III CZP 37/05

Uchwała z dnia 23 czerwca 2005 r., III CZP 37/05 
 
Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) 
Sędzia SN Irena Gromska-Szuster 
Sędzia SN Maria Grzelka (sprawozdawca) 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminy W. przeciwko Spółdzielni 
Mieszkaniowej im. B.K. w W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 23 czerwca 2005 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 
lutego 2005 r.: 
"Czy ta część opłaty rocznej za oddanie nieruchomości w użytkowanie 
wieczyste, która została zakwestionowana przez użytkownika wieczystego w trybie 
art. 78-80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 
z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) staje się wymagalna dopiero po uprawomocnieniu się 
orzeczenia ustalającego nową wysokość opłaty rocznej czy też jest wymagalna już 
po upływie terminu płatności określonego w art. 71 ust. 4 u.g.n.?" 
podjął uchwałę: 
 
 
Ustalona przez sąd opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego (art. 80 
ust. 1 i 2 w związku z art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o 
gospodarce nieruchomościami – jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 
ze zm.) staje się wymagalna, w części przewyższającej opłatę dotychczasową, 
po uprawomocnieniu się wyroku. 
 
Uzasadnienie 
 
Pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa jest użytkownikiem wieczystym 
nieruchomości położonej w W. przy ul. S. Obowiązująca pozwaną od 1996 r. opłata 
roczna wynosiła 3757,32 zł. W grudniu 1999 r. powodowa Gmina doręczyła 
pozwanej pismo wypowiadające dotychczasową wysokość opłaty i oferujące nową 

wysokość w kwocie 18 788 zł rocznie z zaznaczeniem, że nowa opłata zaczynie 
obowiązywać od dnia 1 stycznia 2000 r. i płatna będzie w terminie do dnia 31 marca 
każdego roku. Reakcją pozwanej było wystąpienie do Samorządowego Kolegium 
Odwoławczego we Wrocławiu z wnioskiem o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest 
nieuzasadnione. Kolegium oddaliło wniosek, a Sąd Okręgowy we Wrocławiu, do 
którego pozwana wniosła sprzeciw, oddalił jej żądanie. W wyniku apelacji pozwanej 
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2003 r. zmienił wyrok 
Sądu pierwszej instancji i ustalił wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania 
wieczystego na kwotę 15 845 zł. W dniu 25 sierpnia 2003 r. pozwana zapłaciła 
powódce kwotę 48 350,92 zł tytułem wyrównania opłaty rocznej za lata 2000, 2001, 
2002 i 2003 do wysokości wynikającej z wyroku. W październiku 2003 r. powódka 
wezwała pozwaną do zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności 
wyrównania przyjmując daty 31 marca 2000 r., 31 marca 2001 r., 2 kwietnia 2002 r. 
i 31 marca 2003 r. za terminy płatności poszczególnych różnic opłat. Wobec 
odmowy ze strony pozwanej powódka wystąpiła w dniu 29 marca 2004 r. o 
zasądzenie odsetek. Żądana przez nią kwota 18 134,13 zł nie była przez pozwaną 
kwestionowana co do sposobu obliczenia. Strony różniły się w kwestii zasadniczej 
odnośnie do tego, czy pozwana popadła w opóźnienie z zapłatą różnicy 
poszczególnych dopłat. Powódka podnosiła, że wyrok Sądu Apelacyjnego stwierdził 
obowiązek płatności podwyższonej opłaty rocznej w terminach do dnia 31 marca 
każdego roku, poczynając od 2000 r., i miał charakter deklaratoryjny, pozwana 
natomiast utrzymywała, że wyrok Sądu miał charakter konstytutywny ze skutkiem 
ex tunc. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej wyrokiem z dnia 31 maja 
2004 r. oddalił powództwo, przyznając rację pozwanej. Sąd Okręgowy we 
Wrocławiu, rozpoznający apelację powódki, powziął w powyższej kwestii poważne 
wątpliwości wyrażone w przedstawionym zagadnieniu prawnym. 
Sad Najwyższy zważył, co następuje: 
W okresie wypowiedzenia przez powódkę dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu 
użytkowania wieczystego do stosunków pomiędzy stronami w tym zakresie miały 
zastosowanie art. 77-80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce 
nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. 2004 r. Nr 261, poz. 2603 – dalej: "u.g.n."). 
Zgodnie z nimi, wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 
nieruchomości gruntowej może być aktualizowana, nie częściej niż raz w roku, 
jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną 

ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości 
nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty (art. 77 ust. 1 u.g.n.). 
Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu albo na wniosek użytkownika 
wieczystego, na podstawie wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę 
majątkowego (art. 77 ust. 3 u.g.n.). Właściwy organ zamierzający zaktualizować 
opłatę roczną powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty 
do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia 
jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej 
wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania 
wypowiedzenia, jak również poinformować o wartości nieruchomości określonej 
przez rzeczoznawcę majątkowego i o miejscu, w którym można się zapoznać z 
odpowiednim operatem szacunkowym (art. 78 ust. 1 u.g.n.). Użytkownik wieczysty 
może w terminie 30 dni złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego 
wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest 
uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n.). Ciężar dowodu, że istnieją 
przesłanki do aktualizacji opłaty spoczywa na właściwym organie, który 
reprezentuje właściciela nieruchomości. Złożenie wniosku do kolegium nie zwalnia 
z obowiązku uiszczania opłat w dotychczasowej wysokości (art. 78 ust. 4 u.g.n.). W 
przypadku niezłożenia wniosku obowiązuje nowa wysokość opłaty zaoferowana w 
wypowiedzeniu i to począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w 
którym wypowiedziano wysokość dotychczasową. W postępowaniu przed kolegium 
strony powinny dążyć do polubownego załatwienia sprawy. Jeżeli nie dojdzie do 
ugody, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej 
wysokości opłaty. W razie oddalenia wniosku obowiązuje wysokość opłaty 
zaoferowana w wypowiedzeniu i to począwszy od dnia 1 stycznia roku następnego 
po roku, w którym dokonano wypowiedzenia. W przypadku zawarcia ugody lub 
wydania przez kolegium orzeczenia ustalającego, początek obowiązywania nowej 
wysokości opłaty rocznej jest taki sam (art. 79 ust. 5 u.g.n.). Od orzeczenia 
kolegium organ i użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw, co jest 
równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu; wniosek skierowany do 
kolegium zastępuje wówczas pozew, a orzeczenie kolegium traci moc. Jeżeli 
wartość nieruchomości uległa zmianie a właściwy organ nie podjął aktualizacji 
opłaty użytkownik wieczysty może żądać od organu dokonania aktualizacji. W razie 
odmowy użytkownik wieczysty może skierować sprawę do kolegium, a następnie do 

sądu (art. 81 ust. 1 u.g.n.). W przypadku oddalenia wniosku przez kolegium 
obowiązuje opłata dotychczasowa. W razie ustalenia przez kolegium lub sąd nowej 
wysokości opłaty obowiązuje ona począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego 
po roku, w którym, użytkownik wieczysty zażądał jej aktualizacji (art. 81 ust. 4 i 5 
u.g.n.). 
Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie określa jednoznacznie treści ani 
charakteru roszczenia, z którym użytkownik wieczysty może wystąpić przeciwko 
właścicielowi nieruchomości żądającemu podwyższenia opłat. Brzmienie art. 78 ust. 
2 w związku z art. 80 ust. 2 u.g.n. mogłoby wskazywać na powództwo o ustalenie 
(art. 189 k.p.c.). Tak też na tle poprzednio obowiązujących art. 43a-43g ustawy z 
dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości 
(jedn. tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm. – dalej: "u.g.g.") było ono 
postrzegane w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 
44/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 21, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 
października 1997 r., II CKN 281/97, OSNC 1998, nr 4, poz. 65, w postanowieniu 
Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2002 r., V CZ 110/02 (nie publ.) oraz w 
wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2003 r., III CKN 239/01, w których 
problem treści i charakteru przedmiotowego roszczenia nie miał jednak znaczenia 
rozstrzygającego. Pogląd odmienny wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 
września 2003 r., I CK 66/02 (OSNC 2004, nr 11, poz. 177), w którym wskazał, że 
sąd jest władny wydać orzeczenie kształtujące nową wysokość opłaty rocznej oraz 
że przy ocenie treści roszczenia, o którym mowa w art. 43a-43g u.g.g., nie jest 
uzasadnione odwoływanie się do art. 189 k.p.c., ponieważ w sprawie wywołanej 
wnioskiem użytkownika wieczystego do kolegium nie chodzi o ustalenie istnienia 
lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, lecz o ustalenie wysokości opłaty 
rocznej. Również w przypadku tego orzeczenia stan faktyczny i treść żądania 
powoda nie wymagały wyczerpującego rozważenia zagadnienia treści i charakteru 
powództwa, z którym użytkownik wieczysty może wystąpić w razie nieprzyjęcia 
oferty właściwego organu co do podwyższenia opłaty rocznej. 
Omawiany problem wystąpił w sprawie, której dotyczy przedstawione 
zagadnienie prawne. Wiąże się bezpośrednio z kwestią, której rozstrzygnięcie miało 
przesądzające znaczenie dla udzielenia odpowiedzi przez Sąd Najwyższy, czy 
orzeczenie sądu ustalające nową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania 
wieczystego, wydane w sprawie z powództwa użytkownika wieczystego 

korzystającego z uprawnień przewidzianych w art. 78 ust. 2 i art. 80 ust. 1 i 2 u.g.n., 
ma charakter deklaratoryjny czy kształtujący. (...) 
W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy wyrok Sądu 
Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2003 roku, określający 
podwyższoną wysokość opłaty rocznej, wydany po upływie czterech kolejnych 
terminów płatności przewidzianych w art. 71 ust. 4 u.g.n., przypadających po 
wypowiedzeniu przez powoda dotychczasowej opłaty, stwierdzał istnienie od 
2000 r. zobowiązania pozwanej do uiszczania w terminach do końca pierwszego 
kwartału poszczególnych lat 2000, 2001, 2002 i 2003 opłaty w wysokości 15 845 zł, 
czy też wyrok ten ukształtował nową treść stosunku użytkowania wieczystego w 
części dotyczącej obowiązującej wysokości opłaty rocznej. Przyjęcie 
deklaratywnego charakteru wyroku oznaczałoby, że w okresie od dnia 1 kwietnia 
2000 r. do dnia 25 sierpnia 2003 r. pozwana pozostawała w opóźnieniu z zapłatą 
różnicy pomiędzy opłatą dotychczasową a opłatą podwyższoną, wynikającą z 
wyroku. Uznanie konstytutywnego charakteru orzeczenia skutkowałoby oceną, że 
przed uprawomocnieniem się wyroku z dnia 30 kwietnia 2003 r. pozwana nie 
popadła w opóźnienie. 
Pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i 
wywłaszczaniu nieruchomości, do czasu utraty mocy obowiązującej art. 43 ust. 2 
(por. obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, Dz.U. z 1993 r. Nr 131, 
poz. 629), aktualizacja opłaty rocznej odbywała się w trybie administracyjnym. 
Intencją nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 21 października 1994 r. o zmianie 
ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy 
zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 
Nr 123, poz. 601), recypowanej następnie przez ustawę o gospodarce 
nieruchomościami, było dostosowanie instytucji aktualizacji opłat do 
cywilnoprawnego, umownego, charakteru użytkowania wieczystego. Temu celowi 
służyć miało m.in. wprowadzenie w art. 78 ust. 1 u.g.n. wypowiedzenia połączonego 
ze złożeniem oferty oraz orzeczenia sądu w razie sporu pomiędzy właściwym 
organem i użytkownikiem wieczystym co do podwyższenia opłaty. Zamysł 
regulowania wysokości obowiązującej opłaty w razie zwiększenia się wartości 
nieruchomości za pomocą mechanizmów prawa cywilnego został jednak 
zrealizowany w ustawie o gospodarce nieruchomościami w sposób budzący 
wątpliwości co do tego, czy wolą ustawodawcy było uczynienie z wypowiedzenia 

instrument jednostronnego, skutecznego wprowadzenia do umowy użytkowania 
wieczystego podwyższonej opłaty rocznej z możliwością jedynie sprawdzenia przez 
sąd przesłanek skuteczności zmiany umowy, czy też chodziło o doprowadzenie do 
sytuacji, w której organ byłby uprawniony do złożenia oferty podwyżki, a użytkownik 
wieczysty mógłby zostać zmuszony przez sąd do przyjęcia oferty w całości lub 
części. Nie jest też jasne, jaką treść ma roszczenie, o którym mowa w art.. 78 ust. 2 
w związku z art. 80 ust. 2 u.g.n. (...) 
Za punkt wyjścia do rozważań w kwestiach wynikających z przedstawionego 
zagadnienia prawnego należy przyjąć stwierdzenie, że pod rządami ustawy o 
gospodarce nieruchomościami opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego jest 
instytucją prawa cywilnego i ma charakter umowny (por. uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 8 lutego 1994 r. III CZP 188/93, OSNC 1994, nr 9, poz. 169 i z 
dnia 21 kwietnia 1994 r., III CZP 36/94, OSNC 1994, nr 11, poz. 209). Przesądzało 
to kierunek poszukiwania wykładni rozważanych przepisów w zgodzie z zasadami 
powstawania zobowiązań umownych oraz regułą równouprawnienia partnerów. 
Jednocześnie należy uwzględnienić, że w art. 72 w związku z art. 67 i 150 ust. 1 pkt 
1 oraz ust. 2 u.g.n. wyrażona została zasada, iż opłaty z tytułu użytkowania 
wieczystego stanowią określony procent ceny nieruchomości ustalonej na 
podstawie wartości rynkowej nieruchomości. Ta zasada usprawiedliwia 
podwyższenie opłaty rocznej, jeżeli wartość nieruchomości ulegnie zwiększeniu, jak 
również wyznacza granice podwyżki. Materialnoprawne kryterium podwyższenia 
opłaty zostało więc ustawowo określone. 
W ustawie o gospodarce nieruchomościmi sprecyzowany został także sposób 
oznaczenia rynkowej wartości nieruchomości, z tym że przewidziane zostały różne 
metody szacowania, których wybór pozostawiono uprawnionemu rzeczoznawcy 
majątkowemu (art. 77 ust. 3 w związku z art. 78 ust. 1 i art. 152-159 u.g.n.). Nie ma 
innych kryteriów podwyższenia opłaty rocznej niż zwiększenie wartości 
nieruchomości. Sprawia to, że właściwy organ nie może żądać podwyższenia opłaty 
z innych przyczyn. Jednocześnie – zważywszy, że opłata roczna powinna w 
określonym stosunku odzwierciedlać aktualną wartość rynkową nieruchomości – 
użytkownik wieczysty nie może skutecznie sprzeciwiać się podwyższeniu opłaty z 
innych powodów niż niezwiększenie wartości nieruchomości. Spór co do 
podwyższenia dotychczasowej opłaty rocznej sprowadza więc się w istocie do 
kwestii, czy wartość nieruchomości uległa zwiększeniu i ewentualnie o ile. 

Charakteru orzeczenia sądu – deklaratywnego lub prawotwórczego – nie 
przesądza rodzaj ani nazwa dochodzonego powództwa, lecz treść norm 
materialnoprawnych, które podlegają konkretyzacji i wskazują na kontrolną lub 
kształtującą rolę sądu. Istota orzeczenia konstytutywnego polega na wprowadzeniu 
zmiany do istniejącego stanu prawnego przez utworzenie, zniesienie albo zmianę 
treści istniejącego stosunku prawnego lub prawa. Odbyć się to może wyłącznie na 
podstawie ustawowego upoważnienia do ingerencji sądu m.in. w takie stosunki, 
które strony mogłyby utworzyć, znieść lub przekształcić, ale nie ma pomiędzy nimi 
zgody i dlatego zwracają się do sądu o zastąpienie ich czynności prawotwórczych 
lub czynności jednej z nich. W zależności od treści lub charakteru stosunku 
prawnego, który orzeczeniem sądu ma być ukształtowany orzeczenie 
konstytutywne wywiera skutek z mocą od chwili jego uprawomocnienia się albo z 
mocą wsteczną (ex tunc). 
W przypadku ustalenia podwyższonej opłaty rocznej przez sąd w trybie art. 80 
ust. 1 i 2 w związku z art. 78 ust. 2 u.g.n. nowa wysokość obowiązuje od dnia 1 
stycznia roku następującego po roku, w którym dokonano wypowiedzenia (art. 79 
ust. 5 w związku z art. 79 ust. 8 u.g.n. Wobec wyraźnego brzmienia ustawy, dla 
ustalenia zasięgu skuteczności zobowiązania w części obejmującej podwyżkę nie 
ma znaczenia charakter deklaratywny lub konstytutywny orzeczenia sądu; w 
każdym przypadku skuteczność zobowiązania sięga dnia 1 stycznia roku 
następującego po roku dokonania przez organ wypowiedzenia. Określenie 
charakteru tego orzeczenia ma natomiast kluczowe znaczenie w związku z art. 71 
ust. 4 u.g.n., regulującym terminy uiszczania obowiązujących opłat. 
Wypowiedzenie przewidziane w ar. 78 ust. 1 u.g.n. różni się w sposób 
zasadniczy zarówno od instytucji wypowiedzenia jako aktu jednostronnego, 
wywołującego skutek w postaci unicestwienia stosunku prawnego wiążącego 
strony, jak i od tzw. wypowiedzenia zmieniającego, znanego w prawie pracy (art. 
42-45 k.p.). Jego istotą jest, że nie zmierza do ustania stosunku użytkowania 
wieczystego, lecz do zmiany treści tego stosunku w części dotyczącej wysokości 
opłaty rocznej. W kształcie w jakim zostało zastosowane w ustawie o gospodarce 
nieruchomościami może być postrzegane jako skuteczny akt jednostronny organu 
państwowego lub samorządowego tylko w zakresie wyrażenia woli rezygnacji z 
opłaty dotychczasowej oraz zamiaru pobierania opłaty wyższej ze względu na 
zwiększoną wartość nieruchomości, natomiast nie może być traktowane jako źródło 

powstania prawa do podwyższonej opłaty. Żaden przepis ustawy o gospodarce 
nieruchomościami nie przewiduje tego rodzaju materialnoprawnej skuteczności 
wypowiedzenia, o którym mowa w art. 78 ust. 1 u.g.n., wyrażającej się w zaistnieniu 
nowej treści dotychczasowego stosunku użytkowania wieczystego w chwili, gdy 
oświadczenie woli doszło do wiadomości użytkownika wieczystego (art. 61). 
Przeciwnie, posługiwanie się przez ustawodawcę określeniami „oferta przyjęcia 
nowej wysokości opłaty” (art. 78 ust. 1 u.g.n.), „nowa wysokość opłaty zaoferowana 
w wypowiedzeniu obowiązuje w przypadku niezłożenia wniosku” (art. 78 ust. 4 
u.g.n.) lub „w przypadku oddalenia wniosku obowiązuje wysokość opłaty 
zaoferowana zgodnie z art. 78 ust. 1” (art. 79 ust. 4 u.g.n.) wskazuje, że 
wypowiedzenie przewidziane w art. 78 ust. 1 u.g.n. nie zostało wyposażone w 
prawną skuteczność charakterystyczną dla instytucji wypowiedzenia znanej prawu 
cywilnemu i prawu pracy. Argumentu przeciwnego nie dostarcza art. 78 ust. 1 i 2 
u.g.n. w części dopuszczającej możliwość kwestionowania zasadności 
wypowiedzenia (aktualizacji). Zasadność lub niezasadność zachowania się organu 
odnosi się do zamiaru podwyższenia opłaty dotychczasowej w świetle kryterium 
zwyżkowania wartości nieruchomości, a nie do skuteczności lub bezskuteczności 
powstania prawa do podwyższonej opłaty. Wobec braku podstaw normatywnych nie 
można uznać, że jednostronne oświadczenie woli organu przewidziane w art. 78 
ust. 1 u.g.n. wywołało skutek w postaci zmiany treści umowy użytkowania 
wieczystego; do jego zaistnienia wymagane jest przyjęcie oferty przez użytkownika 
wieczystego (wyraźne lub milczące – art. 78 ust. 4 u.g.n.) albo – w razie wniesienia 
sprzeciwu od orzeczenia kolegium – wyrok sądu. 
Zważywszy, że przedmiotem badania sądu jest zasadność oferty co do 
podwyższenia opłaty rocznej, oraz uwzględniając, że podwyższenie opłaty powinno 
być wynikiem umowy, ale jednocześnie, że użytkownik wieczysty nie może 
skutecznie przeciwstawić się aktualizacji podwyższającej w razie zwiększenia się 
wartości nieruchomości, należy stwierdzić, że ustalając nową wysokość opłaty 
rocznej sąd daje wyraz przekonaniu, iż organ zasadnie zażądał podwyższonej 
opłaty w związku z czym użytkownik wieczysty miał obowiązek przyjęcia oferty. 
Swoim orzeczeniem sąd zastępuje odpowiednie oświadczenie woli użytkownika 
wieczystego. Charakter konstytutywny orzeczenia sądu w tym stanie rzeczy nie 
może budzić wątpliwości, podobnie jak materialnoprawny charakter przesłanki 

zwyżkowania wartości nieruchomości, według której organ złożył ofertę podwyżki, a 
sąd ocenił jej zasadność. (...) 
Argument wspierający stanowisko o konstytutywnym charakterze orzeczenia 
sądu ustalającego nową wysokość opłaty rocznej wynika także z art. 81 u.g.n. 
Przepis ten, będący podstawą domagania się przez użytkownika wieczystego 
obniżenia dotychczasowej opłaty rocznej, nie przewiduje wypowiedzenia, nie 
stwarza więc problemu prawnej skuteczności jednostronnego oświadczenia woli 
użytkownika wieczystego i nie pozostawia wątpliwości, że orzeczenie sądu 
ustalające nową, niższą opłatę ma charakter prawokształtujący. Wobec tego, że w 
wyniku orzeczenia sądu ujawnia się nadpłata na korzyść użytkownika wieczystego, 
będąca następstwem uiszczania w czasie trwania sporu dotychczasowej opłaty, 
aktualne staje się zagadnienie zwrotu nadpłaty i odsetek z tytułu opóźnienia w 
zwrocie. Nadpłata podlega zwrotowi na podstawie art. 410 § 1 k.c., natomiast 
odsetki z tytułu opóźnienia – po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego 
stosownie do art. 455 k.c. Gdyby przyjąć, że aktualizacja podwyższająca wywołuje 
skutek w postaci obowiązywania nowej wysokości opłaty już od chwili 
wypowiedzenia, a orzeczenie sądu ma charakter deklaratoryjny, to trzeba by 
stwierdzić, że pod względem prawa do odsetek z tytułu opóźnienia ustawodawca 
zróżnicował sytuacje stron stosunku użytkowania wieczystego w zależności od tego 
czy opłata podlega podwyższeniu, czy obniżeniu, z wyraźnym uprzywilejowaniem 
organu państwowego lub samorządowego. Z punktu widzenia zasady równości 
stron stosunku prawa cywilnego byłoby to nie do przyjęcia. Tego rodzaju 
zróżnicowanie nie zachodzi przy koncepcji konstytutywnego charakteru orzeczenia 
sądu ustalającego podwyższoną opłatę roczną; nieprzysługiwaniu odsetek z tytułu 
opóźnienia za okres przed uprawomocnieniem się wyroku obniżającego 
dotychczasową wysokość opłaty odpowiada nieprzysługiwanie odsetek z tytułu 
opóźnienia za okres przed uprawomocnieniem się wyroku podwyższającego 
dotychczasową wysokość opłaty. 
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak wyżej (art. 390 
k.p.c.).