III CZP 42/11

Uchwała z dnia 8 września 2011 r. III CZP 42/11 
 
Sędzia SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Jan Górowski 
Sędzia SN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminy N. przeciwko Irenie C., 
Stanisławowi C., Monice B. i Markowi B. o usunięcie niezgodności pomiędzy 
stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem 
prawnym, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 8 
września 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Lublinie postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r.: 
„Czy w postępowaniu o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym 
ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości 
dopuszczalne jest ustalenie faktu nabycia przez gminę z mocy prawa na podstawie 
art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarce 
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (jedn. tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 231, 
poz. 1700 ze zm.) własności nieruchomości rolnej, jako przesłanki rozstrzygnięcia w 
sprawie, w sytuacji, gdy tytuł własności nieruchomości rolnej na rzecz gminy nie 
został stwierdzony przez wojewodę w drodze decyzji, o której mowa w art. 13 ust. 4 
powołanej na wstępie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu 
Państwa?" 
podjął uchwałę: 
 
W sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w 
księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym brak decyzji wojewody 
wydanej na podstawie art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o 
gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (jedn. tekst: 
Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700) wyłącza możliwość ustalania przez sąd faktu 
przejścia z mocy prawa na rzecz gminy własności nieruchomości rolnej na 
podstawie art. 13 ust. 2 tej ustawy. 
 

Uzasadnienie 
 
(...) Decyzją z dnia 18 grudnia 1991 r., wydaną przez wójta Gminy N. na 
podstawie art. 28 i 58 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu 
społecznym rolników (Dz.U. Nr 7, poz. 24 ze zm.), przejęte zostały na własność 
Skarbu Państwa nieruchomości rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego 
Ireny i Stanisława Adolfa małżonków C., w tym działka położona we wsi T., 
oznaczona obecnie numerem 163. Przejście własności nie zostało jednak 
ujawnione w księdze wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w 
Lubartowie. Spadek po Stanisławie Adolfie C., zmarłym w dniu 17 sierpnia 2000 r., 
nabył jego syn Stanisław Zbigniew C. W dniu 10 października 2000 r. wpisani 
zostali w wymienionej księdze wieczystej jako współwłaściciele Irena C. i Stanisław 
Zbigniew C. po 1/2 części. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w 
Lubartowie z dnia 27 maja 2005 r. oddalony został wniosek Skarbu Państwa – 
Starosty L., powołującego się na opisaną decyzję, o wykreślenie z działu II księgi 
wieczystej wpisu współwłasności Ireny C. i Stanisława Zbigniewa C., a wpisanie 
Skarbu Państwa jako właściciela oraz sprostowanie oznaczenia i powierzchni 
działki, będące następstwem aktualizacji ewidencji przeprowadzonej w 1993 r. 
Dokonano natomiast wpisu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego 
nieruchomości ujawnionego w tej księdze wieczystej z rzeczywistym stanem 
prawnym. Oddalone zostało również wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubartowie z 
dnia 10 grudnia 2002 r. powództwo Skarbu Państwa – Starosty L. o usunięcie 
niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze 
wieczystej nr (...) a rzeczywistym stanem prawnym przez wpisanie w dziale II tej 
księgi, w miejsce istniejącego wpisu, Skarbu Państwa jako właściciela. Nie został 
uwzględniony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek Stanisława 
Zbigniewa C. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 18 grudnia 1991 r., jak też 
nie odniosła skutku jego skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu 
Administracyjnego w Lublinie. 
Umową z dnia 2 marca 2005 r. Irena C. podarowała swój udział we własności 
nieruchomości synowi Stanisławowi Zbigniewowi C., który z kolei umową z dnia 10 
lutego 2009 r. własność nieruchomości objętej wymienioną księgą wieczystą 
podarował córce i zięciowi Monice i Markowi małżonkom B. Skutki tych czynności 
ujawnione zostały w księdze wieczystej. Stanisław Zbigniew C. złożył odwołanie od 

decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 6 sierpnia 2010 r., 
odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 
18 grudnia 1991 r. 
Roszczenie przewidziane w art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. – 
dalej: "u.k.w.h.") powódka oparła na twierdzeniu, że nabyła własność tej 
nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 
października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa 
(jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 603 ze zm. – dalej: "u.g.n.r.S.P."), gdyż do 
dnia 30 czerwca 2000 r. nie doszło do przejęcia jej przez Agencję Nieruchomości 
Rolnych Skarbu Państwa. Podała, że brak deklaratoryjnej decyzji Wojewody L., 
przewidzianej w art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P., nie stanowi przeszkody do wpisania 
nabycia własności nieruchomości. 
Oddalając powództwo, Sąd Rejonowy stwierdził, że nie zostało wykazane 
nabycie własności nieruchomości przez Gminę, która nie legitymuje się decyzją 
Wojewody L., stwierdzającą przejście własności nieruchomości na podstawie art. 13 
ust. 2 u.g.n.r.S.P., a ustalanie tego w postępowaniu sądowym jest niedopuszczalne. 
W apelacji powódka zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 10 u.k.w.h. przez 
błędne wyłączenie spod kognicji sądu badania, czy własność nieruchomości 
przeszła na jej rzecz z mocy prawa. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości dotyczące 
wykładni przepisu art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P. i wskazał, że nabycie nieruchomości 
przez gminę podlegało stwierdzeniu przez wojewodę w drodze decyzji, stosownie 
do art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P. Zaznaczył jednak, że niewątpliwą przeszkodą w 
wydaniu decyzji administracyjnej jest kwestionowany wpis w księdze wieczystej 
prawa własności nieruchomości, ponieważ w postępowaniu administracyjnym 
wojewoda nie może przyjąć innego stanu prawnego nieruchomości, niż ujawniony w 
księdze wieczystej. Sąd podkreślił, że dopuszczona została możliwość ustalenia w 
postępowaniu cywilnym tytułu prawnego, wynikającego z faktu prawotwórczego, 
stosownie do art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności 
gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 50), jako przesłanki rozstrzygnięcia. 
Wyłączenie dokonania takiego ustalenia w odniesieniu do nabycia prawa na 
podstawie art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P. pozbawia nabywcę możliwości ustalenia 
rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości. 

Sąd Okręgowy wskazał jednak na stanowisko wyrażane w orzecznictwie Sądu 
Najwyższego, przemawiające za niedopuszczalnością prowadzenia ustaleń co do 
kwestii poddanych orzecznictwu administracyjnemu. (...) Ponadto zauważył, że 
chociaż postępowanie przewidziane art. 10 u.k.w.h. jest jedynym sposobem 
obalenia domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h., to nie może zastępować 
wskazanej przez ustawodawcę drogi do ustalenia nabycia własności 
nieruchomości. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Przedstawione zagadnienie prawne dotyczy przejścia na podstawie art. 13 
ust. 2 u.g.n.r.S.P. na własność gminy nieruchomości rolnych, stanowiących 
własność Skarbu Państwa. Wątpliwość Sądu Okręgowego ma związek z kwestią 
sposobu udowadniania przez gminę nabycia własności takiej nieruchomości rolnej i 
zakresu kognicji sądu rozpoznającego sprawę o usunięcie niezgodności treści 
księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w odniesieniu do rozgraniczenia 
drogi sądowej i postępowania administracyjnego. 
Uregulowanie zawarte w art. 13 ust 2-4 u.g.n.r.S.P. wprowadzone zostało 
przez art. 28 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw 
związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. Nr 12, poz.136), 
która weszła w życie, także w tym zakresie, z dniem 23 lutego 2000 r. Przepis art. 
13 ust. 2 u.g.n.r.S.P. stanowi, że nieruchomości rolne nieprzekazane do zasobu 
nieruchomości rolnych ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub 
nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w 
terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie 
których są położone. Z kolei art. 13 ust. 4 przewiduje, że nabycie nieruchomości, o 
których mowa w ust. 2 stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Z art. 13 ust. 1 
wynika, że nabycie przez gminę własności nieruchomości następuje z upływem 
terminu – do dnia 30 czerwca 2000 r. – do którego Agencja Nieruchomości Rolnych 
powinna przejąć prawa i obowiązki, wynikające z wykonywania prawa własności w 
stosunku do mienia Skarbu Państwa wymienionego w art. 1 i art. 2 ustawy. Treść 
tych przepisów oraz ustawa z dnia 21 stycznia 2000 r. są związane z ustawami 
reformującymi administrację publiczną powołującymi samorządy powiatowe i 
wojewódzkie. Wskazują na komunalizację z mocy prawa mienia Skarbu Państwa, 
obejmującego nieruchomości rolne, które nie zostały objęte Zasobem, o jakim 
mowa w art. 12 u.g.n.r.S.P. Wprowadzone zostało zatem uregulowanie analogiczne 

do komunalizacji mienia, objętego art. 5 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 
r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o 
pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm. – dalej: "ustawa z 
dnia 10 maja 1990 r."). 
Problematyka stosunków własnościowych jest objęta regulacją prawa 
cywilnego, a co do zasady, zgodnie z art. 1 i 2 § 1 k.p.c., sprawy cywilne należą do 
właściwości sądów powszechnych i Sądu Najwyższego; jej wyłączenie musi 
wynikać z przepisów szczególnych (art. 2 § 3 k.p.c.). Za taki przepis uznawany jest 
art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., który poddaje postępowaniu 
administracyjnemu kwestię stwierdzenia nabycia przez gminę mienia z mocy prawa. 
Konsekwencją tego jest niedopuszczalność orzekania w tym zakresie przez sąd 
powszechny oraz związanie tego sądu stanem prawnym ustalonym ostateczną 
decyzją administracyjną. Takie zapatrywanie zostało umocnione uchwałą składu 
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2007 r., III CZP 46/07 
(OSNC 2008, nr 3, poz. 30). Związanie to dotyczy wszystkich sporów o własność 
nabytego przez gminę mienia z mocy prawa na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 
maja 1990 r. Podobne wnioski wypływają z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 
października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację 
publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm. – dalej: "ustawa z dnia 13 października 
1998 r."; por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZP 77/02, 
OSNC 2003, nr 11, poz. 144), która dotyczy nabycia własności nieruchomości przez 
Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, zajętych pod drogę 
publiczną. 
W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 r., III CZP 21/11 (OSNC 
2011, nr 12, poz. 133) wyrażony został pogląd, że orzekanie, czy określona 
nieruchomość podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu 
Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy 
rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) należy do postępowania 
administracyjnego, stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. 
Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu Polskiego 
Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. (Dz.U. Nr 39, poz.233 
ze zm.). W razie braku przepisu przewidującego uprawnienie organu administracji 
publicznej do wydania decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości 
zaistnieje możliwość ustalania tego w postępowaniu sądowym. Wskazują na to 

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., III CZP 69/09 (OSNC 
2010, nr 4, poz. 53) w odniesieniu do art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. – Prawo 
wodne (Dz.U. Nr 34, poz. 158 ze zm.), z dnia 9 lipca 1993 r., III CZP 91/93 (OSNC 
1994, nr 2, poz. 29), odnośnie do art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o 
terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) oraz z 
dnia 18 sierpnia 1992 r., III CZP 103/92 ("Przegląd Ustawodawstwa 
Gospodarczego" 1993, nr 2, s. 23), co do art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 
r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz.U. Nr 36, poz. 170 ze zm.). 
W odniesieniu do nabycia mienia przez gminę na podstawie art. 5 i 18 ust. 1 
ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ugruntowany został w orzecznictwie Sądu 
Najwyższego pogląd, że chociaż nabycie mienia Skarbu Państwa następuje z mocy 
prawa, to jednak w obrocie prawnym gmina, w celu wykazania swojego tytułu do 
nieruchomości, nie może skutecznie powoływać się jedynie na brzmienie art. 5. 
Niezbędne jest uzyskanie odpowiedniej decyzji wojewody, ponieważ z faktu, że 
stwierdzenie nabycia własności przez gminę należy do wyłącznej kompetencji 
organu administracji wynika konieczność legitymowania się decyzją wydaną na 
podstawie art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Od chwili uzyskania przez decyzję 
wojewody przymiotu ostateczności gmina może skutecznie powoływać się w 
obrocie na swoje prawo i tym prawem rozporządzać (por. wyroki Sądu 
Najwyższego z dnia 28 czerwca 2000 r., IV CKN 71/00, nie publ., z dnia 6 lutego 
2004 r., II CK 404/02, nie publ. i z dnia 10 marca 2006 r., I CSK 118/05, nie publ.). 
Jeżeli nie zostanie wydana ostateczna decyzja administracyjna, to w sprawie 
o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze 
wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym sąd nie może ustalić faktu nabycia 
nieruchomości przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. 
Decyzja wojewody jest stanowczym poświadczeniem, że gmina stała się z mocy 
prawa, z dniem 27 maja 1990 r. (art. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.), właścicielką 
określonego składnika mienia ogólnonarodowego (uchwała Sądu Najwyższego z 
dnia 30 grudnia 1992 r., III CZP 157/92, OSNC 1993, nr 5, poz. 84). Na jej 
deklaratoryjny charakter wskazuje także uchwała składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 9 października 2007 r., III CZP 46/07, zastrzegając, że ze 
względu na swoje znaczenie legitymacyjne decyzja ta wykazuje cechy orzeczenia 
konstytutywnego. 

Podstawą skorygowania stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w 
księdze wieczystej jest powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. 
Wzruszenie domniemania wynikającego z art. 3 u.k.w.h. ma na celu doprowadzenie 
stanu księgi wieczystej do stanu rzeczywistego, przez który należy rozumieć stan 
zgodny z prawem materialnym. Osiągnięcie tego stanu jest możliwe na podstawie 
wszystkich dowodów przeprowadzonych przez sąd, z uwzględnieniem, że przejście 
prawa własności nieruchomości na gminę na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 
maja 1990 r. musi być wykazane ostateczną decyzją administracyjną wydaną na 
podstawie art. 18 tej ustawy. 
Analiza uregulowań prawnych wywołujących podniesione wątpliwości 
prowadzi do wniosku, że uzyskanie przez gminę własności nieruchomości rolnych, 
stanowiących własność Skarbu Państwa, które do dnia 30 czerwca 2000 r. nie 
zostały przekazane do zasobu nieruchomości rolnych, którym dysponuje Agencja 
Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, następowało z mocy prawa, na podstawie 
art. 13 ust. 2 u.g.n.r.S.P., z dniem 1 lipca 2000 r. Na taki skutek upływu 
wymienionego terminu wskazuje zwrot „stają się z mocy prawa własnością gmin”. Z 
kolei uregulowanie zawarte w art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P. oznacza, że skutek ten 
stwierdzany jest decyzją wojewody, ustalenie zatem istnienia konsekwencji upływu 
terminu przekazane zostało do właściwości organów administracji publicznej i 
sądownictwa administracyjnego. Ostateczna decyzja wojewody jest przejawem 
uznania, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, nie została w 
określonym czasie przekazana do zasobu nieruchomości rolnych zarządzanego 
przez Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa i przeszła z mocy 
powołanego przepisu na własność konkretnej gminy. 
Podkreślenia wymaga, że decyzji administracyjnej wymagało również 
przekazanie nieruchomości rolnych do zasobu, przewidziane w art. 13 ust. 2 
u.g.n.r.S.P. Wynika stąd, że wszelkie przesunięcia własnościowe między tymi 
podmiotami poddane zostały kognicji organów administracji publicznej i nie ma 
podstaw do uznania, że w odniesieniu do tego trybu nabycia własności 
nieruchomości rolnej przez gminę należy stosować reguły wykładni odmienne niż 
przyjęte na tle wykładni art. 5 i 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Odesłanie na 
drogę postępowania administracyjnego jest stanowcze, gdyż ustawa nie zawiera 
przepisów wskazujących na odstępstwo od niego lub możliwości równoległego 

rozpoznania sprawy dotyczącej nabycia własności nieruchomości przez sąd 
powszechny i przez organ administracji publicznej. 
Rozgraniczenie drogi sądowej i drogi administracyjnej, wynikające z art. 2 § 3 
oraz art. 13 ust. 4 u.g.n.r.S.P., stwarza sytuację, w której żądanie stwierdzenia 
nabycia uprawnienia przez gminę dopuszczalne jest tylko w ramach jednego z tych 
postępowań. Skoro doszło do wyłączenia pewnego zakresu sfery cywilnoprawnej, 
co do zasady podlegającej drodze sądowej, na rzecz postępowania 
administracyjnego, to należy uznać, że w tym zakresie droga sądowa jest 
niedopuszczalna. W ramach postępowania administracyjnego gmina może 
domagać się wydania decyzji administracyjnej, która stanowi tytuł prawny, 
wskazujący na własność nieruchomości i wiąże w postępowaniu sądowym, 
mającym na celu skorygowanie niezgodności treści księgi wieczystej z 
rzeczywistym stanem prawnym. 
Bez względu na datę wydania decyzji, stwierdzenie nabycia prawa własności 
przez gminę powinno być dokonane według stanu na dzień 1 lipca 2000 r. Nie ma 
usprawiedliwionej racji stanowisko zmierzające do odstąpienia od poglądu 
wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 
października 2007 r., III CZP 46/07, które ma również zastosowanie w 
rozpoznawanej sprawie, w odniesieniu do podjętej w niej problematyki wzajemnej 
zależności postępowania sądowego i administracyjnego. Przepisy art. 20 ust. 1 
ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. 
stanowią, że ostateczna decyzja wojewody jest podstawą ujawnienia przejścia 
własności nieruchomości w księdze wieczystej. Oznacza to, że wymieniona decyzja 
stanowi jedyny dowód nabycia własności. Brak takiego uregulowania w ustawie o 
gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa nie oznacza, że 
decyzja wymagana w art. 13 ust. 4 ma inny charakter niż decyzje wydane na 
podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 
13 października 1998 r. Poruszone przez powódkę kwestie ewentualnych 
przeszkód, jakie mogłyby wystąpić w postępowaniu administracyjnym w razie 
złożenia przez nią wniosku, nie mogą być rozważane w ramach rozpoznawanej 
sprawy, ponieważ należą do zakresu kompetencji postępowania administracyjnego. 
Brak decyzji uprawnionego organu administracyjnego uniemożliwia odniesienie się 
do jej mocy wiążącej w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest 
powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. 

Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw 
rolnych utraciła moc z dniem 6 kwietnia 1982 r., na skutek uchylenia jej przez 
ustawę z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz uchyleniu 
ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81). 
Jednocześnie, zgodnie z art. 4-10 tej ustawy, rozpoznawanie spraw o stwierdzenie 
nabycia na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. własności 
nieruchomości przez posiadacza samoistnego przekazane zostało sądom. Wynika 
stąd, że mocą wymienionej ustawy oraz art. 63 u.g.n.r.S.P. sprawy dotyczące 
regulowania własności gospodarstw rolnych przestały być sprawami załatwianymi w 
postępowaniu administracyjnym i stały się sprawami cywilnymi. W odniesieniu 
natomiast do nabycia własności nieruchomości rolnej przez gminę na podstawie art. 
13 ust. 2 i ust. 4 u.g.n.r.S.P. nie ma przepisu, który przewidywałby zmianę drogi 
rozpoznania spraw związanych z tym nabyciem na postępowanie sądowe. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 
k.p.c.).