III CZP 48/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie, dotyczące sytuacji, w której sąd przyznał adwokatowi z urzędu jedynie część żądanych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd Rejonowy pytał, czy w takim przypadku konieczne jest odrębne orzekanie o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy, odwołując się do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (m.in. art. 325, 351 k.p.c.) oraz orzecznictwa, w tym uchwały z 8 października 2024 r. (III CZP 23/24), uznał, że zasada zupełności orzeczenia wymaga, aby sąd rozstrzygnął o całości żądania. Brak rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku w pozostałej części nie może być traktowany jako dorozumiane oddalenie. Sąd Najwyższy podkreślił, że takie rozwiązanie wynika z konstytucyjnej zasady prawa do sądu oraz wymogu pewności stosowania prawa. W uchwale stwierdzono, że w razie przyznania od Skarbu Państwa adwokatowi z urzędu na jego wniosek kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jedynie w części, sąd oddala ten wniosek w pozostałym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie zasad orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w szczególności wymogu odrębnego orzekania o oddaleniu wniosku w części nieuwzględnionej.
Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania kosztów pomocy prawnej z urzędu, a nie kosztów procesu w ogólności.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w przypadku przyznania na rzecz adwokata z urzędu od Skarbu Państwa części żądanych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie procesu konieczne jest odrębne orzekanie o oddaleniu wniosku o przyznanie tych kosztów w pozostałym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konieczne jest odrębne orzekanie o oddaleniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada zupełności orzeczenia wymaga rozstrzygnięcia o całości żądania, w tym o oddaleniu wniosku w części nieuwzględnionej. Brak takiego rozstrzygnięcia nie może być traktowany jako dorozumiane oddalenie, a wynika to z przepisów k.p.c. oraz konstytucyjnej zasady prawa do sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. spółka akcyjna w W. | spółka | powód |
| A. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| I. K. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu (adwokat) |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
k.p.c. art. 325
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg rozstrzygnięcia o żądaniach stron w sentencji wyroku.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek rozstrzygania o kosztach procesu w orzeczeniu kończącym sprawę.
Pr. adw. art. 29 § 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Obowiązek ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych lub ich części.
k.p.c. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o uzupełnienie orzeczenia.
Dz.U. z 2024 r., poz. 763
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Szczegółowe zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Dz. U. z 2024 r., poz. 764
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Szczegółowe zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o wyrokach do postanowień.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada zupełności orzeczenia wymaga rozstrzygnięcia o całości żądania. • Brak rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku nie może być traktowany jako dorozumiane oddalenie. • Konstytucyjna zasada prawa do sądu wymaga pewności stosowania prawa i jednoznaczności orzeczeń. • Przepisy k.p.c. (art. 325, 351) nakazują rozstrzygnięcie o całości żądania. • Wadliwa praktyka orzecznicza powinna być zaniechana na rzecz wykładni normatywnej.
Odrzucone argumenty
Możliwość dorozumianego oddalenia wniosku w pozostałej części w celu uproszczenia postępowania. • Analogia do orzeczeń o kosztach procesu, gdzie dopuszczano takie rozwiązanie. • Utrwalona praktyka orzecznicza jako podstawa do odstąpienia od ścisłej wykładni przepisów. • Funkcjonalne podejście do rozstrzygania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej.
Godne uwagi sformułowania
brak rozstrzygnięcia odnośnie do części roszczenia oznacza implicite jego oddalenie w tym zakresie • istnienie podlegającego zaskarżeniu substratu rozstrzygnięcia nie może być traktowane jako wynikające w istocie z jego braku • nie można uznać za przekonujący argumentu, jakoby wadliwa, ale utrwalona praktyka orzecznicza przemawiała przeciwko jej zmianie • wadliwa praktyka, choćby utrwalona, powinna być zaniechana • należy przed funkcjonalnym, ukształtowanym w praktyce, przyznać pierwszeństwo przedstawionemu wyżej dogmatycznemu wzorcowi rozstrzygania
Skład orzekający
Adam Doliwa
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Stefańska
członek
Piotr Telusiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zasad orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w szczególności wymogu odrębnego orzekania o oddaleniu wniosku w części nieuwzględnionej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania kosztów pomocy prawnej z urzędu, a nie kosztów procesu w ogólności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z kosztami zastępstwa procesowego z urzędu, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia wątpliwości interpretacyjne i koryguje potencjalnie błędną praktykę sądową.
“Czy sąd musi odrębnie orzekać o oddaleniu wniosku o koszty pomocy prawnej z urzędu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.