III CZP 40/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 listopada 2000 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące zwrotu kosztów procesu, w szczególności wynagrodzenia radcy prawnego. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze powziął wątpliwości, czy sąd jest związany kwotą wskazaną przez stronę we wniosku o przyznanie kosztów, czy też samodzielnie ustala wysokość zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika, opierając się na przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o radcach prawnych, stwierdził, że sąd orzekając o zwrocie kosztów procesu na rzecz strony reprezentowanej przez radcę prawnego, przyjmuje za podstawę ustalenia wynagrodzenia kwotę umówioną z klientem, jednakże w granicach stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Podkreślono, że sąd nie jest związany treścią umowy między stroną a pełnomocnikiem w sposób bezwzględny, a jego rolą jest ustalenie faktycznej podstawy orzeczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazano również, że spis kosztów powinien zawierać dowód uiszczenia opłat, a w przypadku braku takich dowodów lub wątpliwości co do rzetelności spisu, sąd orzeka według norm przepisanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zwrotu kosztów procesu obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego, zasady przyznawania kosztów zastępstwa procesowego.
Dotyczy sytuacji, gdy wynagrodzenie pełnomocnika mieści się w granicach stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Nie dotyczy sytuacji, gdy wynagrodzenie jest wyższe niż te stawki, chyba że zachodzą szczególne okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd, stosując art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c., zasądza od strony przegrywającej sprawę na rzecz jej przeciwnika procesowego w ramach zwrotu kosztów procesu obejmujących zwrot wynagrodzenia adwokackiego, kwotę oznaczoną we wniosku o przyznanie kosztów złożonym zgodnie z art. 109 k.p.c., o ile mieści się ona w granicach stawek określonych w rozporządzeniu wykonawczym do art. 16 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo o adwokaturze i do art. 22-5 ust. 2 i 3 ustawy o radcach prawnych, czy też sąd procesowy samodzielnie orzeka o zakresie zwrotu wynagrodzenia stosując rozporządzenie jako wyłączną podstawę do zasądzania zwrotu tej części kosztów procesu przy obciążaniu tym obowiązkiem stronę przegrywającą spór?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd procesowy samodzielnie orzeka o zakresie zwrotu wynagrodzenia, stosując rozporządzenie jako wyłączną podstawę do zasądzania zwrotu tej części kosztów procesu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sąd orzekając o zwrocie kosztów procesu na rzecz strony reprezentowanej przez radcę prawnego, przyjmuje za podstawę ustalenia wynagrodzenia kwotę umówioną z klientem, ale w granicach stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Sąd nie jest związany treścią umowy między stroną a pełnomocnikiem w sposób bezwzględny.
Czy przy orzekaniu o zwrocie kosztów procesu od przeciwnika procesowego stron cywilnoprawnej umowy zastępstwa prawnego sąd związany jest treścią tej umowy w części dotyczącej wysokości umówionego wynagrodzenia, czy też strony tej umowy cywilnoprawnej nie mogą wiążąco dla przeciwnika procesowego i dla Sądu wyznaczyć zakresu obowiązku przegrywającej strony, a jedynie treść umowy wraz z wszelkimi okolicznościami dotyczącymi sposobu jej wykonania może mieć znaczenie w toku swobodnego ustalania przez Sąd procesowy zakresu zwrotu tej części kosztów procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd nie jest związany treścią umowy między stroną a pełnomocnikiem w sposób bezwzględny, a jedynie treść umowy wraz z wszelkimi okolicznościami dotyczącymi sposobu jej wykonania może mieć znaczenie w toku swobodnego ustalania przez Sąd procesowy zakresu zwrotu tej części kosztów procesu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa wiąże strony, które ją zawarły, natomiast sąd związany jest jedynie ustalonym przez siebie stanem faktycznym i normą prawną. Wątpliwości dotyczą sposobu ustalania podstawy rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów procesu, w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G.K.P.Z., spółka z o.o. w L.Z. | spółka | powód |
| M., spółka z o.o. w K.G. | spółka | pozwany |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (20)
Główne
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakłada na stronę przegrywającą sprawę obowiązek zwrócenia przeciwnikowi na jego żądanie kosztów procesu.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Określa granice kosztów uznanych przez ustawodawcę za niezbędne, podlegające zwrotowi, w tym wynagrodzenie jednego adwokata, lecz nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Wynika z niego, że wysokość kosztów zwracanych stronie reprezentowanej przez radcę prawnego określają przepisy o wynagrodzeniu adwokata.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchwały Sądu Najwyższego.
u.r.p. art. 22-5 § ust. 1
Ustawa o radcach prawnych
Radca prawny wykonujący zawód w ramach kancelarii prawnej ustala z klientem wynagrodzenie w dowolnej wysokości.
u.r.p. art. 22-5 § ust. 2 i 3
Ustawa o radcach prawnych
Upoważnienie do ustalania opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości.
u.r.p. art. 22-5 § ust. 2 i 3
Ustawa o radcach prawnych
Przepisy te stanowią podstawę zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości § § 3 ust. 1
Opłaty stanowiące podstawę zasądzenia przez sądy kosztów zastępstwa prawnego nie mogą być wyższe niż czterokrotne stawki minimalne, niezależnie od wysokości tych opłat ustalonych w umowie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości § § 3 ust. 2
Dopuszczono przyznanie opłat wyższych niż czterokrotność stawek minimalnych, ale w granicach stawki sześciokrotnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 109
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosku o przyznanie kosztów.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych art. § 7 § pkt 4
Określa stawki minimalne wynagrodzenia.
k.c. art. 735 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wynagrodzenia za wykonanie zlecenia, co może być analogicznie stosowane do wynagrodzenia radcy prawnego.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 485 § § 1-3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy niektórych rodzajów postępowania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy szczególnych wypadków uzasadniających odstępstwo od zasad zwrotu kosztów.
k.p.c. art. 101
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasady zawinienia i kompensaty kosztów.
k.p.c. art. 103
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasady zawinienia i kompensaty kosztów.
k.p.c. art. 110
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasady zawinienia i kompensaty kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd powinien przy orzekaniu o zwrocie kosztów procesu na rzecz strony reprezentowanej przez radcę prawnego przyjąć za podstawę ustalenia wynagrodzenia kwotę umówioną z klientem, w granicach stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości.
Odrzucone argumenty
Sąd jest związany treścią umowy między stroną a pełnomocnikiem w części dotyczącej wysokości umówionego wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd związany jest jedynie ustalonym przez siebie stanem faktycznym i normą prawną. • Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wprowadzają domniemanie, że opłaty z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika, mieszczące się w granicach stawek, stanowią koszty niezbędne do celowego dochodzenia prawa i celowej obrony. • Umawianie się pełnomocnika z klientem o prowadzenie sprawy za zapłatą wynagrodzenia po zakończeniu sprawy (np. potrącenie z wyegzekwowanej kwoty) powinno być traktowane jako niewykazanie poniesionych kosztów, uzasadniające rozstrzygnięcie według norm przepisanych.
Skład orzekający
Andrzej Wypiórkiewicz
przewodniczący
Helena Ciepła
sędzia
Zbigniew Strus
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zwrotu kosztów procesu obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego, zasady przyznawania kosztów zastępstwa procesowego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wynagrodzenie pełnomocnika mieści się w granicach stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Nie dotyczy sytuacji, gdy wynagrodzenie jest wyższe niż te stawki, chyba że zachodzą szczególne okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Uchwała Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące zwrotu kosztów procesu, co jest istotne dla praktykujących prawników. Dotyczy powszechnego problemu ustalania wynagrodzenia pełnomocników.
“Jak sąd ustala zwrot kosztów zastępstwa procesowego? Kluczowa uchwała SN.”
Dane finansowe
WPS: 8151,52 PLN
koszty procesu: 4003 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.