III CZP 43/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne dotyczące terminu przedawnienia roszczenia regresowego poręczyciela (Skarbu Państwa) wobec dłużnika głównego (przedsiębiorstwa państwowego) oraz wpływu niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej na bieg tego przedawnienia. Sprawa wywodziła się z umowy kredytowej zawartej w 1989 r. między przedsiębiorstwem państwowym a bankiem, poręczonej przez Skarb Państwa. Po spłacie kredytu przez Skarb Państwa, podjął on próbę dochodzenia należności w drodze egzekucji administracyjnej, która została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny jako niedopuszczalna. Sąd Najwyższy, opierając się na konstrukcji subrogacji ustawowej (art. 518 k.c.), stwierdził, że poręczyciel wstępuje w prawa zaspokojonego wierzyciela, a tym samym roszczenie nabyte przez poręczyciela przedawnia się w terminie właściwym dla pierwotnego wierzyciela wobec dłużnika głównego. W przypadku kredytu związanego z działalnością gospodarczą, był to termin trzyletni. Sąd podkreślił również, że niedopuszczalna egzekucja administracyjna, która nie stanowiła skutecznego środka dochodzenia wierzytelności cywilnoprawnej, nie mogła przerwać biegu przedawnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przedawnienia roszczeń regresowych poręczyciela oraz skutków niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej dla biegu przedawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej poręczyciela (Skarbu Państwa) i stosowania przepisów o egzekucji administracyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki jest termin przedawnienia roszczenia regresowego poręczyciela (Skarbu Państwa) wobec dłużnika głównego (przedsiębiorstwa państwowego), gdy umowa kredytowa dotyczyła działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie nabyte przez poręczyciela na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c. przedawnia się w terminie przewidzianym dla przedawnienia roszczenia wierzyciela wobec dłużnika głównego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że instytucja subrogacji ustawowej (art. 518 k.c.) polega na wstąpieniu w prawa zaspokojonego wierzyciela, co oznacza kontynuację tego samego stosunku obligacyjnego. Dłużnik główny może podnosić wobec subrogowanego zarzuty, które przysługiwały mu wobec pierwotnego wierzyciela, w tym zarzut przedawnienia, stosując reżim prawny właściwy dla pierwotnego roszczenia.
Czy dochodzenie przez Skarb Państwa roszczenia cywilnoprawnego w drodze niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej przerywa bieg przedawnienia tego roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dochodzenie przez Skarb Państwa roszczenia cywilnoprawnego w drodze niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej nie przerywa biegu przedawnienia tego roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że posłużenie się przez wierzyciela dokumentem nie mającym cech legalnego tytułu wykonawczego w celu wszczęcia egzekucji administracyjnej należności cywilnoprawnych nie może wywołać skutku prawnego w postaci przerwania biegu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Minister Finansów | organ_państwowy | powód |
| "C.Ł." S.A. w Ł. | spółka | pozwany |
| "C.Ł." S.A. w Ł. | spółka | powód wzajemny |
| Skarb Państwa – Minister Finansów | organ_państwowy | pozwany wzajemny |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 518 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Roszczenie nabyte przez poręczyciela na podstawie tego przepisu przedawnia się w terminie przewidzianym dla przedawnienia roszczenia wierzyciela wobec dłużnika głównego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Pomocnicze
k.c. art. 376
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczeń regresowych między dłużnikami solidarnymi.
k.c. art. 378
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczeń regresowych między dłużnikami solidarnymi.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Dotyczy rozpoczęcia biegu przedawnienia.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przerwania biegu przedawnienia przez czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przerwania biegu przedawnienia przez uznanie roszczenia przez dłużnika.
k.c. art. 513 § § 1
Kodeks cywilny
Dłużnikowi przelanej wierzytelności przysługują wobec nabywcy wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy.
k.c. art. 876 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy poręczenia.
Dz.U. Nr 58, poz. 321 art. 8
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny
Dotyczy stosowania przepisu art. 118 k.c. do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy.
Dz.U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepisy dotyczące postępowania egzekucyjnego w administracji.
Dz.U. Nr 79, poz. 484 art. 44
Ustawa z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne
Dotyczy egzekucji wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu wykonania umowy poręczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie regresowe poręczyciela przedawnia się w terminie właściwym dla roszczenia głównego. • Niedopuszczalna egzekucja administracyjna nie przerywa biegu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Roszczenie regresowe poręczyciela powinno być traktowane jako samoistne i przedawniać się według ogólnych zasad. • Egzekucja administracyjna, nawet niedopuszczalna, powinna przerywać bieg przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie nabyte przez poręczyciela na podstawie przepisu art. 518 § 1 pkt 1 k.c. przedawnia się w terminie przewidzianym dla przedawnienia roszczenia wierzyciela wobec dłużnika głównego. • Doświadczenie prawne uczy, że niedopuszczalna egzekucja administracyjna [...] nie przerywa biegu przedawnienia. • Instytucja subrogacji ustawowej [...] trwa nadal po zaspokojeniu roszczenia tego wierzyciela przez osobę trzecią, nowy wierzyciel (spłacający) kontynuuje zatem ten sam jurydycznie stosunek obligacyjny do czasu uzyskania świadczenia od dłużnika.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przedawnienia roszczeń regresowych poręczyciela oraz skutków niedopuszczalnej egzekucji administracyjnej dla biegu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej poręczyciela (Skarbu Państwa) i stosowania przepisów o egzekucji administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii przedawnienia i egzekucji, które mają praktyczne znaczenie dla wielu podmiotów gospodarczych i prawników. Wyjaśnia złożone relacje między subrogacją, regresiem i egzekucją administracyjną.
“Czy niedopuszczalna egzekucja administracyjna może uratować przedawnione roszczenie? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Dane finansowe
wyegzekwowana kwota: 2 000 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.