III CZP 40/09

Uchwała z dnia 25 czerwca 2009 r., III CZP 40/09 
 
Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) 
Sędzia SN Józef Frąckowiak 
Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminy Miasto K. przeciwko 
wspólnocie mieszkaniowej nieruchomości położonej w K. przy ulicy S. nr 5 o 
uchylenie uchwał wspólnoty mieszkaniowej, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 25 czerwca 2009 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 24 
marca 2009 r.: 
"Czy w razie objęcia jednym pozwem żądania uchylenia kilku uchwał 
pozwanej wspólnoty mieszkaniowej stronie wygrywającej proces, a 
reprezentowanej przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, przysługuje 
uprawnienie do domagania się od drugiej strony zwrotu kosztów zastępstwa 
procesowego w wysokości określonej w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców 
prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze 
zm.), czy też w wysokości wielokrotności tej stawki minimalnej, uzależnionej od 
ilości zaskarżonych uchwał?" 
podjął uchwałę: 
 

W razie objęcia jednym pozwem żądania uchylenia kilku uchwał 
pozwanej wspólnoty mieszkaniowej, podstawę zasądzenia kosztów 
zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez radcę prawnego 
stanowi stawka minimalna, o której mowa w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za 
czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów 
pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu 
(Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), niezależnie od liczby zaskarżonych uchwał. 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
powstało przy rozpoznawaniu przez Sąd Apelacyjny Katowicach zażalenia na 
postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów procesu zawarte w wyroku Sądu 
pierwszej instancji. Sąd ten uwzględnił w całości powództwo o uchylenie dwóch 
uchwał pozwanej wspólnoty mieszkaniowej i na podstawie art. 98 k.p.c. zasądził na 
rzecz powoda reprezentowanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym 
kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 180 zł tytułem zwrotu kosztów 
zastępstwa procesowego. 
Wątpliwość Sądu Apelacyjnego budzi wysokość zasądzonych kosztów 
zastępstwa procesowego, gdyż w jego ocenie – zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 w 
związku z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego 
ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. – dalej: „rozporządzenie") 
– stawka minimalna powinna być ustalona w zależności od liczby zaskarżonych 
uchwał, a nie jedynie ze względu na przedmiot sprawy. Sąd Apelacyjny wskazał 
również na analogię do przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej: 
"u.k.s.c."), na gruncie której upowszechniła się praktyka, że gdy należna opłata jest 
opłatą stałą i dochodzi do przedmiotowej kumulacji roszczeń, od których taka opłata 
jest pobierana, to pobiera się jej wielokrotność. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  

(...) Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia, sąd zasądzając opłatę za 
czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego bierze pod uwagę 
niezbędny nakład pracy radcy prawnego, charakter sprawy i wkład pracy radcy 
prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawą 
zasądzenia opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozporządzeniu; opłata 
ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać 
wartości przedmiotu sprawy. Stawka minimalna została określona w zależności od 
wartości przedmiotu sprawy lub jej rodzaju, a w postępowaniu egzekucyjnym od 
wartości wyegzekwowanego roszczenia (§ 4), natomiast wysokość stawek 
minimalnych ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej 
zbliżonym rodzaju (§ 5).  
Rozporządzenie nie określa stawki minimalnej w sprawach o uchylenie 
uchwały wspólnoty mieszkaniowej spółdzielni. Ze względu na charakter prawny 
wspólnoty mieszkaniowej najbliższej stosunkom wewnątrzspółdzielczym i cel jej 
działalności (z reguły niezarobkowy), do ustalenia wysokości stawki minimalnej w 
sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej ma zastosowanie § 10 ust. 1 
pkt 1 rozporządzenia. 
Problem z wysokością zasądzanej stawki minimalnej nie powstaje w razie 
kumulacji wyłącznie roszczeń majątkowych, gdyż wtedy dochodzi – na podstawie 
art. 21 k.p.c. – do zsumowania wartości wszystkich roszczeń i obliczenia wartości 
przedmiotu sporu, która stanowi samoistną przesłankę wyliczenia stawki minimalnej 
(§ 6 rozporządzenia). Inaczej jest w przypadku skumulowania kilku roszczeń w 
odniesieniu do których rozporządzenie posługuje się odmiennymi kryteriami, tj. 
wartości przedmiotu sprawy i rodzaju sprawy, lub gdy kumulacja dotyczy dwóch 
roszczeń, do których ma zastosowanie wyłącznie kryterium rodzaju sprawy. W 
pierwszym przypadku rozporządzenie z reguły zawiera przepisy szczególne 
określające, czy stawka minimalna ustalana w zależności od rodzaju sprawy 
obejmuje również wynagrodzenie od dochodzonych łącznie roszczeń majątkowych 
(np. § 6a ust. 2 i 3), czy ich nie obejmuje (np. § 10 ust. 2). Nie ma jednak podobnej 
regulacji w odniesieniu do kumulacji kilku roszczeń, od których wyliczana jest 
stawka minimalna ze względu na kryterium rodzaju sprawy. W świetle § 4 ust. 1 
rozporządzenia należy przyjąć, że gdy dochodzi do kumulacji różnych rodzajów 
spraw, to należne od każdej z nich stawki minimalne podlegają zsumowaniu. 
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne dotyczy jednak kumulacji 

roszczeń jednorodzajowych, tj. kilku roszczeń o uchylenie uchwał wspólnoty 
mieszkaniowej. 
Odwołanie się przez Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu postanowienia do 
wykładni i praktyki stosowania art. 27 i 29 u.k.s.c., jako możliwych do przyjęcia 
także w odniesieniu do budzących wątpliwości przepisów rozporządzenia, wymaga 
przedstawienia poglądów wyrażanych w tym zakresie. 
Artykuł 27 pkt 9 u.k.s.c. przewiduje pobranie opłaty stałej w wysokości 200 zł 
od pozwu w sprawie o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej. Jak wskazuje 
się w piśmiennictwie, każda zaskarżona uchwała kreuje samodzielność roszczenia i 
nie ma znaczenia prawnego, że każda z zaskarżonych uchwał prowadzi do tego 
samego skutku. Rozstrzygające znaczenie ma okoliczność, iż każdą z tych uchwał 
podjęto z innych przyczyn, co prowadzi do wniosku, że tyle jest opłat, ile jest 
zaskarżonych uchwał. Taki sam pogląd przyjęty został w orzecznictwie. Odnosząc 
go do wysokości opłaty od skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy uznał, że od skargi 
kasacyjnej dotyczącej orzeczenia w przedmiocie uchylenia kilku uchwał wspólnoty 
mieszkaniowej (także organu spółki) pobiera się wielokrotność opłaty stałej 
przewidzianej w odrębnych przepisach, w zależności od tego ilu uchwał dotyczy 
skarga (postanowienia z dnia 10 listopada 2004 r., IV CK 407/04, nie publ. i z dnia 3 
sierpnia 2006 r., IV CZ 64/06, nie publ.). 
Istnieją jednak istotne względy sprzeciwiające się przenoszeniu wykładni 
przyjętej na gruncie ustawy o kosztach sądowych na przepisy rozporządzenia. W 
§ 10 ust. 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia, odmiennie niż w art. 29 u.k.s.c.,  
jest mowa o sprawie, a nie o pozwie, od którego pobierana jest opłata. Ta różnica 
terminologiczna wyraża odmienną istotę i funkcję opłat przewidzianych w ustawie o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych i stawek minimalnych określonych w 
rozporządzeniu. W przypadku ustawy chodzi o opłaty od pozwu jako pisma 
procesowego, co jest związane z fiskalną funkcją kosztów, natomiast w 
rozporządzeniu o stawki odnoszące się do rodzaju sprawy prowadzonej przez 
pełnomocnika, a więc o odtworzenie potencjalnego nakładu pracy pełnomocnika i 
ograniczenie wysokości zasądzanych kosztów. W przypadkach typowych nakład 
pracy pełnomocnika w sprawie kumulującej roszczenia jest z zasady mniejszy niż w 
oddzielnych sprawach o uchylenie poszczególnych uchwał, gdzie w grę wchodzi 
konieczność przygotowania większej liczby pism procesowych i udział w większej 
liczbie posiedzeń sądowych. 

Nie można podzielić prezentowanego przez Sąd Apelacyjny poglądu, że ta 
różnica unormowań rozporządzenia i ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych prowadzi do niezamierzonej przez ustawodawcę i nieuzasadnionej 
sprzeczności, której usunięcie wymaga odejścia od literalnej wykładni § 10 ust. 1 
pkt 1 rozporządzenia. (...) Zgodnie z art. 98 § 2 k.p.c., uiszczona opłata, należąca 
do kosztów sądowych, podlega pełnemu zwrotowi przez stronę przegrywającą 
sprawę, podczas gdy określona w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stawka 
minimalna, stanowiąca podstawę do obliczenia kosztów zastępstwa, jest tylko dolną 
granicą tych opłat, a także stanowi minimalną kwotę wynagrodzenia radcy 
prawnego (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). 
Kumulacja roszczeń – w szczególności roszczeń jednorodzajowych – nie 
powinna jednak pozostać bez wpływu na zasądzone przez sąd koszty zastępstwa 
procesowego. Kierując się zasadami odpowiedzialności za wynik sprawy i zwrotu 
kosztów celowych, w każdym przypadku sąd powinien rozważyć, w ramach 
przesłanek przewidzianych w § 2 ust. 2 rozporządzenia, możliwość zasądzenia 
wielokrotności stawki minimalnej do jej sześciokrotnej wysokości. Pozwoli to na 
właściwe, a nie tylko oparte na mechanicznym przeliczeniu – w zależności od liczby 
zaskarżonych uchwał – zindywidualizowanie oceny należnego pełnomocnikowi 
wynagrodzenia w zależności od charakteru sprawy wyrażającego się obiektywnym 
stopniem jej skomplikowania w zakresie stanu faktycznego oraz występujących 
problemów jurydycznych. Ocena ta powinna uwzględniać m.in. przedmiot 
zaskarżonych uchwał i istniejący między nimi związek faktyczny oraz zakres 
związanego z każdym z żądań postępowania dowodowego prowadzonego w 
większości wspólnie czy też odrębnie dla każdego z nich. 
Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 
k.p.c.).