III CZP 4/12

Sąd Najwyższy2012-03-30
SNnieruchomościprawo rzeczoweWysokanajwyższy
bonifikatanieruchomościlokal mieszkalnygospodarka nieruchomościamizwrot bonifikatykredyt bankowycele mieszkanioweSąd Najwyższyuchwała

Sąd Najwyższy orzekł, że nabywca lokalu z bonifikatą, który go sprzedał przed upływem pięciu lat i przeznaczył środki na spłatę kredytu zaciągniętego na budowę innego budynku mieszkalnego, musi zwrócić kwotę bonifikaty.

Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokalu mieszkalnego. Pozwani nabyli lokal od Gminy z bonifikatą, a następnie sprzedali go przed upływem pięciu lat. Twierdzili, że środki ze sprzedaży przeznaczyli na spłatę kredytu zaciągniętego na budowę innego budynku mieszkalnego. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że takie przeznaczenie środków nie wyłącza obowiązku zwrotu bonifikaty, ponieważ ustawa wymaga nabycia innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości na cele mieszkaniowe, a nie spłaty wcześniejszego kredytu.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 2012 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące obowiązku zwrotu bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokalu mieszkalnego. Pozwani nabyli lokal od Gminy Miasta T. z bonifikatą, a następnie, przed upływem pięciu lat od nabycia, sprzedali go. Twierdzili, że środki uzyskane ze sprzedaży przeznaczyli na spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na budowę i wykończenie innego budynku mieszkalnego. Sąd Okręgowy powziął wątpliwości, czy takie przeznaczenie środków wyłącza obowiązek zwrotu bonifikaty zgodnie z art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd Najwyższy, opierając się na wykładni językowej i celowościowej, stwierdził, że przepis ten wyłącza obowiązek zwrotu bonifikaty jedynie w przypadku, gdy środki ze sprzedaży zostaną przeznaczone na nabycie innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości na cele mieszkaniowe. Spłata kredytu zaciągniętego na budowę innego budynku, nawet jeśli nastąpiła w ciągu 12 miesięcy od sprzedaży, nie spełnia tego warunku. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące bonifikaty mają charakter wyjątkowy i nie należy ich interpretować rozszerzająco, a celem bonifikaty jest ułatwienie najemcom zakupu lokalu, który stanowi ich centrum życiowe, a nie stworzenie możliwości zarobku na odsprzedaży.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, nabywca lokalu mieszkalnego z bonifikatą, który zbył ten lokal przed upływem pięciu lat od dnia nabycia i w ciągu 12 miesięcy przeznaczył środki uzyskane z jego sprzedaży na spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na budowę i wykończenie budynku mieszkalnego, znajdującego się na nieruchomości nabytej przed datą sprzedaży, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że art. 68 ust. 2a pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza obowiązek zwrotu bonifikaty tylko w przypadku nabycia innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości na cele mieszkaniowe. Spłata kredytu zaciągniętego na budowę innego budynku nie jest równoznaczna z nabyciem nowej nieruchomości i nie spełnia warunków wyłączenia obowiązku zwrotu bonifikaty. Wykładnia językowa i celowościowa przepisu przemawia za ścisłym stosowaniem jego literalnego brzmienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchwała

Strona wygrywająca

Gmina Miasta T. (w kontekście rozstrzyganego zagadnienia prawnego)

Strony

NazwaTypRola
Gmina Miasta T.instytucjapowód
E. S.osoba_fizycznapozwany
A. S.osoba_fizycznapozwany
A. N.osoba_fizycznanabywca lokalu (wspomniany w uzasadnieniu)
W. N.osoba_fizycznanabywca lokalu (wspomniany w uzasadnieniu)

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 68 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa obowiązek zwrotu bonifikaty po waloryzacji w przypadku zbycia nieruchomości przed upływem określonego terminu.

u.g.n. art. 68 § ust. 2a pkt 5

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wyłącza obowiązek zwrotu bonifikaty, jeśli środki ze sprzedaży lokalu mieszkalnego zostaną przeznaczone w ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości na cele mieszkaniowe.

Pomocnicze

u.g.n. art. 68 § ust. 1 pkt 7

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa zasady udzielania bonifikaty od ceny nieruchomości.

k.p.c. art. 390 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje rozstrzyganie zagadnień prawnych przez Sąd Najwyższy.

u.g.n. art. 4 § pkt 3b

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definicja zbywania albo nabywania nieruchomości.

Konstytucja art. 216 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady zbywania nieruchomości przez Skarb Państwa lub inne państwowe osoby prawne.

Konstytucja art. 165 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady zbywania nieruchomości przez Skarb Państwa lub inne państwowe osoby prawne.

Konstytucja art. 75 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Polityka władz publicznych sprzyjająca zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli.

u.p.d. art. 21 § ust. 1 pkt 131

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie od podatku dochodowego od odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku wydatkowania na własne cele mieszkaniowe.

u.p.d. art. 21 § ust. 25 pkt 1 lit d)

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja wydatków na własne cele mieszkaniowe (budowa, remont itp.).

u.p.d. art. 21 § ust. 25 pkt 2 lit a)

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wydatki na spłatę kredytu i odsetek jako własne cele mieszkaniowe.

u.p.d. art. 21 § ust. 25 pkt 2 lit b) i c)

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wydatki na spłatę pierwszego i kolejnych kredytów refinansowych jako własne cele mieszkaniowe.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ścisła wykładnia językowa art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. prowadzi do wniosku, że wyłączenie obowiązku zwrotu bonifikaty następuje tylko w przypadku nabycia innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości na cele mieszkaniowe. Spłata kredytu bankowego zaciągniętego na budowę innego budynku mieszkalnego nie jest równoznaczna z nabyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy. Przepisy dotyczące bonifikaty mają charakter wyjątkowy i nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Celem bonifikaty jest ułatwienie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a nie stworzenie możliwości zarobku na odsprzedaży lokalu. Wykładnia celowościowa nie powinna prowadzić do tworzenia norm prawnych niewyrażonych w przepisie.

Odrzucone argumenty

Przeznaczenie środków ze sprzedaży lokalu z bonifikatą na spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na budowę innego budynku mieszkalnego powinno być traktowane jako spełnienie warunku wyłączenia obowiązku zwrotu bonifikaty.

Godne uwagi sformułowania

nie można skorzystać ze zwolnienia, przeznaczając środki uzyskane ze sprzedaży lokalu na zapłatę ceny wcześniej zakupionego lokalu lub na spłatę uzyskanego wcześniej kredytu, gdyż środki te muszą być otrzymane przed nabyciem lokalu lub nieruchomości o określonym przeznaczeniu. językowe znaczenie przepisu art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. nie pozostaje bynajmniej w sprzeczności z wykładnią celowościową. przywilej nabycia lokalu z bonifikatą zmierza do ułatwienia zakupu lokalu przez najemcę, dla którego stanowi on centrum życiowe, dzięki czemu najemca uzyskuje stabilne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych.

Skład orzekający

Barbara Myszka

przewodniczący, sprawozdawca

Krzysztof Strzelczyk

członek

Anna Owczarek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku zwrotu bonifikaty przy sprzedaży lokali mieszkalnych nabytych od gminy, w szczególności w kontekście przeznaczenia środków ze sprzedaży na spłatę kredytów."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie sprzedaży lokalu i wniesienia pozwu, z uwzględnieniem zmian legislacyjnych i ich intertemporalnego stosowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zwrotu bonifikaty przy sprzedaży mieszkań komunalnych, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnia wątpliwości interpretacyjne dotyczące przeznaczenia środków ze sprzedaży.

Czy spłata kredytu po sprzedaży mieszkania z bonifikatą zwalnia z obowiązku zwrotu pieniędzy gminie?

Dane finansowe

WPS: 28 341,7 PLN

kwota zasądzona: 28 341,7 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CZP 4/12 
 
 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
 
Dnia 30 marca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
SSN Anna Owczarek 
 
w sprawie z powództwa Gminy Miasta T. 
przeciwko E. S. i A. S. 
o zapłatę, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 30 marca 2012 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy  
postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 r.,  
 
„Czy zbywca lokalu mieszkalnego uprzednio nabytego na 
zasadach określonych w art. 68 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 
1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, 
poz. 651 ze zm.) ma obowiązek zwrotu kwoty równej udzielonej 
bonifikacie po jej waloryzacji na podstawie art. 68 ust. 2 powołanej 
ustawy w przypadku, gdy środki pieniężne uzyskane z jego 
sprzedaży przeznaczył w ciągu 12 miesięcy na spłatę kredytu 
bankowego, zaciągniętego na budowę i wykończenie budynku 
mieszkalnego, znajdującego się na nieruchomości, której nabycie 
miało miejsce przed datą sprzedaży lokalu mieszkalnego objętego 
bonifikatą (art. 68 ust. 2 a pkt 5 w/w ustawy)?" 
 
 
podjął uchwałę: 
 
 

 
2 
Nabywca lokalu mieszkalnego z bonifikatą, który zbył ten 
lokal przed upływem pięciu lat od dnia nabycia i w ciągu 
12  miesięcy przeznaczył środki uzyskane z jego sprzedaży na 
spłatę 
kredytu 
bankowego 
zaciągniętego 
na 
budowę 
i  wykończenie budynku mieszkalnego, znajdującego się na 
nieruchomości nabytej przed datą sprzedaży, jest zobowiązany 
do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji 
(art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce 
nieruchomościami, jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 
ze zm.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
3 
 
Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2011 r. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanych 
E. S. i A. S. solidarnie na rzecz powodowej Gminy Miasta T. kwotę 28 341,70 zł z 
ustawowymi odsetkami od dnia 8 maja 2009  r. do dnia zapłaty.  
Sąd ustalił, że w dniu 27 września 2005 r. strony zawarły umowę notarialną, 
na podstawie której powódka ustanowiła odrębną własność lokalu nr 30 w budynku 
położonym w T. przy ul. K. [...] i lokal ten sprzedała pozwanym wraz z udziałem 
wynoszącym 46/2598 we współwłasności części budynku, które nie służą wyłącznie 
do użytku właścicieli lokali, za cenę w kwocie 17 940 zł, a  ponadto oddała 
pozwanym w użytkowanie wieczyste udział wynoszący 46/2598 w nieruchomości 
gruntowej objętej księgą wieczystą nr „x”. Cena lokalu, ustalona na podstawie jego 
wartości określonej przez rzeczoznawcę, wynosiła 44 849 zł. Od tak ustalonej ceny 
powódka udzieliła pozwanym bonifikaty w kwocie 26 909 zł i rozłożyła cenę 
sprzedaży na 7 rat rocznych. W umowie zastrzeżono, że zbycie lokalu – z 
wyjątkiem zbycia na rzecz osoby bliskiej – lub wykorzystanie go na inne cele niż 
mieszkalne przed upływem pięciu lat od dnia nabycia obliguje nabywcę do zwrotu 
kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. 
Po zawarciu umowy z księgi wieczystej nr „x” wyodrębniono lokal mieszkalny 
nr 30 i urządzono dla niego księgę wieczystą nr „y”, w której jako właściciele zostali 
wpisani pozwani na prawach wspólności ustawowej. 
Umową notarialną z dnia 28 stycznia 2008 r. pozwana E. S., działająca w 
imieniu własnym i w imieniu męża A. S., sprzedała nieruchomość objętą księgą 
wieczystą nr „y”, stanowiącą lokal mieszkalny nr 30 wraz z udziałem 46/2598 we 
współwłasności części wspólnych budynku, A. i W. małż. N. za cenę 100 000 zł. 
Pismem z dnia 31 stycznia 2008 r. pozwani poinformowali powódkę o zbyciu 
lokalu i oświadczyli, że środki uzyskane z jego sprzedaży zostaną w ciągu 
12  miesięcy przeznaczone na cele mieszkaniowe. Następnie, w piśmie z dnia 
21  października 2008 r. oświadczyli, że środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania 
przy ul. K. [...] przeznaczyli na „zakup i wykończenie budynku mieszkalnego 
położonego w Ł.”. Do pisma dołączyli m.in. kopie aktu nabycia w dniu 19 września 
2000 r. nieruchomości w Ł. oraz zaświadczenia banku o  spłacie kredytu. Pismem z 

 
4 
dnia 19 listopada 2008 r. powódka poinformowała pozwanych o braku podstaw do 
wyłączenia obowiązku zwrotu bonifikaty i wezwała ich do uiszczenia kwoty 
28 341,70 zł, a – wobec odmowy spełnienia tego świadczenia – wystąpiła z 
pozwem o zapłatę. 
Sąd Rejonowy, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 
24  lutego 2010 r., III CZP 131/09 (OSNC 2010, nr 9, poz. 118), przyjął, że żądanie 
powódki podlega ocenie na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 7 oraz ust. 2 i 2a ustawy 
z  dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. 
z  2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.; obecnie jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 102, 
poz. 651 ze zm. – dalej: „u.g.n.”), w brzmieniu ustalonym przez ustawę 
nowelizującą z dnia 24 sierpnia 2007 r. (Dz.U. Nr 173, poz. 1218). Stwierdził, że 
obowiązku zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji nie stosuje 
się w przypadku przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży lokalu na 
nabycie w ciągu 12 miesięcy innego lokalu mieszkalnego lub nieruchomości 
spełniającej cele mieszkaniowe. Przesłanka ta nie została jednak spełniona, gdyż 
pozwani przeznaczyli uzyskane środki na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup 
nieruchomości w 2000 r., a więc 8 lat przed sprzedażą lokalu. 
Przy rozpoznawaniu apelacji pozwanych od tego wyroku Sąd Okręgowy 
powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym zagadnieniu 
prawnym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rozważania prowadzące do rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia 
prawnego trzeba rozpocząć od przypomnienia, że ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. 
o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych 
innych ustaw (Dz.U. Nr 173, poz. 1218 – dalej” „ustawa nowelizująca z 2007 r.”) 
ustawodawca rozszerzył katalog sytuacji, które wyłączały przewidziany w art. 68 
ust. 2 obowiązek zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. 
Z  dniem 22 października 2007 r. – zgodnie z art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. – 
obowiązek 
ten 
został 
wyłączony 
także 
w 
przypadku 
sprzedaży 
lokalu 
mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną 
w  ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości 

 
5 
przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe. Rozważając związane z tą 
regulacją kwestie intertemporalne, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lutego 
2010  r., III CZP 131/09 (OSNC 2010, nr 9, poz. 118), przyjął, że przepis art. 68 
ust. 2a pkt 5 u.g.n. ma zastosowanie także do umów sprzedaży lokalu 
mieszkalnego zawieranych przez gminę z najemcami w czasie obowiązywania 
art. 68 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. 
o  zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych 
innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 – dalej: „ustawa nowelizująca 
z  2003 r.”), tj. od dnia 22 września 2004 r. do dnia 21 października 2007 r., jeżeli 
nabywca tego lokalu sprzedał go po dniu 21 października 2007 r. Skład orzekający 
Sądu Najwyższego podziela stanowisko wyrażone w powołanej uchwale, które 
prowadzi równocześnie do wniosku, że art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. ma zastosowanie 
w sprawie, w której wyłoniło się przedstawione zagadnienie prawne, w sprawie tej 
bowiem nabycie lokalu z bonifikatą miało miejsce w dniu 27 września 2005 r., 
a  sprzedaż lokalu – w dniu 28 stycznia 2008 r. 
Art. 68 ust. 1 pkt 1 u.g.n. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą 
z  2003  r., obowiązujący w tym brzmieniu także po wejściu w życie ustawy 
nowelizującej z 2007 r., stanowił, że właściwy organ może udzielić za zgodą, 
odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie 
z art. 67 ust. 3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana na cele mieszkaniowe, na 
realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych. 
Z  kolei art. 68 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu nadanym tą samą ustawą nowelizującą 
stanowił, że jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na 
inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, licząc 
od dnia jej nabycia, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny 
przed upływem 5 lat, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej 
bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot następuje na żądanie właściwego organu. 
Przytoczony przepis został nieznacznie zmieniony ustawą nowelizującą z 2007 r. 
i  odtąd stanowi, że jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub 
wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed 
upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed 
upływem 5 lat, licząc od dnia nabycia, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej 

 
6 
udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot następuje na żądanie właściwego 
organu. Zgodnie z art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n., dodanym przez ustawę nowelizującą 
z 2007 r., przepisu art. 68 ust. 2 nie stosuje się w przypadku sprzedaży lokalu 
mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną 
w  ciągu 12 miesięcy na nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości 
przeznaczonej lub wykorzystanej na cele mieszkaniowe. 
Wykładnia językowa art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. prowadzi do wniosku, że 
warunkiem zastosowania tego przepisu, a tym samym wyłączenia obowiązku 
zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jest nabycie innego 
lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystanej na cele 
mieszkaniowe, które nastąpiło po zbyciu lokalu objętego bonifikatą i wydatkowanie 
– na nabycie tego innego lokalu albo innej nieruchomości o określonym 
przeznaczeniu – środków uzyskanych ze sprzedaży. Zgodnie z definicją ustawową 
zawartą w art. 4 pkt 3b u.g.n., zbywanie albo nabywanie nieruchomości oznacza 
dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie 
własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego 
nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste. Dyrektywy 
wykładni językowej w powiązaniu z przytoczoną definicją legalną przemawiają więc 
jednoznacznie na rzecz tezy, że do wyłączenia obowiązku zwrotu kwoty równej 
udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji może prowadzić jedynie nabycie innego 
lokalu mieszkalnego lub nieruchomości o określonym przeznaczeniu. 
Stanowisko takie przyjmowane jest również w nauce prawa, wyraża się przy 
tym zapatrywanie, że przesłankę przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży 
lokalu z bonifikatą na nabycie innego lokalu albo nieruchomości należy uznać za 
spełnioną także w wypadku przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży na 
koszty nabycia lokalu, takie jak opłaty notarialne, sądowe oraz podatki, ale nie na 
koszty kredytu bankowego. Podkreśla się, że zwolnieniem z obowiązku zwrotu 
kwoty równej bonifikacie objęte jest jedynie nabycie, a nie nakłady związane 
z  wykończeniem lub remontem lokalu oraz że nie można skorzystać ze zwolnienia, 
przeznaczając środki uzyskane ze sprzedaży lokalu na zapłatę ceny wcześniej 
zakupionego lokalu lub na spłatę uzyskanego wcześniej kredytu, gdyż środki te 

 
7 
muszą być otrzymane przed nabyciem lokalu lub nieruchomości o określonym 
przeznaczeniu. 
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, od jednoznacznego sensu przepisu 
ustalonego za pomocą dyrektyw językowych wolno odstąpić tylko wyjątkowo, jeżeli 
przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub 
moralne. Może to mieć miejsce w sytuacji, w której językowe znaczenie przepisu 
prowadziłby do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, 
zwłaszcza do sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, do rażąco 
niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub do oczywistej sprzeczności z powszechnie 
akceptowanymi normami moralnymi (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, nr 5, poz. 141, wyrok Sądu Najwyższego 
z  dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7 oraz uchwałę składu 
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03, OSNC 
2004, nr 1, poz. 1). 
Trudno dopatrzyć się ważnych racji przemawiających za odstąpieniem od 
znaczenia przepisu art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. ustalonego za pomocą dyrektyw 
wykładni językowej. Wręcz przeciwnie, za wynikiem takiej wykładni przemawiają 
dalsze argumenty. Nie bez znaczenia pozostaje bowiem wzgląd na – właściwy dla 
regulacji z dziedziny prawa administracyjnego – charakter przepisów ustawy 
o  gospodarce 
nieruchomościami, 
które 
nie 
powinny 
być 
interpretowane 
rozszerzająco. Do tego samego wniosku prowadzi wzgląd na art. 216 ust. 2 
w  związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji, według którego zbywanie nieruchomości 
przez Skarb Państwa lub inne państwowe osoby prawne, a więc także przez gminy, 
następuje na zasadach i w trybie określonych w ustawie. 
Ponadto, za ścisłą wykładnią art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. przemawia 
konieczność zapobiegania wykorzystywaniu przywileju bonifikaty do zarabiania – 
kosztem 
środków 
publicznych 
– 
na 
odprzedaży 
lokalu. 
Stworzenie 
zainteresowanym osobom możliwości nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą 
stanowi realizację wskazanej w art. 75 ust. 1 Konstytucji polityki władz publicznych, 
sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli i popierającej ich 
działania zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. Uzyskanie przez 

 
8 
obywatela własności lokalu mieszkalnego jest wyrazem realizacji wskazanej 
polityki, brak więc powodów do rozszerzania, bez wyraźniej woli ustawodawcy, 
przywileju bonifikaty poza granice przewidziane w ustawie (zob. wyrok Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 21 września 1999 r., K 6/98, OTK 1999, nr 6, poz. 117 oraz 
uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2008 r., 
III  CZP 130/07, OSNC 2008, nr 10, poz. 108). 
Kolejnym argumentem na rzecz akceptacji językowego znaczenia przepisu 
art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. jest jego wyjątkowy charakter. Przewidziana w art. 68 
ust. 1 u.g.n. możliwość udzielenia bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 
ust. 3 stanowi istotny przywilej finansowy nabywcy lokalu. Bonifikata jest przy tym 
wyjątkiem od zasady sprzedaży lokalu za cenę odpowiadającą jego wartości 
rynkowej. Zgodnie z art. 68 ust. 2 u.g.n., w sytuacji, w której nabywca zbył 
nieruchomość stanowiącą lokal mieszkalny przed upływem 5 lat od dnia nabycia, 
zasadą jest zwrot kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Przepis 
art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. jest wyjątkiem od tej zasady, a – zgodnie z powszechnie 
uznawaną regułą – wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (zob. wyrok 
Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CKN 738/98, OSNC 2000, nr 7-8, 
poz. 146 oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2000 r., III CZP 9/00, 
OSNC 2000, nr 9, poz. 153, z dnia 21 grudnia 2006 r., III CZP 133/06, OSNC 2007, 
nr 10, poz. 153, z dnia 7 października 2008 r., III CZP 81/08, OSNC 2009, nr 9, 
poz. 119 i z dnia 4 czerwca 2009 r., III CZP 30/09, OSNC 2010, nr 2, poz. 19). 
Wnioski płynące z wykładni językowej wzmacnia odwołanie się w drodze 
dyrektyw systemowych do regulacji zbliżonej problematyki w ustawie z dnia 26 lipca 
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. 
Nr  51, poz. 307 ze zm. – dalej: „u.p.d.”). Za przykład mogą posłużyć zawarte w tej 
ustawie regulacje dotyczące kwalifikacji kwot uzyskanych ze sprzedaży 
nieruchomości i możliwości uzyskania stosownego zwolnienia w razie ich 
wydatkowania na cele mieszkaniowe. Z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d. wynika, że 
wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości 
i  praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada 
iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele 
mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw 

 
9 
majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie 
dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, 
przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został 
wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione 
na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia 
nieruchomości i praw majątkowych. W art. 21 ust. 25 pkt 1 lit d) u.p.d. ustawodawca 
wyjaśnił, że za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa 
się wydatki poniesione na budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub 
remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu 
mieszkalnego. Z kolei w art. 21 ust. 25 pkt 2 lit a) u.p.d. wskazał, że wydatkami na 
własne cele mieszkaniowe są wydatki poniesione na spłatę kredytu oraz odsetek 
od kredytu zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu 
z  odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. 1-c, na cele określone 
w pkt 1. Z art. 21 ust. 25 pkt 2 lit. b) i lit. c) wynika natomiast, że wydatkami takimi 
są również wydatki na spłatę pierwszego kredytu i kolejnych kredytów 
refinansowych. 
W przytoczonych unormowaniach ustawodawca szczegółowo określił 
wydatki na cele mieszkaniowe, które mogą prowadzić do zwolnienia od podatku 
dochodowego. Wskazał przy tym wyraźnie, że należą do nich również wydatki na 
spłatę kredytu. Brak równie precyzyjnego uregulowania kwestii wyłączenia 
obowiązku zwrotu bonifikaty w art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n., zwłaszcza brak 
stosownej regulacji dotyczącej spłaty kredytu, oznacza, że brzmienie tego przepisu 
jest zgodne z wolą ustawodawcy. W przeciwnym razie ustawodawca wprowadziłby 
odpowiednie zmiany w art. 68 ust. 2a u.g.n. przy okazji jego nowelizacji. 
Wykładnia celowościowa, do której nawiązał Sąd Okręgowy w uzasadnieniu 
przedstawionego zagadnienia prawnego, nie powinna prowadzić do wykreowania 
za pomocą orzeczenia sądowego normy prawnej niewyrażonej w przepisie. 
Odmienne od ustalonego w wyniku wykładni językowej, szersze rozumienie wyjątku 
wyrażonego w art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. nie znajduje również wsparcia 
w  opublikowanych materiałach legislacyjnych. Projekt ustawy nowelizującej 
z  2007 r., zamieszczony w druku sejmowym nr 1468 z dnia 21 lutego 2007 r., nie 
zawierał przepisu art. 68 ust. 2a pkt 5 u.g.n. Został on wprowadzony w toku 

 
10
dalszych prac i znalazł się dopiero w sprawozdaniu komisji infrastruktury 
o  rządowym projekcie omawianej ustawy, zamieszczonym – bez uzasadnienia – 
w  druku sejmowym nr 1914 z dnia 3 lipca 2007 r. 
Na koniec trzeba zauważyć, że językowe znaczenie przepisu art. 68 ust. 2a 
pkt 5 u.g.n. nie pozostaje bynajmniej w sprzeczności z wykładnią celowościową. 
Jak już podkreślił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 listopada 2002 r., III CZP 
59/02 (OSNC 2003, nr 7-8, poz. 101), a także w wyroku z dnia 15 stycznia 2003 r., 
IV CKN 1637/00 (nie publ.), przywilej nabycia lokalu z bonifikatą zmierza do 
ułatwienia zakupu lokalu przez najemcę, dla którego stanowi on centrum życiowe, 
dzięki czemu najemca uzyskuje stabilne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. 
Nabycie lokalu z bonifikatą jest zaspokojeniem tych potrzeb i – choć nie ma zakazu 
sprzedaży pozyskanego lokalu – nie wydaje się uzasadnione, by zamiarem 
ustawodawcy było stworzenie w ten sposób możliwości pozyskania środków 
finansowych 
na 
realizację 
innych, 
wcześniej 
rozpoczętych 
projektów 
mieszkaniowych. 
Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie 
prawne, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI