III CZP 45/16

Sygnatury akt II Ca 588/24 UZASADNIENIE Zarząd (...) Koła (...) w S. w dniu 6 grudnia 2023 r. podjął uchwałę nr (...) , na mocy której, działając na podstawie § 32 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 statutu Polskiego Związku Łowieckiego, wykluczył M. K. z koła łowieckiego. W wyniku wniesionego przez M. K. odwołania od powyższej uchwały, Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie członków (...) Koła (...) w S. w dniu 18 lutego 2024 r. podjęło uchwałę nr (...) , o nieuwzględnieniu odwołania. W piśmie skierowanym do tut. sądu z dnia 17 kwietnia 2024 roku, stanowiącym odwołanie powoda M. K. od uchwały nr (...) Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia członków (...) Koła (...) w S. z dnia 18 lutego 2024 roku, powód zaskarżył przedmiotową uchwałę w całości. Wobec ww. uchwały powód podniósł następujące twierdzenia, odnośnie: I. bezpodstawności uchwały, w tym bezzasadności zarzutów stawianych powodowi przez zarząd koła i powtórzonych w uzasadnieniu uchwały NWZ; w tym nieudowodnienie w żaden sposób stawianych zarzutów; II. uchybień proceduralnych związanych z podjęciem uchwały zarządu, jak i uchwały walnego zgromadzenia; w tym dot. braku informacji o treści uchwały na posiedzeniu zarządu, na którym została podjęta, wątpliwości co do prawidłowości zwołania walnego zgromadzenia (brak potwierdzeń doręczenia zawiadomienia z porządkiem obrad wszystkim członkom koła), brak zgody przewodniczącego NWZ na odczytanie odwołania powoda przez niego osobiście, doręczenie uchwały NWZ do ZO z uchybieniem statutowego terminu, powielanie w uzasadnieniu uchwały okoliczności i tez wyjaśnionych najpóźniej w dniu NWZ (m.in. o uchylaniu się od pracy, opuszczenia polowania bez zgody i wiedzy prowadzącego, poruszania się samochodem wzdłuż linii myśliwych, stosowania przemocy fizycznej i słownej pod adresem łowczego koła); III. ewentualnie także niewspółmierności środków podjętych przez zarząd i NWZ (brak jakiejkolwiek gradacji sankcji) przy represjonowaniu powoda w związku ze stawianymi zarzutami. Powód w uzasadnieniu wyjaśnił, iż zarzuty stawiane mu przez zarząd koła są nieprawdziwe i nieudowodnione. Twierdził, że nie stworzył żadnego zagrożenia podczas polowania, nie stosował przemocy wobec łowczego, a przebieg zdarzeń z 25.11.2023 r. został potwierdzony na jego korzyść przez prowadzącego polowanie. W jego ocenie zarząd koła nie przeprowadził rzetelnego postępowania wyjaśniającego - nie zweryfikował faktów, nie dopuścił dowodów, a protokoły posiedzeń dotyczących jego sprawy zostały utajnione. Okręgowy Rzecznik Dyscyplinarny również nie dopatrzył się podstaw do wszczęcia postępowania. Powód uważa, że rzeczywistą przyczyną jego wykluczenia była krytyka kierowana pod adresem zarządu koła dotycząca finansów, organizacji polowań i braku transparentności. Podkreślił, że wykluczenie jest sankcją skrajną, niewspółmierną i niepoprzedzoną łagodniejszymi środkami, a zarzucane mu zachowania nie spełniają przesłanki rażącego naruszenia zasad współżycia koleżeńskiego. W związku z powyższym wymieniony wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały NWZ i poprzedzającej jej uchwały zarządu koła oraz zasądzenie od pozwanego koła łowieckiego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na ww. pismo powoda, pozwane (...) Koło (...) w S. wniosło o oddalenie odwołania powoda od uchwały nr (...) NWZ z 18 lutego 2024 r. oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany wskazał, że uchwała walnego zgromadzenia z 18 lutego 2024 r. prawidłowo utrzymała w mocy uchwałę zarządu koła z 6 grudnia 2023 r. o wykluczeniu M. K. . Wykluczenie było w pełni uzasadnione brutalnym i agresywnym zachowaniem powoda w dniu 25 listopada 2023 r. podczas polowania zbiorowego, polegającym na fizycznym ataku oraz groźbach karalnych wobec łowczego koła. Zarząd koła przeprowadził rzetelne postępowanie wyjaśniające, dwukrotnie wysłuchał powoda, zebrał spójne i jednoznaczne oświadczenia świadków oraz dochował wszelkich wymogów statutowych. Powód nie wykazał skruchy, a jego wyjaśnienia oraz zarzuty wobec łowczego koła były bezpodstawne. W ocenie pozwanego NWZ zostało zwołane prawidłowo, posiadało wymagane kworum i większość głosów, a procedura głosowania nad odwołaniem była zgodna ze statutem PZŁ. Pozwany wyjaśnił, iż wykluczenie powoda nie było karą dyscyplinarną, lecz utratą członkostwa w kole na podstawie statutu PZŁ, a zarzuty o niewspółmierności sankcji są bezzasadne. Jedyną przyczyną wykluczenia był rażący atak na innego członka koła, a twierdzenia o motywach odwetowych lub krytyce działalności zarządu stanowią próbę odwrócenia uwagi od istoty sprawy. W ocenie pozwanego odwołanie powoda było całkowicie niezasadne i nie mogło zostać uwzględnione. Sąd okręgowy ustalił, co następuje : Odwołanie M. K. od uchwały nr (...) Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia członków (...) Koła (...) w S. z dnia 18 lutego 2024 roku, okazało się zasadne, co skutkowało jej zmianą poprzez uchylenie uchwały zarządu koła. Na wstępie należy wskazać, że w sprawie zostało wniesione odwołanie od uchwał Zarządu (...) Koła (...) w S. z 6 grudnia 2023 r. (nr (...) ) oraz Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia członków (...) Koła (...) w S. z 18 lutego 2024 r. (nr (...) ) na podstawie art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2025 r., poz. 539), zgodnie z którym w sprawach utraty członkostwa w kole łowieckim, nabycia lub utraty członkostwa w Polskim Związku Łowieckim po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego albo od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne stronom postępowania przysługuje, w terminie 14 dni od otrzymania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie, odwołanie do sądu okręgowego, z zastrzeżeniem art. 42 da ust. 3. Od orzeczenia sądu okręgowego kasacja nie przysługuje. Do postępowania wszczętego na skutek odwołania w trybie art. 33 ust. 6 Prawa łowieckiego , w sprawach utraty członkostwa w kole łowieckim stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego . Sąd okręgowy rozpoznaje takie odwołanie jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o apelacji ( uchwały SN z 28 września 2016 r. sygn. III CZP 45/16 i III CZP 46/16 ). Bezsporne jest, że na kanwie rozpatrywanej sprawy odwołanie zostało wniesione w terminie, co umożliwiało jego merytoryczne rozpoznanie. W postępowaniu wszczętym na skutek odwołania przewidzianego w art. 33 ust. 6 Prawa łowieckiego , sąd powszechny orzeka wyłącznie co do uchwały walnego zgromadzenia koła łowieckiego kończącej postępowanie wewnątrzorganizacyjne, nawet jeżeli utrzymuje ona w mocy wcześniejszą uchwałę zarządu o wykluczeniu członka. W razie uwzględnienia odwołania sąd może uchylić uchwałę walnego zgromadzenia, co skutkuje koniecznością ponownego rozpoznania sprawy przez ten organ, albo zmienić ją poprzez uchylenie uchwały zarządu koła. ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2023 r., I CSK 7058/22 ) Sąd rozpoznając odwołanie wykluczonego członka uprawniony jest do zbadania nie tylko prawidłowości merytorycznej podjętych decyzji, co sprowadza się do zbadania, czy postawione zarzuty wykluczonemu członkowi koła łowieckiego stanowią statutową podstawę wykluczenia, ponadto, dolegliwości wymierzonego środka dyscyplinarnego i jego adekwatności ale przede wszystkim czy decyzja została podjęta w prawidłowej procedurze i formie z uwagi na daleko idące skutki. Szczegółowy tryb funkcjonowania kół łowieckich określa Statut Polskiego Związku Łowieckiego – załącznik do uchwały XXIV Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Łowieckiego z dnia 16 lutego 2019 roku. W ww. przewidziano określone zasady związane z wykluczeniem członka koła, które jest najbardziej dotkliwą sankcją z jaką może spotkać się członek koła łowieckiego. Niewątpliwie procedura wewnątrzorganizacyjna zakłada dwustopniowe postępowanie; pierwszą jest decyzja zarządu koła o wykluczeniu. Zgodnie z § 32 ust. 2 Statutu PZŁ wykluczenia dokonuje zarząd koła, natomiast ust. 3 tego paragrafu przyznaje wykluczonemu prawo odwołania do walnego zgromadzenia. Uchwały w przedmiocie wykluczenia, zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, wymagają uzasadnienia (§ 113 ust. 1 i 2 Statutu PZŁ), które stanowi ich integralną część i podlega ocenie sądu. Zgodnie z § 112 ust. 1 Statutu PZŁ zarząd koła podejmuje uchwały w głosowaniu jawnym. Jednocześnie, z uwagi na szczególną dolegliwość decyzji o wykluczeniu, statut wymaga sporządzenia uzasadnienia uchwały (§ 113 ust. 1), a obowiązek ten dotyczy również uchwał podejmowanych w trybie odwoławczym (§ 113 ust. 2). Stosownie do § 113 ust. 3 Statutu, uchwała wraz z uzasadnieniem powinna zostać doręczona zainteresowanemu członkowi na piśmie. Zgodnie z § 114 ust. 1 Statutu PZŁ od uchwał organów zrzeszenia bądź koła, podjętych w pierwszej instancji, zainteresowanemu członkowi przysługuje odwołanie, które w przypadku uchwał zarządu koła wnosi się do walnego zgromadzenia (§ 114 ust. 2 pkt 1 Statutu). Organ odwoławczy, zgodnie z § 118 ust. 5 Statutu, może odwołania nie uwzględnić, uchylić zaskarżoną uchwałę, uchylić ją i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania albo zmienić uchwałę i orzec co do istoty sprawy. Uzasadnienie uchwały ma fundamentalne znaczenie, gdyż wyjaśnia motywy, cel i podstawy prawne rozstrzygnięcia, umożliwia kontrolę jego legalności przez sąd oraz zapewnia przejrzystość i zrozumiałość decyzji, zwłaszcza w przypadku uchwał o charakterze uznaniowym. Podpisanie uchwały i jej uzasadnienia powinno potwierdzać, że treść ta odpowiada woli organu kolegialnego, który ją podjął. Zgodnie z § 46 ust. 2 Statutu PZŁ zawiadomienie o walnym zgromadzeniu wraz z porządkiem obrad musi zostać doręczone wszystkim członkom koła w sposób umożliwiający im realne uczestnictwo w obradach. Brak dowodów doręczenia zawiadomień wszystkim członkom, w szczególności brak potwierdzeń ich odbioru, stanowi naruszenie tego przepisu i podważa prawidłowość zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia, a tym samym ważność podejmowanych na nim uchwał. Uchybienie temu obowiązkowi ma charakter istotny, gdyż może mieć wpływ na wynik głosowania oraz na realizację prawa członków do udziału w zgromadzeniu. Należy zatem wskazać, iż zarząd koła posiadał uprawnienie do wykluczenia członka koła na podstawie § 32 Statutu PZŁ, natomiast Walne Zgromadzenie, podejmując uchwałę z dnia 18 lutego 2024 r., działało jako organ odwoławczy w rozumieniu § 114 ust. 1 i 2 pkt 1 Statutu PZŁ. W ocenie sądu okręgowego uchwała zarządu koła została jednak podjęta z istotnym naruszeniem zasad proceduralnych, co samoistnie przesądza o jej wadliwości. Z dokumentów dotyczących uchwały z dnia 6 grudnia 2023 r. oraz z zeznań W. P. wynika, że treść uzasadnienia uchwały o wykluczeniu nie była przedmiotem głosowania zarządu na posiedzeniu, na którym uchwała została formalnie podjęta. Uzasadnienie sporządzono dopiero po posiedzeniu, a następnie rozesłano członkom zarządu za pośrednictwem komunikatora (...) , przy czym brak było pewności, czy wszyscy członkowie zarządu zapoznali się z nim i je zaakceptowali. Uchwała została ponadto sporządzona i podpisana przez sekretarza koła, bez wykazania, że podpis ten odzwierciedlał wolę całego organu kolegialnego. Rozesłanie treści uchwały po jej sporządzeniu nie mogło sanować braku prawidłowego trybu jej podjęcia ani zastępować formalnego głosowania nad jej ostateczną treścią, w szczególności nad uzasadnieniem. Oznacza to, że integralna część uchwały, jaką jest uzasadnienie, nie została przyjęta w trybie przewidzianym Statutem PZŁ, co czyni uchwałę obarczoną wadą prawną. Powyższe uchybienia rzutują również na prawidłowość uchwały Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia, które rozpoznawało odwołanie powoda jako organ drugiej instancji. Z tych względów sąd okręgowy uznał, że zachodziła konieczność zmiany zaskarżonej uchwały poprzez uchylenie uchwały zarządu koła, co skutkuje utratą mocy prawnej uchwały zarządu koła o wykluczeniu powoda, o czym sąd okręgowy orzekł w punkcie 1. wyroku. O kosztach postępowania apelacyjnego sąd orzekł w punkcie 2. wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania ( art. 98 § 1 i 2 k.p.c. ), zasądzając od pozwanego na rzecz skarżącego kwotę 380 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmujących opłatę od odwołania w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 180 zł, ustalone na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie . Tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych sąd okręgowy, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 § 1 i 2 k.p.c. , nakazał ściągnąć od (...) Koła (...) w S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Szczecinie kwotę 390,50 zł, odpowiadającą kosztom tymczasowo poniesionym przez Skarb Państwa tytułem zwrotu utraconego zarobku świadka M. Ś. w kwocie 264 zł oraz kosztów przejazdu świadka na rozprawę w kwocie 126,50 zł, przyznanych postanowieniem z dnia 10 września 2025 r. sędzia Tomasz Radkiewicz (...) ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) (...)