III CZP 39/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące możliwości dochodzenia przez wierzyciela odszkodowania na zasadach ogólnych w sytuacji, gdy strony umowy zastrzegły zadatek, a do niewykonania umowy doszło z przyczyn leżących po stronie dłużnika, przy czym wierzyciel nie skorzystał z prawa odstąpienia od umowy. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo o zapłatę odszkodowania, uznając, że zadatek ograniczony jest do podwójnej jego wysokości. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie, czy art. 394 § 1 k.c. wyłącza możliwość powoływania się na ogólne zasady odpowiedzialności za niewykonanie umowy, gdy zadatek został zastrzeżony, a wierzyciel nie odstąpił od umowy. Sąd Najwyższy uznał, że art. 394 § 1 k.c. nie jest przepisem szczególnym wobec art. 471 i nast. k.c. i nie wyłącza możliwości dochodzenia pełnego odszkodowania na zasadach ogólnych. Podkreślono, że zadatek ma na celu stymulowanie do wykonania umowy i stanowi odrębną sankcję, podczas gdy odpowiedzialność na zasadach ogólnych dotyczy naprawienia poniesionej szkody. Wierzyciel ma prawo wyboru między skorzystaniem z uprawnień wynikających z zadatku a dochodzeniem pełnego odszkodowania, jeśli szkoda przewyższa wartość zadatku lub jego podwójną wysokość.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności dochodzenia pełnego odszkodowania na zasadach ogólnych pomimo zastrzeżenia zadatku w umowie.
Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel nie odstąpił od umowy i dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w przypadku, gdy wierzyciel nie skorzystał z możliwości odstąpienia od umowy w oparciu o art. 394 § 1 k.c., a do niewykonania umowy doszło ze względu na okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi dłużnik, wysokość świadczenia odszkodowawczego, jakiego wierzyciel może się domagać, jest ograniczona do wartości przedmiotu zadatku lub jego podwójnej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wysokość świadczenia odszkodowawczego nie jest ograniczona do wartości zadatku lub jego podwójnej wysokości.
Uzasadnienie
Art. 394 § 1 k.c. nie jest przepisem szczególnym wobec art. 471 i nast. k.c. Ustanowienie zadatku nie wyłącza możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. Zadatek i odpowiedzialność na zasadach ogólnych to dwie odrębne instytucje prawne, a wierzyciel ma prawo wyboru między nimi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Tomasz R. | osoba_fizyczna | powód |
| "T." S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 394 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis ten określa skutki zastrzeżenia zadatku na wypadek niewykonania umowy przez jedną ze stron, dając drugiej stronie specjalne uprawnienia (odstąpienie od umowy, zatrzymanie zadatku lub żądanie sumy dwukrotnie wyższej). Nie wyłącza on jednak możliwości dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.
Pomocnicze
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Przepis ten stanowi podstawę odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, polegającej na obowiązku naprawienia szkody poniesionej przez wierzyciela.
k.c. art. 384
Kodeks cywilny
Dotyczy kary umownej, wskazując, że należy się ona bez względu na wysokość poniesionej szkody i co do zasady wyłącza żądanie odszkodowania przenoszącego jej wysokość.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 394 § 1 k.c. nie jest przepisem szczególnym wobec art. 471 i nast. k.c. • Zadatek i odpowiedzialność na zasadach ogólnych to dwie odrębne instytucje prawne. • Wierzyciel ma prawo wyboru między skorzystaniem z uprawnień wynikających z zadatku a dochodzeniem pełnego odszkodowania na zasadach ogólnych. • Celem zadatku jest stymulowanie do wykonania umowy, a nie wyłączna rekompensata szkody. • Ograniczenie roszczeń do wysokości zadatku lub jego podwójnej wartości byłoby nieuzasadnionym ograniczeniem ochrony wierzyciela.
Odrzucone argumenty
Ustanowienie zadatku wyłącza możliwość dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych. • Roszczenie odszkodowawcze wierzyciela jest ograniczone do wartości zadatku lub jego podwójnej wysokości, gdy umowa nie została wykonana.
Godne uwagi sformułowania
W razie niewykonania zobowiązania wierzyciel, który nie odstąpił od umowy, może dochodzić naprawienia szkody na zasadach ogólnych, a należne mu odszkodowanie nie jest ograniczone do wartości zadatku lub jego podwójnej wysokości. • art. 394 § 1 k.c. nie może być rozumiany jako przepis szczególny w stosunku do art. 471 i nast. k.c. • regulacje te przewidują dwie odrębne instytucje prawne. • Nie ma wyraźnych powodów, aby osoba, której interes został naruszony przez niewykonanie umowy miała być pozbawiona możliwości wyboru między tymi wyraźnie przyznanymi przez ustawę uprawnieniami.
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności dochodzenia pełnego odszkodowania na zasadach ogólnych pomimo zastrzeżenia zadatku w umowie."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel nie odstąpił od umowy i dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia w obrocie cywilnoprawnym, jakim jest zadatek i jego relacja do odszkodowania. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego jest istotne dla praktyki obrotu umowami.
“Zadatek to nie wszystko! Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy możesz żądać pełnego odszkodowania za niewykonanie umowy.”
Dane finansowe
WPS: 123 845,48 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.