III CZP 40/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął, że sąd apelacyjny orzeka o stwierdzeniu wykonalności krajowego wyroku sądu polubownego lub ugody na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.
Sąd Apelacyjny zwrócił się do Sądu Najwyższego z pytaniami dotyczącymi procedury stwierdzania wykonalności krajowych wyroków sądów polubownych. Wnioskodawca Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. domagał się stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego przeciwko J. S.A. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym nowelizację z 2015 roku, ustalił, że sąd apelacyjny orzeka w tej sprawie na posiedzeniu niejawnym i w składzie jednego sędziego.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny dotyczące stwierdzania wykonalności wyroków sądów polubownych lub ugód przed nimi zawartych. Wnioskodawca, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A., wystąpił o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego przeciwko J. S.A. Sąd Apelacyjny powziął wątpliwości, czy wniosek ten powinien być rozpoznany na rozprawie czy na posiedzeniu niejawnym, oraz czy sąd apelacyjny powinien orzekać w składzie trzech sędziów zawodowych, czy jednego. Sąd Najwyższy, opierając się na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1212-1217 k.p.c.) oraz nowelizacji z dnia 10 września 2015 r. (wprowadzającej odpowiednie stosowanie przepisów o apelacji na podstawie art. 1213¹ § 2 k.p.c.), rozstrzygnął, że sąd apelacyjny orzeka o stwierdzeniu wykonalności krajowego wyroku sądu polubownego lub ugody na posiedzeniu niejawnym i w składzie jednego sędziego. Podkreślono, że postępowanie to ma charakter pomocniczy, a skład jednego sędziego jest uzasadniony również ze względu na możliwość kontroli instancyjnej w ramach zażalenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd apelacyjny orzeka o stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej lub ugody przed nim zawartej na posiedzeniu niejawnym.
Uzasadnienie
Analiza przepisów k.p.c. (art. 1214 § 1, art. 1215 § 1) oraz nowelizacji z 2015 r. (art. 1213¹ § 2) prowadzi do wniosku, że regułą ogólną jest posiedzenie niejawne, a przepisy o apelacji nie modyfikują tej zasady w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchwała
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. | spółka | wnioskodawca |
| J. S.A. | spółka | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 1214 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd stwierdza wykonalność wyroku sądu polubownego lub ugody, nadających się do wykonania w drodze egzekucji, nadając im klauzulę wykonalności.
k.p.c. art. 1213¹ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Do postępowania o uznanie albo o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1214 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym o uznaniu wyroku sądu polubownego lub ugody, nienadających się do wykonania w drodze egzekucji.
k.p.c. art. 1215 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
O uznaniu albo o stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem za granicą sąd orzeka po przeprowadzeniu rozprawy.
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozstrzyga zagadnienia prawne przedstawione mu przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 375
Kodeks postępowania cywilnego
Apelacja powinna być rozpoznana na rozprawie, z zastrzeżeniem wyjątków.
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd apelacyjny orzeka w składzie trzech sędziów zawodowych, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
k.p.c. art. 47 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rejonowy rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
k.p.c. art. 1214 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia wykonalności przysługuje zażalenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o stwierdzenie wykonalności krajowego wyroku sądu polubownego ma charakter pomocniczy. Nowelizacja z 2015 r. miała na celu uproszczenie i skrócenie postępowań arbitrażowych. Kontrola instancyjna w ramach zażalenia odbywa się w składzie trzech sędziów, co uzasadnia orzekanie w pierwszej instancji w składzie jednego sędziego. Reguła posiedzenia niejawnego wynika z przepisów k.p.c. dotyczących uznania i stwierdzenia wykonalności.
Godne uwagi sformułowania
sąd apelacyjny orzeka na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego charakter pomocniczy postępowania skrócenie czasu trwania postępowań postarbitrażowych maksymalne uproszczenie postępowań odnoszących się do krajowych wyroków i ugód arbitrażowych
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
członek
Karol Weitz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie procedury i składu sądu przy stwierdzaniu wykonalności krajowych wyroków sądów polubownych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie krajowych wyroków sądów polubownych i ugód.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie precyzuje ważne kwestie proceduralne dotyczące postępowań arbitrażowych, co jest istotne dla praktyków prawa. Wyjaśnia skład sądu i tryb postępowania, co może być kluczowe dla skuteczności dochodzenia roszczeń.
“Jak sąd rozpatruje wniosek o wykonalność wyroku polubownego? SN wyjaśnia procedurę i skład sądu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZP 40/16 UCHWAŁA Dnia 28 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Agnieszka Piotrowska SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Iwona Budzik w sprawie z wniosku Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A. w W. przy uczestnictwie J. S.A. o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu polubownego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 28 września 2016 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r., "1. Czy w sprawie o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej na podstawie art. 1214 § 2 k.p.c. sąd apelacyjny rozpoznaje wniosek po przeprowadzeniu rozprawy, czy na posiedzeniu niejawnym? 2. Czy w sprawie o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej sąd apelacyjny działający jako sąd pierwszej instancji, stosując odpowiednio przepisy o apelacji na podstawie art. 1213 1 § 2 k.p.c., orzeka w składzie trzech sędziów zawodowych, czy w składzie jednego sędziego?" podjął uchwałę: O stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Rzeczypospolitej Polskiej lub ugody przed nim zawartej sąd apelacyjny orzeka na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. UZASADNIENIE Wnioskiem złożonym w dniu 16 lutego 2016 r. wierzyciel Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. wystąpił przeciwko dłużnikowi J. S.A. o stwierdzenie wykonalności wyroku Sądu Polubownego przy Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt SP …/2014, przez nadanie temu wyrokowi klauzuli wykonalności. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Apelacyjny powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz występując w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2016 r. z przedstawionymi na wstępie zagadnieniami prawnymi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Punktem wyjścia dla regulacji zawartych w art. 1212-1217 k.p.c. jest uznanie albo stwierdzenie wykonalności ogólnie wyroków sądów polubownych i ugód zawieranych przed takimi sądami. W tym zakresie w przepisach tych ustanowiono reguły ogólne. Mają one zastosowanie zarówno do wyroków sądów polubownych wydanych w Polsce i ugód zawartych przed tymi sądami w Polsce, jak również do wyroków sądów polubownych wydanych za granicą lub ugód zawartych przed tymi sądami za granicą. W przypadku jednak krajowych wyroków sądów polubownych i krajowych ugód zawartych przed tymi sądami obok tych reguł ogólnych ustanowione zostały pewne reguły szczególne przewidziane tylko dla tych wyroków i ugód (art. 1214 § 4, art. 1216 § 1, art. 1216 § 3 w zw. z art. 1216 § 1 i art. 1217 k.p.c.). Reguły szczególne zostały ustanowione także dla wypadku, w którym chodzi o uznanie albo stwierdzenie wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem za granicą (art. 1215, art. 1216 § 2, art. 1216 § 2 w zw. z art. 1216 § 3 k.p.c.). Wprowadzają one odstępstwa od reguł ogólnych albo dostosowują je do sytuacji, w której chodzi o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem za granicą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2009 r., I CSK 538/08, OSNC-ZD 2009, nr 4, poz. 111). W zależności od tego, czy uznanie albo stwierdzenie wykonalności dotyczy wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce, czy też wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem za granicą, inny jest charakter postępowania o uznanie albo stwierdzenie wykonalności. Biorąc pod uwagę regulacje normatywne (por. art. 1214 § 1 i art. 1215 § 1, art. 1214 § 4 i art. 1215 § 3 oraz art. 1214 § 3 i art. 1215 § 2 k.p.c.) należy przyjąć, że postępowanie o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce jest postępowaniem pomocniczym, podczas gdy postępowanie o uznanie albo o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem za granicą jest odpowiednikiem postępowania w sprawie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2008 r., I CZ 139/07, OSNC-ZD 2009, nr 1, poz. 18, z dnia 24 czerwca 2009 r., I CSK 538/08, OSNC-ZD 2009, nr 4, poz. 111, z dnia 20 maja 2011 r., IV CZ 18/11, niepubl., z dnia 14 stycznia 2015 r., I CZ 97/14, niepubl.). W wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (Dz. U. poz. 1595) od dnia 1 stycznia 2016 r. do postępowania o uznanie albo o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej wszczętego po tym dniu stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji (art. 1213 1 § 2 k.p.c.). Jest to reguła ogólna, dotycząca każdego postępowania o uznanie albo o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego niezależnie od tego, czy chodzi o wyrok sądu polubownego wydany w Polsce lub ugodę zawartą przed tym sądem w Polsce, czy o wyrok sądu polubownego wydany za granicą lub o ugodę zawartą przed tym sądem za granicą. Pod rządami tej nowej regulacji, skutkującej skrócenie toku postępowania, aktualny jest pogląd o zróżnicowanym charakterze postępowania o uznanie albo o stwierdzenie wykonalności w zależności od jego przedmiotu. Ten zróżnicowany charakter przedmiotowych postępowań nie pozostaje natomiast bez wpływu na wykładnię nakazu odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji (art. 1213 1 § 2 k.p.c.) w zależności od tego, o który z tych przepisów chodzi, oraz od tego, w którym z postępowań miałby on być stosowany. Pamiętać ponadto należy, że nakaz odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji dotyczy kwestii nieuregulowanych w art. 1212-1217 k.p.c. Przed rozstrzygnięciem przedstawionych zagadnień prawnych zwrócić należy uwagę na fakt, że powstały one w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce. Kwestia dopuszczalności przedstawiania Sądowi Najwyższemu zagadnień prawnych do rozstrzygnięcia nie jest uregulowana w art. 1212-1217 k.p.c. Przepis art. 1213 1 § 2 k.p.c. uzasadnia więc odpowiednie stosowanie art. 390 § 1 k.p.c. Wniosek ten należy przyjąć nie tylko w odniesieniu do postępowania będącego odpowiednikiem postępowania w sprawie, którym jest postępowanie o uznanie albo stwierdzenie wykonalności zagranicznego wyroku sądu polubownego lub ugody zawartej przed tym sądem za granicą, ale też w odniesieniu do postępowania pomocniczego, którym jest postępowanie o uznanie albo stwierdzenie wykonalności krajowego wyroku sądu polubownego lub krajowej ugody zawartej przed takim sądem. Odmienność charakteru obu postępowań nie ma na to wpływu, skoro w procesie art. 390 § 1 k.p.c. stosuje się wprost w postępowaniu apelacyjnym, w którym rozpoznawana jest apelacja od wyroków (orzeczeń co do istoty sprawy), a odpowiednio (art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.) także w postępowaniu zażaleniowym, w którym rozpoznawane jest zażalenie na postanowienia (orzeczenia niedotyczące istoty sprawy), w tym zapadające w postępowaniach pomocniczych. Pierwsze z zagadnień prawnych dotyczy rodzaju posiedzenia sądowego, na którym rozpoznawany ma być wniosek o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce. Źródłem wątpliwości Sądu Apelacyjnego jest to, że – podobnie jak to było w stanie prawnym przed dniem 1 stycznia 2016 r. – art. 1214 § 1 k.p.c. stanowi, iż o uznaniu wyroku sądu polubownego lub ugody zawartej przed takim sądem, nienadających się do wykonania w drodze egzekucji, sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy art. 1214 § 2 zd. 1 k.p.c. stanowi tylko, że sąd stwierdza wykonalność wyroku sądu polubownego lub ugody zawartej przed takim sądem, nadających się do wykonania w drodze egzekucji, nadając im klauzulę wykonalności. Dodatkowo art. 1215 § 1 k.p.c. przewiduje, że o uznaniu albo o stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem za granicą sąd orzeka po przeprowadzeniu rozprawy. Sąd Apelacyjny wskazuje, że w związku z tymi regulacjami powstaje pytanie, czy w wypadku stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce odpowiednie zastosowanie – z mocy art. 1213 1 § 2 k.p.c. – powinien mieć art. 375 k.p.c., statuujący konieczność rozpoznania apelacji na rozprawie, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 373 i art. 374 k.p.c. Podstawą byłoby tu założenie, że w art. 1212-1217 k.p.c. kwestia rodzaju posiedzenia sądowego w sprawie o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce nie jest rozstrzygnięta i konieczne jest sięgnięcie w tym zakresie do odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji (art. 1213 1 § 2 k.p.c.). Jako alternatywę Sąd bierze pod uwagę założenie, że o rodzaju posiedzenia sądowego w rozważanej sytuacji winno decydować to, iż stwierdzenie wykonalności następuje przez nadanie klauzuli wykonalności (art. 766 k.p.c.). Brzmienie art. 1214 § 1 i art. 1215 § 1 k.p.c. mogłoby wskazywać, że w tytule VIII, w części piątej kodeksu postępowania cywilnego, w regułach ogólnych przesądzono o rodzaju posiedzenia sądowego (posiedzenie niejawne) wyłącznie w postępowaniu o uznanie, podczas gdy w regułach szczególnych co do wyroków sądów polubownych wydanych za granicą i ugód zawartych przed takimi sądami za granicą uczyniono to zarówno w odniesieniu do postępowania o ich uznanie, jak i w odniesieniu do postępowania o stwierdzenie ich wykonalności, postanawiając, iż w obu tych wypadkach konieczna jest rozprawa (ściśle rzecz biorąc – posiedzenie jawne wyznaczone na rozprawę). Uwzględnienie jednak brzmienia art. 1215 § 1 k.p.c., według którego dotyczy on zarówno uznania, jak i stwierdzenia wykonalności, oraz założenia, że stanowi on – co do wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed takim sądem za granicą – odstępstwo od reguł ogólnych, prowadzi do wniosku, że regułą ogólną musi być posiedzenie niejawne nie tylko w postępowaniu o uznanie, o czym wprost stanowi art. 1214 § 1 k.p.c., ale także w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności. W przeciwnym razie art. 1215 § 1 k.p.c. w części, w której mowa w nim o stwierdzeniu wykonalności, byłby bezprzedmiotowy (por. art. 375 w zw. z art. 1213 1 § 2 k.p.c.). Jeśli więc chodzi o wyrok sądu polubownego wydany w Polsce lub ugodę zawartą przed takim sądem w Polsce, to sąd, stosując regułę ogólną, orzeka na posiedzeniu niejawnym nie tylko w postępowaniu o uznanie, ale również w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności. Pogląd, że w wypadku wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed tym sądem w Polsce sąd orzeka na posiedzeniu niejawnym zarówno w przedmiocie uznania, jak i stwierdzenia wykonalności, ma uzasadnienie nie tylko we wnioskowaniu a contrario z art. 1215 § 1 k.p.c., lecz także w założeniu, iż uznanie i stwierdzenie wykonalności traktowane są przez ustawodawcę w sposób jednolity, gdy chodzi o wyrok sądu polubownego wydany w Polsce lub ugodę zawartą przed takim sądem w Polsce z jednej strony oraz wyrok sądu polubownego wydany za granicą lub ugodę zawartą przed takim sądem za granicą z drugiej strony (art. 1213 § 1, art. 1213 1 , art. 1214 § 3 i 4, art. 1215, art. 1216, art. 1217 k.p.c.). Nie ma więc podstaw, aby w wypadku wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce różnicować postępowanie o uznanie oraz postępowanie o stwierdzenie wykonalności w zakresie rodzaju posiedzenia sądowego, na którym sąd ma orzekać. Kognicja sądu w obu tych postępowaniach jest zbieżna (art. 1214 § 3 k.p.c.). Nie czyni bowiem jakościowej różnicy to, że w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności sąd musi dodatkowo zbadać kwestię, czy wyrok lub ugoda obejmują obowiązek zdatny do jego wykonania w drodze egzekucji (art. 1214 § 2 zd. 1 k.p.c.). Pamiętać też należy o wprowadzonym na mocy ustawy z dnia 10 września 2015 r. przepisie art. 1213 § 2 k.p.c. Wyraża on regułę ogólną, że w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia wniosku strona może przedstawić sądowi stanowisko w sprawie. Reguła ta ma sens tylko przy założeniu, że rozpoznanie wniosku następuje na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym bowiem razie strona swoje stanowisko mogłaby przedstawić w odpowiedzi na wniosek (art. 372 w zw. z art. 1213 1 § 2 k.p.c.) lub na posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę (art. 375 w zw. z art. 1213 1 § 2 k.p.c.). Trudno z kolei przyjąć, że znaczenie art. 1213 § 2 k.p.c. miałoby być ograniczone tylko do postępowania o uznanie wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce. W praktyce przepis ten może odgrywać swoją rolę przede wszystkim w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce. Ubocznie należy wskazać, że dla rozważanego zagadnienia nie ma znaczenia to, że stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody zawartej przed takim sądem następuje przez nadanie klauzuli wykonalności (art. 1214 § 2 zd. 1 k.p.c.). Postępowanie o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody zawartej przed tym sądem, w tym także wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed tym sądem w Polsce, pełni funkcję wykraczającą poza funkcję postępowania klauzulowego, gdyż z jednej strony powoduje, że wyrok ten lub ugoda uzyskują moc prawną na równi z wyrokiem sądu państwowego lub ugody zawartej przed takim sądem (art. 1212 § 1 k.p.c.), a z drugiej strony prowadzi do powstania tytułu wykonawczego z pominięciem „etapu” tytułu egzekucyjnego (art. 1214 § 2 zd. 2 w zw. z art. 776 zd. 2 k.p.c.). W rezultacie nie ma podstaw do tego, aby w rozpatrywanej sytuacji – dla celów określenia rodzaju posiedzenia sądowego – odwoływać się do art. 766 k.p.c. (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2009 r., I CSK 538/08, OSNC-ZD 2009, nr 4, poz. 111). Przyjmując, że zagadnienie rodzaju posiedzenia sądowego w postępowaniu o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed tym sądem zawartej, w tym wyroku wydanego w Polsce lub ugody zawartej w Polsce – gdy chodzi o etap postępowania inicjowany wnioskiem (co do orzekania na etapie środków odwoławczych por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2009 r., I CSK 538/08, OSNC-ZD 2009, nr 4, poz. 111) – oceniać należy wyłącznie według reguł wynikających z art. 1214 § 1 i art. 1215 § 1 k.p.c., stwierdzić trzeba, że nie ma w tym zakresie podstawy do odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji (art. 1213 1 § 2 k.p.c.). Drugie z zagadnień prawnych dotyczy tego, w jakim składzie ma orzekać sąd apelacyjny (art. 1213 1 § 1 k.p.c.) rozpoznający wniosek o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce. Wśród przepisów art. 1212-1217 k.p.c. nie ma przepisu regulującego skład sądu. Odpowiednie stosowanie przepisów o apelacji (art. 1213 1 § 2 k.p.c.) prowadziłoby do przyjęcia, że sąd powinien orzekać w składzie trzech sędziów (art. 367 § 3 zd. 1 k.p.c.). Jak zauważa Sąd Apelacyjny, rozwiązanie to pozostawałoby w opozycji do stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2016 r., kiedy to sąd pierwszej instancji orzekał w składzie jednego sędziego (art. 47 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Za przyjęciem, że sąd apelacyjny ma orzekać w składzie jednego sędziego także obecnie, przemawia wzgląd na to, że jego orzeczenie może podlegać kontroli w ramach zażalenia rozpoznawanego przez inny skład sądu apelacyjnego (art. 1214 § 4 k.p.c.). Brak w przepisach art. 1212-1217 k.p.c. regulacji składu sąd w postępowaniu o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed tym sądem zawartej przesądza o tym, że kwestia ta musi być oceniana przy zastosowaniu odesłania do przepisów o apelacji (art. 1213 1 § 2 k.p.c.). Rozważając, do jakich wniosków taki zabieg prowadzi, uwzględnić trzeba po pierwsze, że chodzi tu o stosowanie odpowiednie, a po drugie, że odesłanie, o którym mowa, powinno uwzględniać wszystkie przepisy o apelacji, łącznie z art. 391 § 1 k.p.c. W efekcie trzeba – w dalszej kolejności – brać pod uwagę także odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w razie uznania, że odpowiednie stosowanie przepisów o apelacji na podstawie art. 1213 1 § 2 k.p.c. powinno skutkować wyłączeniem stosowania przewidzianej w nich reguły jako nieodpowiedniej. Podniesiono już, że postępowanie o uznanie albo o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce ma – w przeciwieństwie do sytuacji, w której przedmiotem uznania albo stwierdzenia wykonalności jest wyrok sądu polubownego wydany za granicą lub ugoda zawarta przed takim sądem za granicą – charakter pomocniczy. O ile sama ta okoliczność nie mogłaby być jeszcze rozstrzygająca, ponieważ skład trzech sędziów przewidziany jest jako zasada nie tylko w postępowaniu apelacyjnym (art. 367 § 3 zd. 1 k.p.c.), w którym rozpoznawana jest apelacja od wyroków (orzeczeń co do istoty sprawy), lecz także w postępowaniu zażaleniowym (art. 367 § 3 zd. 1 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.), w którym rozpoznawane jest zażalenie na postanowienia (orzeczenia niedotyczące istoty sprawy), w tym także zapadające w postępowaniach pomocniczych, o tyle trzeba jednak dodatkowo uwzględnić to, że w postępowaniu o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce przewidziana jest kontrola postanowienia w ramach zażalenia do innego składu sądu apelacyjnego (art. 1214 § 4 k.p.c.). Kontrola ta odbywa się w składzie trzech sędziów (art. 367 § 3 zd. 1 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1, art. 394 2 § 2 i art. 1214 § 4 k.p.c.). Brak uzasadnienia to tego, aby o uznaniu albo stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce sąd apelacyjny orzekał dwukrotnie w składzie trzech sędziów – najpierw rozpoznając wniosek, a potem – zażalenie. Rozwiązanie to byłoby tym bardziej nieodpowiednie, że stanowiłoby – z rozpatrywanego punktu widzenia – regres w stosunku do stanu prawnego sprzed dnia 1 stycznia 2016 r. Wtedy wniosek o uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed tym sądem w Polsce rozpatrywał sąd (rejonowy albo okręgowy, por. art. 1158 § 1 k.p.c.) w składzie jednego sędziego (art. 47 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), a dopiero w postępowaniu zażaleniowym obowiązywał skład trzech sędziów (art. 367 § 3 zd. 1 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 i art. 13 § 2 k.p.c.). Nie sposób przyjąć, aby zamiarem ustawodawcy było odejście od tej reguły, skoro wyraźnie deklarowanym celem ustawy z dnia 10 września 2015 r. było skrócenie czasu trwania postępowań postarbitrażowych, w tym maksymalne uproszczenie postępowań odnoszących się do krajowych wyroków i ugód arbitrażowych (por. uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów, druk nr 3432, Sejm VII kadencji, s. 32). Należy zatem uznać, że stosowanie art. 367 § 3 zd. 1 w zw. z art. 1213 1 § 2 k.p.c. byłoby w odniesieniu do wniosku o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce nieodpowiednie. Przy takim założeniu regulacji co do składu sądu właściwego dla rozpoznania takiego wniosku należy poszukiwać – za pośrednictwem art. 391 § 1 w zw. z art. 1213 1 § 2 k.p.c. – w przepisie art. 47 § 1 k.p.c. Oznacza to, że o uznanie albo o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego w Polsce lub ugody zawartej przed takim sądem w Polsce sąd apelacyjny orzeka w składzie jednego sędziego. Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.). kc db
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI