III CZP 39/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, dotyczące możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych w sytuacji, gdy w umowie zastrzeżono zadatek, a wierzyciel nie skorzystał z prawa odstąpienia od umowy z powodu niewykonania zobowiązania przez dłużnika. Powód Tomasz R. domagał się od pozwanego "T." S.A. kwoty ponad 123 tys. zł tytułem odszkodowania za niewykonanie umowy deweloperskiej. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że roszczenie odszkodowawcze jest ograniczone do wartości zadatku lub jego podwójnej wysokości, a pozwany zwrócił zadatek w podwójnej wysokości. Sąd Najwyższy, analizując przepisy art. 394 § 1 k.c. i art. 471 i nast. k.c., uznał, że zastrzeżenie zadatku nie wyłącza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. Podkreślono, że art. 394 § 1 k.c. określa odrębną sankcję, a nie przepis szczególny wobec ogólnych zasad odpowiedzialności kontraktowej. Wierzyciel ma prawo wyboru między uprawnieniami wynikającymi z zadatku a dochodzeniem pełnego odszkodowania za poniesioną szkodę, jeśli zadatek jej nie rekompensuje. Uchwała wzmacnia ochronę interesów wierzyciela.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zastrzeżenie zadatku nie ogranicza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych, gdy wierzyciel nie odstąpił od umowy.
Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel nie skorzystał z prawa odstąpienia od umowy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w przypadku, gdy wierzyciel nie skorzystał z możliwości odstąpienia od umowy w oparciu o art. 394 § 1 k.c., a do niewykonania umowy doszło ze względu na okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi dłużnik, wysokość świadczenia odszkodowawczego, jakiego wierzyciel może się domagać, jest ograniczona do wartości przedmiotu zadatku lub jego podwójnej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wysokość świadczenia odszkodowawczego nie jest ograniczona do wartości zadatku lub jego podwójnej wysokości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 394 § 1 k.c. nie jest przepisem szczególnym wobec art. 471 i nast. k.c. i nie wyłącza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. Zastrzeżenie zadatku stanowi odrębną sankcję, która nie modyfikuje ani nie zastępuje ogólnych zasad odpowiedzialności kontraktowej. Wierzyciel ma prawo wyboru między uprawnieniami z zadatku a dochodzeniem pełnego odszkodowania za poniesioną szkodę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Tomasz R. | osoba_fizyczna | powód |
| "T." S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 394 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis określa skutki zastrzeżenia zadatku na wypadek niewykonania umowy, dając drugiej stronie specjalne uprawnienia (odstąpienie od umowy, zatrzymanie zadatku lub żądanie sumy dwukrotnie wyższej). Nie wyłącza jednak możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.
Pomocnicze
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Przepis stanowi podstawę odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, jeśli wyrządziło to szkodę wierzycielowi. Może być stosowany niezależnie od zastrzeżenia zadatku.
k.c. art. 384
Kodeks cywilny
Dotyczy kary umownej, wskazując, że należy się ona bez względu na wysokość poniesionej szkody i zakazuje żądania odszkodowania przenoszącego wysokość kary umownej (chyba że strony postanowią inaczej).
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do orzekania przez Sąd Najwyższy w formie uchwały.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 394 § 1 k.c. nie jest przepisem szczególnym wobec art. 471 i nast. k.c. • Zastrzeżenie zadatku nie wyłącza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. • Wierzyciel ma prawo wyboru między uprawnieniami wynikającymi z zadatku a dochodzeniem pełnego odszkodowania za poniesioną szkodę. • Celem zadatku jest stymulowanie do wykonania umowy, a nie ograniczanie ochrony wierzyciela w przypadku jej niewykonania.
Odrzucone argumenty
Ustanowienie zadatku wyłącza możliwość dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. • Roszczenie odszkodowawcze jest ograniczone do wartości zadatku lub jego podwójnej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
nie ma żadnej wzmianki na temat relacji pomiędzy kwotą zadatku a szkodą • regulacje te przewidują dwie odrębne instytucje prawne • nie ma wyraźnych powodów, aby osoba, której interes został naruszony przez niewykonanie umowy miała być pozbawiona możliwości wyboru między tymi wyraźnie przyznanymi przez ustawę uprawnieniami • nie wydaje się też potrzebne dbanie o interes strony, która umowy nie wykonała
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zastrzeżenie zadatku nie ogranicza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych, gdy wierzyciel nie odstąpił od umowy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel nie skorzystał z prawa odstąpienia od umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia istotną kwestię praktyczną dotyczącą zadatku i odszkodowania, co jest kluczowe dla wielu umów cywilnych i gospodarczych.
“Zadatek nie zamyka drogi do pełnego odszkodowania! Kluczowa uchwała Sądu Najwyższego.”
Dane finansowe
WPS: 123 845,48 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.