III CZP 4/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, dotyczące interpretacji art. 379 pkt 5 k.p.c. w kontekście naruszenia art. 148¹ § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, pomijając wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy. Pozwany zarzucił nieważność postępowania z powodu pozbawienia możliwości obrony praw. Sąd Apelacyjny, wskazując na rozbieżności w orzecznictwie, przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie, czy takie naruszenie automatycznie skutkuje nieważnością, czy też wymaga badania rzeczywistego wpływu na możność obrony. Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie to jest na tyle doniosłe i budzi wątpliwości interpretacyjne, że wymaga rozstrzygnięcia przez powiększony skład. Wskazano na utrwaloną praktykę automatycznego przyjmowania nieważności w takich przypadkach, ale także na potrzebę uwzględnienia konstytucyjnego prawa do jawnego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz międzynarodowych standardów (art. 6 EKPC). Sąd Najwyższy podkreślił, że choć naruszenie art. 148¹ § 3 k.p.c. jest wadą postępowania, to stwierdzenie nieważności z art. 379 pkt 5 k.p.c. wymaga wykazania, że strona została pozbawiona możności obrony swoich praw, co może zależeć od indywidualnych okoliczności sprawy. Z drugiej strony, racje systemowe przemawiają za stanowczą reakcją na naruszenie zasad jawności i ustności postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 379 pkt 5 k.p.c. w kontekście naruszenia art. 148¹ § 3 k.p.c. oraz znaczenie jawności i ustności postępowania.
Orzeczenie powiększonego składu Sądu Najwyższego będzie miało wiążące znaczenie dla interpretacji przepisów.
Zagadnienia prawne (1)
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym z naruszeniem art. 148¹ § 3 k.p.c. przesądza o pozbawieniu strony możliwości obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. bez potrzeby dalszego badania czy uchybienie to miało rzeczywisty wpływ na możność działania strony oraz badania czy pomimo takiego naruszenia prawa procesowego strona mogła podejmować czynności w celu obrony swoich praw?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy przekazał zagadnienie do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi, wskazując na potrzebę rozważenia, czy naruszenie art. 148¹ § 3 k.p.c. automatycznie prowadzi do nieważności postępowania, czy też wymaga indywidualnego badania wpływu na możność obrony praw strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że choć naruszenie art. 148¹ § 3 k.p.c. jest wadą postępowania, to stwierdzenie nieważności z art. 379 pkt 5 k.p.c. wymaga wykazania pozbawienia strony możności obrony praw, co może zależeć od okoliczności sprawy. Jednocześnie podkreślono znaczenie konstytucyjnych i międzynarodowych standardów jawności postępowania, które mogą przemawiać za bardziej rygorystyczną interpretacją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółce akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 148¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis regulujący możliwość orzekania na posiedzeniu niejawnym i wymóg przeprowadzenia rozprawy.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna nieważności postępowania: pozbawienie strony możności obrony jej praw.
Pomocnicze
k.p.c. art. 390 § § 1 zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
k.p.c. art. 390 § § 1 zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna przekazania zagadnienia prawnego powiększonemu składowi Sądu Najwyższego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 148¹ § 3 k.p.c. przez wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, mimo wniosku o przeprowadzenie rozprawy, może prowadzić do nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony praw. • Istnieje potrzeba rozważenia wykładni przepisów k.p.c. w świetle konstytucyjnych i międzynarodowych standardów jawności postępowania.
Odrzucone argumenty
Samo naruszenie art. 148¹ § 3 k.p.c. nie przesądza automatycznie o nieważności postępowania; konieczne jest badanie rzeczywistego wpływu uchybienia na możność obrony praw strony.
Godne uwagi sformułowania
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd I instancji na posiedzeniu niejawnym z naruszeniem art. 148[1] § 3 k.p.c. przesądza o pozbawieniu strony możliwości obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. bez potrzeby dalszego badania czy uchybienie to miało rzeczywisty wpływ na możność działania strony... • Samo naruszenie art. 148¹ § 3 k.p.c. przesądza bowiem wyłącznie o ziszczeniu się pierwszej z przesłanek koniecznych do stwierdzenia, że zachodzi nieważność postępowania... • W badaniu konieczne jest zatem uwzględnianie indywidualnych uwarunkowań danego przypadku i ocena zarówno tego, czy konkretne uchybienie pozbawiło stronę możności obrony jej praw, jak i tego, czy stan ten utrzymywał się aż do końca postępowania w danej instancji. • doniosłe racje systemowe przemawiają za tym, by nieuzasadnione naruszenie zasad jawności i ustności postępowania sądowego spotykało się z możliwie stanowczą reakcja systemu prawa.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący, sprawozdawca
Piotr Telusiewicz
członek
Mariusz Załucki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 379 pkt 5 k.p.c. w kontekście naruszenia art. 148¹ § 3 k.p.c. oraz znaczenie jawności i ustności postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie powiększonego składu Sądu Najwyższego będzie miało wiążące znaczenie dla interpretacji przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad postępowania cywilnego – prawa do obrony i jawności postępowania, a jej rozstrzygnięcie przez powiększony skład SN może mieć znaczący wpływ na praktykę sądową.
“Czy rozprawa jest zawsze obowiązkowa? Sąd Najwyższy rozstrzygnie, czy jej brak to automatyczna nieważność postępowania.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.