Ł. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 kwietnia 2022 r., na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w [...] postanowieniem z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt VII AGa [...] , „ Czy przesłanka podjęcia zawieszonego postępowania, z uwagi na ogłoszenie upadłości pozwanego, zawarta w treści art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 498) umożliwiająca podjęcie postępowania przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta, po wyczerpaniu trybu określonego ustawą, nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności, wymaga rozumienia pojęcia „wyczerpania” nie tylko jako zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ale także - w razie odmowy jej umieszczenia na liście wierzytelności - skorzystania z przysługujących wierzycielowi środków zaskarżenia?” odmawia podjęcia uchwały. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w [...] , wobec ogłoszenia postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z 6 czerwca 2016 r. upadłości pozwanego M. S.A. z siedzibą w Ł., postanowieniem z 27 czerwca 2016 r. zawiesił postępowanie apelacyjne na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. Pismem z 14 grudnia 2017 r. syndyk masy upadłości M. S.A. poinformował Sąd Apelacyjny, że wierzytelność powoda została uznana na liście wierzytelności do łącznej wysokości 78 261,02 zł i wniósł o umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym tej kwoty. Podniósł, że w wypadku zanegowania przez Sąd Apelacyjny podstaw do umorzenia postepowania, powinno ono pozostać zawieszone, gdyż nie zaistniały przesłanki z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm., dalej: p.u.). Powód nie wykorzystał bowiem przysługujących mu środków zaskarżenia decyzji syndyka. Odmienne zapatrywanie na kwestię podjęcia postępowania prezentował powód, którego zdaniem „wyczerpanie trybu przewidzianego ustawą” nastąpiło już w momencie zgłoszenia wierzytelności. Wywodził, że w sytuacji, gdy syndyk odmówił umieszczenia w pełnym zakresie wierzytelności na liście wierzytelności, to zawieszone postępowanie powinno być podjęte na podstawie art. 145 ust. 1 p.u. Postanowieniem z 15 listopada 2018 r. Sąd Apelacyjny w [...] podjął zawieszone postanowienie, jako podstawę prawną wskazując art. 180 § 1 pkt 5 lit. b k.p.c. W dalszym toku postępowania Sąd Apelacyjny w [...] powziął wątpliwość w zakresie następującego zagadnienia prawnego: „Czy przesłanka podjęcia zawieszonego postępowania, z uwagi na ogłoszenie upadłości pozwanego, zawarta w treści art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 498), umożliwiająca podjęcie postępowania przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta, po wyczerpaniu trybu określonego ustawą, nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności, wymaga rozumienia pojęcia „wyczerpania” nie tylko jako zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, ale także - w razie odmowy jej umieszczenia na liście wierzytelności - skorzystania z przysługujących wierzycielowi środków zaskarżenia?”.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c., jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, odraczając rozpoznanie sprawy. Sąd Najwyższy, w pierwszej kolejności bada, czy spełnione zostały warunki do podjęcia uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01; z 30 maja 2003 r., III CZP 30/03; z 14 listopada 2006 r., III CZP 84/06; z 20 listopada 2009 r., III CZP 90/09, i z 22 października 2010 r., III CZP 80/10). Wskazuje się na potrzebę ścisłej wykładni przesłanek stosowania art. 390 k.p.c. (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 marca 1999 r., III CZP 62/98, OSNC 1999, nr 10, poz. 166). Podjęcie uchwały stanowi bowiem - ze względu na jej wiążący charakter (art. 390 § 2 k.p.c.) - wyjątek od zasady samodzielnego rozstrzygania sprawy przez sąd właściwy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym, przedmiotem przedstawionego Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego może być jedynie taka poważna wątpliwość prawna, której wyjaśnienie w formie uchwały jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, którą rozpoznaje sąd, przedstawiający zagadnienie prawne. Konieczne jest zatem wykazanie istnienia bezpośredniego związku między przedstawionym zagadnieniem prawnym a rozstrzygnięciem sprawy przez sąd odwoławczy. Jeżeli taka zależność nie ma miejsca, podjęcie uchwały przez Sąd Najwyższy nie jest dopuszczalne. Niewykazanie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem przedstawionego zagadnienia prawnego a podjęciem decyzji co do istoty sprawy stanowi podstawę do odmowy udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne (postanowienia Sądu Najwyższego: 24 maja 2002 r., III CZP 30/02; z 14 września 2006 r., III CZP 61/06; z 14 listopada 2006 r., III CZP 84/06, oraz z 17 listopada 2009 r., III CZP 85/09). Sąd drugiej instancji może przedstawić zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, jeżeli wymagające objaśnienia poważne wątpliwości powstały przy rozpoznawaniu apelacji. Wskazany wyżej postulat wykładni ścisłej nakazuje rozumienie zwrotu "przy rozpoznawaniu" w sposób precyzyjny, ograniczający pole zastosowania tego przepisu tylko do zagadnień, które wiążą się bezpośrednio z rozpoznawaniem apelacji, a nie wystąpiły "przy okazji" jej rozpoznawania. Chodzi zatem o zagadnienia, które przechodzą "test instancyjności", tj. powstały przy ocenie postawionych w apelacji zarzutów dotyczących naruszenia przez sąd pierwszej instancji prawa procesowego oraz zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, z tym jednak, że w tym wypadku - w związku ze swobodą jurysdykcyjną sądu rozpoznającego apelację w dziedzinie stosowania prawa materialnego - przedmiotem zagadnienia prawnego mogą być także kwestie niepodniesione w apelacji, niezbędne jednak do rozpoznania sprawy. W związku z tym problemy prawne, które wprawdzie powstały w związku z rozpoznawaniem apelacji (przy jej rozpoznawaniu w znaczeniu potocznym), ale nie wiążą się z zarzutami procesowymi podniesionymi w apelacji, ani nie dotyczą kwestii prawnomaterialnych łączących się z rozpoznaniem sprawy in merito , muszą być rozstrzygane przez sąd drugiej instancji samodzielnie, autonomicznie; jego decyzje w tym zakresie są ostateczne lub - jeżeli przewiduje to ustawa - podlegają kontroli instancyjnej albo kasacyjnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: 8 listopada 2019 r., III CZP 13/19, OSNC 2020, nr 7, poz. 65; z 12 kwietnia 2006 r., III SZP 2/06; z 7 marca 2018 r., III UZP 1/18; z 23 lutego 2018 r., III CZP 99/17; z 21 grudnia 2017 r., III CZP 84/17). W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny nie przedstawił argumentów wskazujących na istnienie związku przyczynowego między wątpliwościami ujętymi w przedstawionym pytaniu a rozstrzygnięciem o zasadności rozpoznawanej apelacji; nie wyjaśnił, jak - według niego - kształtowałaby się ocena tego środka odwoławczego w zależności od sposobu rozstrzygnięcia przedstawionych wątpliwości. Pytanie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w [...] w istocie sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie zaistniały podstawy dla podjęcia postępowania na podstawie art. 145 ust. 1 p.u., co sąd pytający traktuje jako mające zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy. Problem prawny sygnalizowany przez Sąd Apelacyjny w żaden sposób nie jest jednak merytorycznie związany z materią problemową wyznaczoną przez rozpoznawany środek zaskarżenia (apelację powoda). Ogłoszenie upadłości pozwanego i związane z tym zdarzeniem zawieszenie postępowania nastąpiło na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji. Pytanie o podstawę prawną i przesłanki podjęcia zawieszonego postępowania opiera się zatem na oczekiwaniu, iż Sąd Najwyższy przeprowadzi weryfikację zasadności decyzji procesowej powziętej przez Sąd Apelacyjny, która swoje odzwierciedlenia ma w treści postanowienia z 15 listopada 2018 r. o podjęciu zawieszonego postępowania. Takie dążenie nie znajduje oparcia w art. 390 § 1 k.p.c. Zagadnienie przedstawione w pytaniu prawnym stało się bowiem bezprzedmiotowe, gdyż Sąd Apelacyjny podjął stosowną decyzję procesową – wydając 15 listopada 2018 r. postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Końcowo należy wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale z 9 grudnia 2021 r., III CZP 96/20, wyjaśnił, że dla wyczerpania trybu, o którym mowa w art. 145 ust. 1 p.u. konieczne jest zaskarżenie odmowy uznania wierzytelności sprzeciwem do sędziego-komisarza, a w razie nieuwzględnienia sprzeciwu − wniesienie zażalenia do sądu upadłościowego. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. w zw. z art. 86 § 1 uSN, odmówił podjęcia uchwały. [as ]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI