III CZP 4/07

Uchwała z dnia 16 marca 2007 r., III CZP 4/07 
 
Sędzia SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Józef Frąckowiak 
Sędzia SN Irena Gromska-Szuster 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Ryszarda T. i Michała H. przy 
uczestnictwie Wojciecha B. w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia, po 
rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 16 marca 2007 r. 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Katowicach 
postanowieniem z dnia 9 listopada 2006 r.: 
"Jakiej opłacie sądowej podlega zażalenie na postanowienie w przedmiocie 
zabezpieczenia roszczeń majątkowych, zgłoszone przed wszczęciem postępowania 
w sprawie, w szczególności, czy od takiego zażalenia pobiera się opłatę sądową w 
wysokości 1/5 opłaty stałej czyli 30 zł (art. 69 pkt 1 w związku z art. 19 ust. 3 pkt 2 i 
art. 20 ust. 1), czy też w wysokości 1/5 opłaty stosunkowej od wartości przedmiotu 
zaskarżenia (art. 19 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 
roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 167, poz. 1398)?" 
podjął uchwałę: 
 
Zażalenie na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia 
majątkowego podlega opłacie w wysokości stałej w kwocie 30 zł (art. 19 ust 3, 
art. 20 ust 1 i art. 69 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w 
sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy w Katowicach postanowieniem z dnia 9 września 2006 r. 
oddalił wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego złożony przez Ryszarda 
T. i Michała H. Zażalenie na to postanowienie zostało opłacone przez ich 
pełnomocnika znakami opłaty sądowej w kwocie 30 zł. Rozpoznając zażalenie, Sąd 
Apelacyjny w Katowicach powziął wątpliwość, czy opłata została uiszczona w 

prawidłowej wysokości i przedstawił Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 
k.p.c. zagadnienie prawne. Wyraził pogląd, że opłata od zażalenia na 
postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia ma charakter opłaty stałej, której 
wysokość powinna być obliczona przy zastosowaniu art. 69 pkt 1 i art. 19 ust 3 
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 
Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej "u.k.s.c."), podniósł jednak, że zagadnienie to 
budzi wątpliwości w świetle art. 19 ust 3 u.k.s.c., a w literaturze i orzecznictwie 
prezentowane są także poglądy, iż opłata od zażalenia w opisanej sytuacji powinna 
stanowić piątą część opłaty stosunkowej, należnej od roszczenia majątkowego, 
które podlega zabezpieczeniu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wysokość opłaty od zażalenia w postępowaniu cywilnym reguluje art. 19 ust. 
3 u.k.s.c., zgodnie z którym opłata od zażalenia wynosi 1/5 opłaty, chyba że przepis 
szczególny stanowi inaczej, jednak bez sprecyzowania bliżej, jaka opłata jest 
podstawą jej wyliczenia. W szczególności w art. 19, przewidującym pobieranie opłat 
częściowych w różnej wysokości, nie zawarto stwierdzenia, że opłaty te stanowią 
odpowiednią część opłaty, o której mowa w art. 18 ust. 1. Nie może jednak budzić 
wątpliwości, że jest to reguła, od której wyjątki mogą wynikać z regulacji o 
charakterze szczególnym. 
W wypadku opłat w postępowaniu zażaleniowym regulację o charakterze 
autonomicznym stanowi niewątpliwie art. 22 u.k.s.c. Konstrukcja tego przepisu 
wskazuje wyraźnie, że gdy przedmiot orzeczenia, na które zostało wniesione 
zażalenie, nie pozostaje w związku z meritum sprawy, celowe jest określenie 
wysokości opłaty od zażalenia w oderwaniu od wysokości opłaty pobieranej od 
pisma wszczynającego postępowanie w sprawie; dla części zażaleń opłaty od nich 
ustawodawca określił w wysokości stałej. 
Pozostaje do rozważenia, czy jest to jedyny wyjątek odnoszący się do 
sposobu określenia wysokości opłat w postępowaniu zażaleniowym, skoro 
jednocześnie w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewidziano 
wypadki pobierania opłat od wielu pism, które w związku z toczącym się 
postępowaniem sądowym wymagają odrębnego rozpoznania, a ich przedmiot 
również nie pozostaje w bezpośrednim związku z przedmiotem postępowania w 
sprawie, a w szczególności na sposób ich rozpoznania nie rzutuje wartość 
przedmiotu sporu. Przykładowo można wymienić wnioski o nadanie klauzuli 

wykonalności (art. 71 u.k.s.c.) oraz wnioski o udzielenie, zmianę i uchylenie 
zabezpieczenia (art. 68 i 69 u.k.s.c.).  
Na gruncie art. 19 ust 3 u.k.s.c. nie można a limine odrzucić rozwiązania, że 
także wtedy, gdy istnieją przepisy szczególne określające wysokość opłat od 
pewnej kategorii pism, które podlegają odrębnej opłacie sądowej, również opłata od 
zażalenia może być pobierana w zależności od wysokości opłaty należnej od 
odpowiedniego wniosku, a nie opłaty "w sprawie". Brzmienie art. 19 ust. 3 u.k.s.c. 
nie wyłącza takiego rozwiązania, skoro w przepisie tym mówi się wyłącznie o 
opłacie, jest zaś zrozumiałe, że zbędne było powtarzanie regulacji dotyczącej 
wysokości opłaty od zażalenia, gdyż art. 19 ust. 3 u.k.s.c. został zamieszczony w 
części ustawy zawierającej przepisy ogólne, odnoszące się do zasad pobierania 
opłat sądowych we wszystkich rodzajach spraw. Również z tego względu nie 
można przyjąć, że podstawę do ustalenia wysokości opłaty od zażalenia na 
zasadzie określonej w art. 19 ust 3 u.k.s.c. mogą stanowić wyłącznie opłaty, o 
których mowa w art. 18. 
Za przyjęciem rozwiązania, że podstawę do określenia wysokości opłaty od 
zażalenia w postępowaniu zabezpieczającym powinny stanowić opłaty określone w 
art. 68 i 69 u.k.s.c., przemawia wiele argumentów funkcjonalnych. 
Po pierwsze, nie można pominąć oceny możliwych relacji pomiędzy 
wysokością opłaty od wniosku o udzielenie zabezpieczenia (od 40 do 100 zł) a 
wysokością 1/5 opłaty od zażalenia w sytuacji, w której miała być ona ustalona w 
odniesieniu do wysokości opłaty od pozwu. Uwzględniając, że opłata stosunkowa 
może wynosić 100 000 zł, w sprawach o roszczenia majątkowe opłata od zażalenia 
mogłaby wynieść odpowiednio 20 000 zł i być tym samym 200 razy wyższa niż 
opłata od wniosku wszczynającego postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia. 
Trudno zaakceptować taki skutek wykładni art. 19 ust 2 u.k.s.c., opierającej się na 
poglądzie, że podstawę wyliczenia opłaty od zażalenia stanowi opłata pobierana od 
pozwu, zważywszy, iż tak wysoką opłatę byłby zmuszony wnieść m.in. uprawniony 
domagający się udzielenia zabezpieczenia, składający zażalenie na postanowienie 
oddalające jego wniosek. Wymaga podkreślenia, że taka wykładnia jest sprzeczna 
z ogólnymi założeniami obowiązującej ustawy o kosztach sądowych, poszerzającej 
znacznie katalog spraw, w których przewidziano opłatę w wysokości stałej, oraz 
mającej na celu obniżenie wysokości kosztów sądowych. 

Oparcie się na koncepcji pobierania opłaty od zażaleń w postępowaniu 
zabezpieczającym w nawiązaniu do wysokości opłaty od pisma wszczynającego 
postępowanie oznaczałoby również, że w wypadku spraw, w których opłata ta ma 
charakter opłaty stosunkowej, w postępowaniu zabezpieczającym występowałyby 
dwa rodzaje opłat – stała i stosunkowa od zażaleń w tym zakresie (od wniosku o 
uchylenie, zmianę i uchylenie zabezpieczenia), gdy tymczasem według zasad 
ogólnych, wniesienie zażalenia nie zmienia samego charakteru opłaty należnej od 
takiego środka zaskarżenia. Postępowanie zabezpieczające cechuje się przy tym 
daleko posuniętą autonomią i wniesienie zażalenia w przedmiocie zabezpieczenia 
nie ma charakteru typowego postępowania incydentalnego. Widoczne jest to 
szczególnie w wypadkach wniosków o udzielenie zabezpieczenia składanych przed 
wszczęciem postępowania w sprawie. Postępowanie zabezpieczające toczy się 
wówczas samodzielnie, przy czym wniosek powinien obejmować zwięzłe 
przedstawienie przedmiotu sprawy (art. 736 § 2 k.p.c.). 
Według poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 
lutego 1993 r., I CRN 6/93 (OSNCP 1993, nr 11, poz. 204), orzeczenie w 
przedmiocie zabezpieczenia ma charakter orzeczenia kończącego postępowanie w 
sprawie, na gruncie przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
trudno jednak znaleźć argumenty dla ustalenia opłaty częściowej w postępowaniu 
zabezpieczającym, w odniesieniu do wysokości opłaty, której obowiązek powstania 
może nastąpić dopiero w przyszłości. Także w przypadku zabezpieczenia po 
zakończeniu postępowania w sprawie (uzyskaniu przez uprawnionego tytułu 
wykonawczego), co dopuszcza art. 730 § 2 k.p.c., trudno doszukiwać się 
uzasadnienia dla pobierania opłaty od zażalenia na podstawie wysokości opłaty w 
sprawie, która może być już prawomocnie zakończona. Nie można też przyjąć, że 
wysokość opłaty od zażalenia na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia ma 
różnić się co do zasad jej pobierania w zależności od chwili złożenia wniosku o 
udzielenie zabezpieczenia i przedstawiać się różnie w zależności od tego, czy 
wniosek jest zgłaszany w toku postępowania w sprawie, przed jego wszczęciem, 
czy po zakończeniu. 
Należy podkreślić, że poglądy dotyczące wysokości opłaty od zażalenia w 
postępowaniu klauzulowym i postępowaniu ze skargi na czynność komornika oraz 
oceny, że podstawą jej ustalenia była wysokość wpisu w sprawie (uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2001 r., III CZP 11/01, OSNC 2001, nr 10, poz. 

149, z dnia 6 kwietnia 2005 r., III CZP 4/05, OSNC 2006, nr 2, poz. 28 i z dnia 20 
listopada 2003 r., III CZP 73/03, OSNC 2005, nr 1, poz. 1) zostały wyrażone w 
odmiennym stanie prawnym, gdy obowiązujący wówczas § 53 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości 
wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm.) przewidywał, iż 
wysokość opłaty od zażalenia jest uzależniona od wysokości „wpisu 
stosunkowego". Obecnie nie ma tego rodzaju regulacji szczególnej, która 
uzasadniała kontynuację przedstawionego stanowiska. 
Z tych względów, na podstawie art. 390 k.p.c., orzeczono jak w uchwale.