III CZP 40/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy orzekł, że droga sądowa w sprawach członkostwa w stowarzyszeniach ogrodowych jest niedopuszczalna do czasu wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego lub upływu 6-miesięcznego terminu na jego zakończenie.
Powód domagał się uchylenia uchwały odmawiającej mu członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym, mimo że postępowanie wewnątrzorganizacyjne nie zostało jeszcze zakończone. Sąd Okręgowy odrzucił pozew z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Sąd Apelacyjny przedstawił zagadnienie prawne Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, rozstrzygając wątpliwości, uznał, że droga sądowa jest niedopuszczalna do czasu wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego lub upływu 6-miesięcznego terminu na jego zakończenie, który skutkuje przyjęciem do stowarzyszenia.
Sprawa dotyczyła powództwa E.P. o uchylenie uchwały Zarządu Stowarzyszenia O. w W. odmawiającej mu ponownego przyjęcia w poczet członków. Powód złożył odwołanie do organu odwoławczego stowarzyszenia, jednak nie zostało ono jeszcze rozpoznane. Mimo to, powód wniósł pozew do sądu, zarzucając brak podstaw do odmowy przyjęcia. Sąd Okręgowy w Krakowie odrzucił pozew, uznając czasową niedopuszczalność drogi sądowej na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., do czasu zakończenia postępowania wewnątrzorganizacyjnego. Sąd Apelacyjny w Krakowie, rozpoznając zażalenie powoda, przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące interpretacji art. 50 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Sąd Najwyższy w uchwale stwierdził, że droga sądowa w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym jest niedopuszczalna do chwili wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego lub upływu terminu określonego w art. 50 ust. 2 ustawy. Sąd doprecyzował, że 6-miesięczny termin na udzielenie informacji o członkostwie dotyczy każdego etapu postępowania wewnątrzorganizacyjnego, a jego bezskuteczny upływ jest równoznaczny z przyjęciem do stowarzyszenia i umożliwia sądowe dochodzenie ustalenia członkostwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, droga sądowa jest niedopuszczalna do czasu wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego lub upływu terminu określonego w art. 50 ust. 2 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 50 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych jako przepis wprowadzający czasową niedopuszczalność drogi sądowej. Uznał, że warunek wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego dotyczy dopuszczalności postępowania, a nie jego skuteczności. Dodał, że bezskuteczny upływ 6-miesięcznego terminu na zakończenie postępowania wewnątrzorganizacyjnego (art. 50 ust. 2) również kończy to postępowanie i otwiera drogę sądową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.P. | osoba_fizyczna | powód |
| Stowarzyszenie O. w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
u.r.o.d. art. 50 § 1
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych
Droga sądowa w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym jest niedopuszczalna do chwili wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego lub upływu terminu określonego w art. 50 ust. 2.
u.r.o.d. art. 50 § 2
Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych
Stowarzyszenie ogrodowe udziela działkowcowi informacji w przedmiocie nabycia członkostwa w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia pisemnego wniosku, a bezskuteczny upływ tego terminu jest równoznaczny z przyjęciem w poczet członków stowarzyszenia ogrodowego. Termin ten dotyczy każdego etapu postępowania wewnątrzorganizacyjnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuca pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Droga sądowa jest niedopuszczalna do czasu wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego. 6-miesięczny termin z art. 50 ust. 2 ustawy dotyczy każdego etapu postępowania wewnątrzorganizacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
czasowa niedopuszczalność drogi sądowej wyczerpanie postępowania wewnątrzorganizacyjnego bezskuteczny upływ tego terminu jest równoznaczny z przyjęciem w poczet członków stowarzyszenia ogrodowego
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Karol Weitz
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczową kwestię proceduralną dotyczącą dostępu do sądu w sprawach członkostwa w stowarzyszeniach ogrodowych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu działkowców i stowarzyszeń.
“Kiedy możesz iść do sądu w sprawie członkostwa w ROD? SN wyjaśnia!”
Zdanie odrębne
Roman Trzaskowski
Sędzia Roman Trzaskowski zgłosił zdanie odrębne, wskazując, że jego zdaniem art. 50 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie powinien być interpretowany jako termin kończący postępowanie wewnątrzorganizacyjne w każdym przypadku, a jedynie jako termin na udzielenie informacji przez pierwszy organ stowarzyszenia. Uważa, że bezskuteczny upływ tego terminu nie powinien automatycznie prowadzić do przyjęcia w poczet członków, jeśli dalsze postępowanie odwoławcze jest w toku.
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZP 40/23 UCHWAŁA 16 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Karol Weitz (sprawozdawca) SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 16 kwietnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa E.P. przeciwko Stowarzyszeniu O. w W. o uchylenie uchwały, na skutek przedstawienia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z 17 maja 2023 r., I ACz 345/22, zagadnienia prawnego: „Czy zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073) w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym droga sądowa jest - do czasu wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego - niedopuszczalna w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., czy też przewidziane w art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych wyczerpanie postępowania wewnątrzorganizacyjnego stanowi przesłankę merytorycznej zasadności powództwa w sprawie nabycia lub utraty członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym, a sąd rozpoznający sprawę jest kompetentny do dokonania oceny, czy sposób procedowania przez organy stowarzyszenia ogrodowego nie wskazuje na wykorzystywanie przez nią postępowania wewnątrzorganizacyjnego w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem uprawnienia do jego przeprowadzenia?”. podjął uchwałę: Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1073) w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym droga sądowa jest niedopuszczalna do chwili wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego lub upływu terminu określonego w art. 50 ust. 2 powołanej ustawy. Roman Trzaskowski Agnieszka Piotrowska Karol Weitz [SOP] UZASADNIENIE Powód E.P. zwrócił się do P. o przyjęcie w poczet członków stowarzyszenia ogrodowego P. w W. Uchwałą nr […] z 13 marca 2020 r. Zarząd P. nie wyraził zgody na ponowne przyjęcie powoda w poczet członków […]. Odwołanie od tej uchwały powód wniósł 24 marca 2020 r. do O. Dotychczas odwołania tego nie rozpoznano, pomimo zarejestrowania go przez O. Pomimo niezakończenia postępowania odwoławczego 24 kwietnia 2020 r. powód złożył w sprawie powództwo o uchylenie uchwały nr […] z 13 marca 2020 r. o odmowie przyjęcia go w poczet członków P., podjętej przez Zarząd P., zarzucając, ze nie było podstaw do odmowy przyjęcia go w poczet członków. Sąd Okręgowy w Krakowie ocenił, że w sprawie zachodzi czasowa niedopuszczalność drogi sądowej i że stan taki będzie trwać do czasu rozpoznania odwołania powoda od uchwały przez O. W rezultacie sąd ten postanowieniem z 25 marca 2022 r. odrzucił pozew powołując się na art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Powód wniósł zażalenie na to postanowienie. Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznając to zażalenie, powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz występując z przedstawionym na wstępie zagadnieniem prawnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1073 - dalej „ustawa”) stanowi, że w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym zainteresowany może – po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego – dochodzić swoich praw na drodze sądowej w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały organu stowarzyszenia ogrodowego (ust. 1) oraz, że stowarzyszenie ogrodowe udziela działkowcowi informacji w przedmiocie nabycia członkostwa w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia pisemnego wniosku, a bezskuteczny upływ tego terminu jest równoznaczny z przyjęciem w poczet członków stowarzyszenia ogrodowego (ust. 2). Sformułowania art. 50 ust. 2 ustawy nie są w pełni jednoznaczne, jednak Sąd Najwyższy w niniejszym składzie przyjmuje, że termin sześciomiesięczny należy liczyć nie od chwili zajęcia stanowiska przez pierwszy organ stowarzyszenia rozpoznający sprawę członkostwa, lecz jakikolwiek organ orzekający w postępowaniu wewnątrzorganizacyjnym, gdyż w przeciwnym razie termin ten przestałby pełnić funkcję dyscyplinującą organy stowarzyszenia do szybkiego zakończenia sprawy członkostwa. Przeciwko ograniczeniu znaczenia omawianego terminu do zajęcia stanowiska przez pierwszy organ stowarzyszenia zajmujący się sprawą członkostwa przemawia wzgląd na to, że w takim wypadku organ stowarzyszenia orzekający w drugiej lub kolejnej instancji postępowania wewnątrzorganizacyjnego nie byłby związany żadnym ograniczeniem czasowym, przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Brak byłoby również normy interpretacyjnej dotyczącej skutków braku rozstrzygnięcia w każdej kolejnej instancji. W rezultacie należy przyjąć, że „udzielenie informacji”, o którym mowa w art. 50 ust. 2 ustawy w sytuacji, w której w danym stowarzyszeniu przewidziano kilkuetapową procedurę odwoławczą, odnosi się do każdego jej etapu. Innymi słowy termin określony w art. 50 ust. 2 ustawy dotyczy każdego kolejnego etapu postępowania wewnątrzorganizacyjnego, a jego bezskuteczny upływ na którymkolwiek z nich jest równoznaczny z przyjęciem w poczet członków i tym samym również z zakończeniem postępowania wewnątrzorganizacyjnego. Przepis art. 50 ust. 1 ustawy w ocenie Sądu Najwyższego posługuje się konstrukcją tzw. czasowej niedopuszczalności drogi sądowej, zakładającej, że w sprawie droga ta pozostaje czasowo zamknięta dopóty, dopóki nie zostanie spełniony warunek wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego. Nie chodzi natomiast w tym wypadku o konstrukcję przedwczesności żądania, gdyż przywołany warunek dotyczy dopuszczalności postępowania w sprawie, a nie skuteczności poszukiwanej ochrony prawnej. Przyjmując to stanowisko należy stwierdzić, że w świetle art. 50 ust. 1 ustawy w sprawach nabycia lub utraty członkostwa w stowarzyszeniu ogrodowym droga sądowa pozostaje niedopuszczalna (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.) do czasu wyczerpania postępowania wewnątrzorganizacyjnego lub - mając na względzie ryzyko bezczynności organów tego postępowania - do czasu upływu terminu określonego w art. 50 ust.2 ustawy, który skutkuje uzyskaniem członkostwa w stowarzyszeniu i -kończąc postępowanie wewnątrzorganizacyjne - stwarza zarazem możliwość skutecznego sądowego dochodzenia ustalenia jego istnienia (art. 189 k.p.c.). Z tych względów, Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak na wstępie. Roman Trzaskowski Agnieszka Piotrowska Karol Weitz (R.N.) [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI