III CZP 37/11

Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r., III CZP 37/11 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) 
Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
Sędzia SN Krzysztof Strzelczyk 
 
Sąd Najwyższy w sprawie egzekucyjnej z wniosku P.-M. Banku 
Spółdzielczego w Z. przeciwko dłużnikowi Cezaremu C. o egzekucję świadczenia 
pieniężnego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 13 
lipca 2011 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w 
Olsztynie postanowieniem z dnia 25 marca 2011 r.: 
"Czy komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne uprawniony 
jest do prowadzenia egzekucji w zakresie kosztów postępowania egzekucyjnego, 
gdy nie ma postanowienia komornika o ustaleniu wysokości tych kosztów?" 
podjął uchwałę: 
 
Egzekucja kosztów niezbędnych do celowego przeprowadzenia 
egzekucji jest dopuszczalna po wydaniu postanowienia o ich ustaleniu. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Rejonowy w Piszu postanowieniem z dnia 17 września 2010 r. oddalił 
skargi dłużnika Cezarego C. na czynności komornika sądowego stanowiące 
wezwanie do zapłaty należności w części dotyczącej prowadzenia egzekucji 
kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zajęcie wierzytelności przysługującej 
dłużnikowi, a ponadto oddalił jego wniosek o umorzenie postępowania w części 
dotyczącej prowadzenia egzekucji kosztów postępowania egzekucyjnego. 
Dłużnik zaskarżył to postanowienie zażaleniem w części dotyczącej egzekucji 
kosztów postępowania egzekucyjnego, zarzucając, że prowadzenie egzekucji 
kosztów postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne, nie zostało bowiem 
wydane postanowienie o ich ustaleniu. 

Przy rozpoznawaniu zażalenia Sąd Okręgowy w Olsztynie powziął poważne 
wątpliwości, które przedstawił w zagadnieniu prawnym przytoczonym na wstępie. 
Podniósł, że w przepisach dotyczących postępowania egzekucyjnego nie ma 
wyraźnego uregulowania, czy ustalenie kosztów egzekucji przez komornika 
następuje przy zawiadomieniu dłużnika o wszczęciu egzekucji, czy przy 
dokonywaniu zajęcia. Zdaniem Sądu, postanowienie w tym przedmiocie wydawane 
na podstawie art. 770 k.p.c. powinno zapaść w końcowej fazie egzekucji, dopiero 
bowiem wówczas znane są ostateczne koszty tego postępowania. Nie jest 
natomiast jasne, czy wstępne ustalenie przez komornika kosztów, które podlegają 
ściągnięciu razem z dochodzonym roszczeniem, powinno mieć formę 
postanowienia oraz czy w ogóle możliwa jest egzekucja kosztów postępowania 
egzekucyjnego w sytuacji, w której nie ma postanowienia o ustaleniu wysokości 
tych kosztów. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 770 k.p.c., koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia 
egzekucji obciążają dłużnika. Koszty te ściąga się wraz z egzekwowanym 
roszczeniem, a koszt egzekucji ustala postanowieniem komornik, jeśli 
przeprowadzenie egzekucji należy do niego. Z art. 7701 k.p.c. wynika natomiast, że 
prawomocne postanowienie komornika w przedmiocie kosztów podlega 
uprawomocnieniu się bez potrzeby zaopatrywania go w klauzulę wykonalności. 
Zestawienie tych przepisów jednoznacznie wskazuje, że egzekucja kosztów 
niezbędnych do celowego przeprowadzenia egzekucji jest dopuszczalna po 
wydaniu postanowienia o ich ustaleniu. Stanowisko takie zajął zresztą Sąd 
Najwyższy w uchwale z dnia 4 października 1990 r., III CZP 51/90 (OSP 1991, nr 5, 
poz. 111). 
Trafnie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że ustalenie kosztów postępowania 
egzekucyjnego może nastąpić w zasadzie dopiero po zakończeniu egzekucji, 
dopiero bowiem wówczas wiadomo, jakie koszty zostały poniesione. Nie można co 
prawda wykluczyć sytuacji, że możliwe jest wcześniejsze częściowe ustalenie 
kosztu pewnego etapu postępowania egzekucyjnego, jednak całkowity koszt 
egzekucji można ustalić dopiero po jej zakończeniu (por. uchwała Sądu 
Najwyższego z dnia 29 grudnia 1995 r., III CZP 182/95, OSNC 1996, nr 6, poz. 76). 
Tymczasem, jak wskazał Sąd Okręgowy, powołując się na znaną z urzędu praktykę 
komorników, już w zawiadomieniu o zajęciu dłużnicy wzywani są do zapłaty 

kosztów, które ściągane są bez wydawania postanowienia o ich ustaleniu. Należy 
jednak zaznaczyć, że w art. 770 i 7701 k.p.c. występuje istotna różnica 
terminologiczna; w art. 770 chodzi o „ściągnięcie kosztów” wraz z dochodzonym 
roszczeniem, a w art. 7701 o wykonanie postanowienia komornika w przedmiocie 
kosztów, stanowiącego podstawę do ich wyegzekwowania. 
Koszty wskazywane w zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji ściąga się wraz 
z dochodzonym roszczeniem, nie podlegają one zaś egzekucji. Ściągnięcie kosztów 
jest czynnością faktyczną, a jej dokonanie wynika z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 
r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 
1191 – dalej: "u.k.s.e."). Ustawa ta określa wysokość opłaty egzekucyjnej, nie 
pozostawiając komornikowi swobody także co do samego faktu jej pobrania. Sąd 
Najwyższy w uchwale z dnia 22 października 2002 r., III CZP 65/02 (OSNC 2003, nr 
7-8, poz. 100) wskazał, że opłata egzekucyjna jest należnością przymusową, a 
żądanie jej uiszczenia jest realizacją uprawnienia o charakterze publicznoprawnym. 
Pobieranie zatem takiej opłaty, ściąganej wraz z dochodzonym roszczeniem, 
następuje bez potrzeby wydawania postanowienia o ustaleniu kosztów i 
prowadzenia osobnej egzekucji w celu ich ściągnięcia. Takie stanowisko 
prezentowane jest także w doktrynie. 
Brak potrzeby wydawania postanowienia o ściągnięciu opłaty egzekucyjnej 
wynika a contrario z art. 49 ust. 3 i 4 u.k.s.e. Przepisy te określają wyraźnie 
wypadki, w których pobranie opłaty wymaga wydania postanowienia wzywającego 
wierzyciela lub dłużnika do ich uiszczenia należności z tego tytułu. Postanowienia te 
po uprawomocnieniu się podlegają wykonaniu w drodze egzekucji bez 
zaopatrywania w klauzulę wykonalności. W innych zatem wypadkach do ściągnięcia 
opłat egzekucyjnych postanowienie komornika nie jest potrzebne. 
Na koszt egzekucji, oprócz opłaty egzekucyjnej, składają się także zaliczki na 
pokrycie wydatków (art. 39 i 40 u.k.s.e.) oraz należności pełnomocnika strony lub 
strony działającej bez pełnomocnika. Wypadki, w których komornik wydaje 
postanowienie w związku z pobraniem zaliczki określają art. 41 oraz 42 w związku z 
art. 49 ust. 3 u.k.s.e. W innych zatem wypadkach należności z tego tytułu podlegają 
ściągnięciu wraz z dochodzonym roszczeniem. Te same zasady dotyczą 
ściągnięcia opłat za czynności adwokatów i radców prawnych za czynności w 
postępowaniu egzekucyjnym, ostateczne zaś rozliczenie kosztu egzekucji 
następuje w postanowieniu określonym w art. 770 k.p.c. 

Z tych względów rozstrzygnięto zagadnienie prawne, jak w uchwale (art. 390 
k.p.c.).