III CZP 42/06

Uchwała z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP 42/06 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz 
Sędzia SN Zbigniew Strus (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Doroty T., Leszka T. i Zbigniewa S. przy 
uczestnictwie Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta K.  zastępowanego przez 
Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa i Ewy M. o zasiedzenie, po rozstrzygnięciu 
w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 28 czerwca 2006 r. zagadnienia 
prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z 
dnia 1 marca 2006 r.: 
"Czy zawezwanie posiadacza nieruchomości do próby ugodowej w trybie art. 
184 i nast. k.p.c. w zakresie żądania wydania nieruchomości przerywa bieg terminu 
zasiedzenia na podstawie art. 123 § 1 pkt  w związku z art. 175 k.c.?" podjął 
uchwałę: 
 
Zawezwanie posiadacza nieruchomości do próby ugodowej na 
podstawie art. 184 i nast. k.p.c. w sprawie wydania nieruchomości przerywa 
bieg terminu zasiedzenia (art. 123 § 1 pkt 1 w związku z art. 175 k.c.). 
 
Uzasadnienie 
 
Skarb Państwa, uczestnik w sprawie o zasiedzenie nieruchomości, 
odpowiadając na apelację wnioskodawców od postanowienia oddalającego wniosek 
jako przedwczesny, podniósł zarzut przerwania biegu zasiedzenia przez złożenie 
wniosku o zawezwanie wnioskodawców do próby ugodowej w przedmiocie wydania 
mu nieruchomości znajdującej się w posiadaniu wnioskodawców. Okoliczność ta 
oraz niedojście do ugody są bezsporne, w związku z czym Sąd Okręgowy powziął 
wątpliwość, czy taka czynność przerwała bieg terminu zasiedzenia. Sąd 
odwoławczy zwrócił uwagę na niejednolitość poglądów w nauce prawa oraz na to, 
że twierdząca wypowiedź Sądu Najwyższego w tym przedmiocie (uzasadnienie 

wyroku z dnia 3 czerwca 1964 r., II CR 675/63, OSNCP 1965, nr 2, poz. 34) 
pochodzi z okresu poprzedzającego wejście w życie art. 123 § 1 pkt 1 k.c., któremu 
– przez wymaganie bezpośredniego związku między dokonywaną czynnością a 
celem dochodzenia lub ustalenia roszczenia – nadano brzmienie odmienne od art. 
111 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. 
Nr 34, poz. 311 – dalej: "p.o.p.c."). Dopuszczając możliwość uznania zawezwania 
do ugody za czynność powodującą przerwanie biegu terminu zasiedzenia, Sąd 
Okręgowy przedstawił wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego 
sformułowanego w postanowieniu. Wątpliwości Sądu Okręgowego pogłębia 
wprowadzenie postępowania mediacyjnego i dodanie do art. 123 § 1 k.c. punktu 3, 
stanowiącego, że podstawę przerwy biegu przedawnienia stanowi również 
wszczęcie mediacji. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Artykuł 111 pkt 2 p.o.p.c. stanowił m.in., że bieg przedawnienia przerywa się 
przez każdą czynność przedsięwziętą w celu dochodzenia roszczenia przed sądem 
lub inną powołaną do tego władzą albo przed sądem polubownym. Odpowiadający 
temu unormowaniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. jest bardziej szczegółowy, określa bowiem 
czynności przerywające bieg przedawnienia jako dokonane przed sądem lub innym 
organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego 
rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwzięte bezpośrednio w celu 
dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. 
Ponieważ według art. 175 k.c., do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio 
przepisy o biegu przedawnienia roszczeń, art. 123 § 1 pkt 1 wymaga wykładni pod 
kątem dopuszczalności przerwania biegu zasiedzenia przez złożenie wniosku o 
zawezwanie do zawarcia ugody na podstawie art. 185 k.p.c., który pozwala 
stwierdzić, że wniosek ten jest czynnością dokonywaną przed sądem. Nie ulega też 
wątpliwości, że wezwanie może zmierzać do dochodzenia roszczenia. Odpowiednie 
stosowanie do biegu zasiedzenia nakazuje zwrócić uwagę na treść wniosku; 
ponieważ nabycie własności na tej podstawie następuje z mocy prawa, ugoda nie 
może ustalać np. że skutek wymieniony w art. 172 k.c. nie nastąpi, natomiast 
zmiana charakteru władania (np. z posiadania w dzierżenie), a tym bardziej 
wydanie właścicielowi posiadania nieruchomości, zaspokaja interes właściciela 
pragnącego chronić swoje prawo i odpowiada treści art. 123 § 1 pkt 1 k.c. 

Pewną trudność sprawia przesłanka bezpośredniego związku między 
wnioskiem o zawezwanie do próby ugody a dochodzeniem albo ustaleniem lub 
zabezpieczeniem roszczenia. Właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie 
windykacyjne skierowane przeciw nieuprawnionemu posiadaczowi (art. 222 § 1 
k.c.). W postępowaniu o zawarcie ugody sąd nie może zmusić posiadacza do jej 
zawarcia, jest to więc postępowanie, które odniesienie skutek tylko w razie zawarcia 
ugody, jednak realizacja roszczenia idącego najdalej, tj. zaspokojenie 
uprawnionego, nie jest wymagana w art. 123 § 1 pkt 1 lub 3 k.c. Dodanie zatem 
punktu 3 nie osłabia znaczenia wezwania do zawarcia ugody. 
Trafne jest zapatrywanie, że moc przerwania biegu przedawnienia należy 
oceniać w aspekcie potencjalnym, szukając odpowiedzi na pytanie, czy dana 
czynność może doprowadzić do skutku wymienionego w art. 123 § 1 pkt 1. 
Twierdząca odpowiedź na to pytanie w odniesieniu do stanu faktycznego 
rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości. Zawarcie ugody zarówno według 
kryterium prawa materialnego (art. 917 k.c.), jak i według przesłanek procesowych 
(art. 184 k.p.c.) odnośnie do posiadania rzeczy cudzej jest dopuszczalne, ponieważ 
z takim posiadaniem wiąże się na ogół zespół roszczeń stwarzających możliwość 
nie tylko zmiany statusu dotychczasowego posiadacza, ale i dalszych wzajemnych 
ustępstw, chociażby na tle tzw. roszczeń uzupełniających. 
Przepis ten pozwala dostrzec jeszcze jeden aspekt czynności wymienionej w 
art. 185 k.c. Przyjmuje się, że funkcja zasiedzenia porządkuje długotrwałe stosunki 
prawnorzeczowe, a wydłużenie terminu nabycia w ten sposób własności przez 
posiadacza w złej wierze do 30 lat wskazuje na dużą wagę przywiązywaną do 
ochrony własności. Wystąpienie przez właściciela z wnioskiem do sądu pozwala 
pominąć porządkujący aspekt zasiedzenia, w takim wypadku nie można bowiem już 
mówić o właścicielu, który nie interesuje się przedmiotem swojego prawa własności. 
Przytoczone wywody uzasadniają odpowiedź twierdzącą, zgodną z 
dotychczasową praktyka sądów powszechnych, dlatego Sąd Najwyższy na 
podstawie art. 390 § 1 i 2 k.p.c. rozstrzygnął zagadnienie prawne, jak w uchwale.