Orzeczenie · 2026-02-24

III CZP 38/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-02-24
SNCywilneprawo upadłościoweWysokanajwyższy
upadłośćpotrąceniewierzytelnościsyndykpostępowanie cywilnezawieszenie postępowanialex specialisk.p.c.prawo upadłościowe

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, dotyczące stosowania przepisów o potrąceniu wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Pierwsze pytanie dotyczyło relacji między art. 96 Prawa upadłościowego a art. 203¹ § 2 k.p.c., w szczególności czy przepisy upadłościowe stanowią lex specialis. Sąd Najwyższy uznał, że przepisy te nie są konkurencyjne, a podniesienie zarzutu potrącenia po terminie określonym w k.p.c. skutkuje jego bezskutecznością, podobnie jak niezachowanie terminu z Prawa upadłościowego prowadzi do utraty prawa potrącenia. Drugie pytanie dotyczyło obowiązku sądu zawieszenia postępowania o zapłatę zainicjowanego przez syndyka do czasu rozstrzygnięcia o skuteczności zaliczenia wierzytelności pozwanego w postępowaniu upadłościowym. Sąd Najwyższy orzekł, że jeżeli nie nastąpiła utrata prawa potrącenia i zarzut został podniesiony prawidłowo, sąd powinien zawiesić postępowanie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

interpretacja przepisów o potrąceniu w upadłości i zasad zawieszania postępowań cywilnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia w kontekście postępowania upadłościowego i powództwa syndyka.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 96 ustawy Prawo upadłościowe może zostać uznany za lex specialis w stosunku do art. 203¹ § 2 k.p.c. w sprawie z powództwa syndyka o zapłatę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 96 pr.upadł. i art. 203¹ § 1 k.p.c. nie są przepisami konkurencyjnymi. Skutkiem podniesienia zarzutu potrącenia po terminie określonym w art. 203¹ § 2 k.p.c. jest bezskuteczność tej czynności procesowej (art. 167 k.p.c.). Skutkiem niezachowania terminu określonego w art. 96 pr.upadł. jest utrata prawa potrącenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy dotyczące potrącenia w prawie upadłościowym i w kodeksie postępowania cywilnego regulują odrębne kwestie lub mają różne skutki prawne. Niezachowanie terminów procesowych lub materialnych prowadzi do bezskuteczności czynności lub utraty prawa.

Czy sąd w procesie cywilnym powinien zawiesić zainicjowane przez syndyka postępowanie o zapłatę na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do momentu rozstrzygnięcia w postępowaniu upadłościowym o skuteczności kompensaty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeżeli nie nastąpiła utrata prawa potrącenia i zarzut potrącenia został podniesiony bez naruszenia ograniczeń z art. 203¹ k.p.c., sąd rozpoznający powództwo syndyka o wierzytelność upadłego powinien zawiesić postępowanie (art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.) do czasu rozstrzygnięcia w postępowaniu upadłościowym o skuteczności zaliczenia wierzytelności pozwanego na poczet wierzytelności upadłego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że rozstrzygnięcie o skuteczności zaliczenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym jest kwestią prejudycjalną dla oceny zarzutu potrącenia w procesie cywilnym, co uzasadnia zawieszenie postępowania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchwała

Strony

NazwaTypRola
syndyk masy upadłości Bank S.A.instytucjapowód
M. F.osoba_fizycznapozwany
M. F.osoba_fizycznapowód wzajemny
syndyk masy upadłości Bank S.A.instytucjapozwany wzajemny

Przepisy (5)

Główne

pr.upadł. art. 96

Prawo upadłościowe

Niezachowanie terminu określonego w art. 96 pr.upadł. skutkuje utratą prawa potrącenia.

k.p.c. art. 203¹ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis regulujący termin podniesienia zarzutu potrącenia.

k.p.c. art. 203¹ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Skutkiem podniesienia zarzutu potrącenia po terminie określonym w tym przepisie jest bezskuteczność tej czynności procesowej.

k.p.c. art. 177 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 167

Kodeks postępowania cywilnego

Ogólny przepis dotyczący bezskuteczności czynności procesowych.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

nie są przepisami konkurencyjnymi • bezskuteczność tej czynności procesowej • utrata prawa potrącenia • rozstrzygnięcia w postępowaniu upadłościowym o skuteczności zaliczenia wierzytelności pozwanego na poczet wierzytelności upadłego

Skład orzekający

Jacek Grela

przewodniczący

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

członek

Dariusz Pawłyszcze

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "interpretacja przepisów o potrąceniu w upadłości i zasad zawieszania postępowań cywilnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji potrącenia w kontekście postępowania upadłościowego i powództwa syndyka.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w postępowaniu upadłościowym, które mają bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i mogą wpływać na sytuację wierzycieli i dłużników.

Potrącenie w upadłości: Kiedy sąd zawiesi postępowanie o zapłatę?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst