III CZP 34/05

Uchwała z dnia 14 lipca 2005 r., III CZP 34/05 
 
Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Barbara Myszka 
Sędzia SN Marek Sychowicz 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Reginy W., Marzanny G., Grażyny O., 
Ireny B. (...) o świadczenie pieniężne, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 14 lipca 2005 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze postanowieniem z dnia 25 
stycznia 2005 r.: 
"Czy przejęcie przez organ założycielski, na podstawie art. 60 ust. 6 ustawy z 
dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. z dnia 14 
października 1991 r.), zobowiązań i należności samodzielnego publicznego zakładu 
opieki zdrowotnej postawionego w stan likwidacji następuje z – określoną w 
rozporządzeniu lub uchwale o likwidacji – datą zaprzestania udzielania przez ten 
zakład świadczeń zdrowotnych, czy też z datą zakończenia czynności 
likwidacyjnych?" 
podjął uchwałę: 

 
Zobowiązania i należności postawionego w stan likwidacji 
samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stają się 
zobowiązaniami i należnościami jego organu założycielskiego z dniem 
zakończenia czynności likwidacyjnych, określonym w uchwale o likwidacji 
(art. 60 ust. 6 w związku z art. 60 ust. 4b pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. 
o zakładach opieki zdrowotnej, Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.). 
 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne 
powstało przy rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, zażalenia 
wierzycieli na postanowienie Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze uwzględniające 
skargę Powiatu K. na czynność komornika, polegającą na zajęciu rachunku 
bankowego skarżącego w toku egzekucji prowadzonej przeciwko Samodzielnemu 
Zakładowi Opieki Zdrowotnej w K.G. 
W sprawie zostało ustalone, że przeciwko Zakładowi prowadzone są przez 
komornika sądowego postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów 
wykonawczych wystawionych przeciwko Zakładowi. Uchwałą Powiatu K. z dnia 24 
kwietnia 2003 r. Zakład postawiono w stan likwidacji, ustalając termin otwarcia 
likwidacji na dzień 24 kwietnia 2003 r., termin zakończenia działalności medycznej 
na dzień 31 lipca 2003 r., a termin zakończenia czynności likwidacyjnych na dzień 
31 lipca 2006 r. Decyzją Wojewody D. z dnia 8 stycznia 2004 r. Zakład został 
wykreślony z rejestru zakładów opieki zdrowotnej. 
Na wniosek wierzycieli Zakładu, powołujących się na uchwałę o jego likwidacji 
oraz na art.60 ust.6 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej 
(Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm. – dalej: „u.z.o.z.”) – i domagających się zajęcia 
rachunku bankowego Powiatu K. oraz zaspokojenia z niego ich należności – 
komornik zajął powyższy rachunek. 
Sąd Rejonowy, uwzględniając skargę Powiatu na tę czynność komornika, 
stwierdził, że użyte w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. określenie „ po jego likwidacji” należy 
rozumieć jako zakończenie wszystkich czynności likwidacyjnych, co oznacza, iż 
dopiero po zakończeniu postępowania likwidacyjnego samodzielnego publicznego 

zakładu opieki zdrowotnej jego zobowiązania stają się zobowiązaniami właściwej 
jednostki samorządu terytorialnego. W rozpoznawanej sprawie datą zakończenia 
postępowania likwidacyjnego jest wskazany w uchwale o likwidacji dzień 31 lipca 
2006 r. 
Sąd Okręgowy, podzielając w zasadzie to stanowisko, wskazał, że w tym 
zakresie istnieje rozbieżność w wykładni art. 60 ust. 6 u.z.o.z., niektóre bowiem 
sądy stoją na stanowisku, prezentowanym w rozpoznawanej sprawie przez 
wierzycieli, iż określenie „po jego likwidacji” należy rozumieć jako dzień 
zaprzestania udzielania świadczeń zdrowotnych przez likwidowany zakład i z tym 
dniem jego zobowiązania przechodzą na organ założycielski. Zwolennicy tego 
stanowiska wskazują, że zaprzestanie udzielania przez zakład świadczeń 
medycznych stanowi podstawę do wykreślenia go z rejestru administracyjnego, a w 
konsekwencji także z rejestru sądowego i utratę osobowości prawnej. Określenie w 
uchwale o likwidacji daty zakończenia czynności likwidacyjnych jest jedynie 
czynnością techniczną, nie mającą znaczenia w świetle art. 60 ust. 6 u.z.o.z. Sąd 
Okręgowy stwierdził, że jest to stanowisko korzystne dla wierzycieli likwidowanego 
zakładu opieki zdrowotnej, którzy wcześniej mogą uzyskać zaspokojenie swoich 
wierzytelności z majątku organu założycielskiego, jednakże pomija ono, iż celem 
postępowania likwidacyjnego jest m.in. rozdysponowanie składników materialnych i 
niematerialnych likwidowanego zakładu, co można osiągnąć dopiero po 
zakończeniu wszystkich czynności likwidacyjnych. Jednak – w ocenie Sądu – 
przyjęcie, że dniem przejęcia zobowiązań likwidowanego zakładu jest dopiero 
określony w uchwale dzień zakończenia czynności likwidacyjnych może sprzyjać 
wyznaczaniu tego terminu jako bardzo odległego i znacznie wydłużać zaspokojenie 
wierzycieli. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Analizę przedstawionego zagadnienia prawnego należy rozpocząć od 
wskazania regulacji prawnych dotyczących likwidacji publicznych zakładów opieki 
zdrowotnej, zawartych w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej. W pierwszym 
rzędzie stanowi o tym art. 43, który dotyczy każdej likwidacji publicznego zakładu 
opieki zdrowotnej i wymaga określenia w uchwale likwidacyjnej terminu 
zakończenia działalności likwidowanego zakładu, nie wcześniej niż 3 miesiące od 
daty wydania uchwały o likwidacji oraz określenia sposobu i formy zapewnienia 
pacjentom nieprzerwanego udzielania takich samych świadczeń. O losach majątku 

likwidowanego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stanowi art. 53a ust. 2 
u.z.o.z., wskazując, że w przypadku likwidacji majątek zakładu, po zaspokojeniu 
wierzytelności, staje się własnością organu założycielskiego, który decyduje o jego 
przeznaczeniu. Artykuł 60 dotyczy natomiast tylko samodzielnych publicznych 
zakładów opieki zdrowotnej i reguluje szczególny rodzaj ich likwidacji albo 
przekształcenia, do których dochodzi wtedy, gdy ujemny wynik finansowy zakładu 
nie może zostać pokryty we własnym zakresie (art. 60 ust. 3 w związku z ust.1). 
Przepis ten zatem reguluje likwidację samodzielnego publicznego zakładu opieki 
zdrowotnej, do jakiej dochodzi z powodów finansowych – niemożności pokrycia 
przez zakład jego ujemnego wyniku finansowego a w konsekwencji i zobowiązań. Z 
tego względu zawiera on dalsze, szczególne wymogi stawiane m.in. uchwale o 
likwidacji, która w takiej sytuacji musi nie tylko zawierać regulacje określone w art. 
43 ustawy, lecz także dalsze, wymienione w art. 60 ust. 4b, w tym oznaczenie dnia 
otwarcia likwidacji, określenie sposobu i trybu zadysponowania składnikami 
materialnymi i niematerialnymi, wskazanie podmiotu, który przejmie prawa i 
obowiązki likwidowanego zakładu i oznaczenie dnia zakończenia czynności 
likwidacyjnych. Zgodnie zatem z art. 43 ust. 1 i art. 60 ust. 4b, uchwała o likwidacji 
samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, do której dochodzi z 
powodu niemożności pokrycia przez zakład ujemnego wyniku finansowego, 
powinna określać datę otwarcia likwidacji, datę zakończenia udzielania świadczeń 
medycznych oraz datę zakończenia czynności likwidacyjnych, przy czym 
konieczność wskazania tej ostatniej daty występuje tylko przy likwidacji w trybie art. 
60 u.z.o.z., co należy łączyć z istnieniem przy takiej likwidacji licznych długów i 
zobowiązań, które powinny zostać zaspokojone w toku postępowania 
likwidacyjnego. Wskazuje na to art. 53a ust. 2 u.z.o.z., z którego wynika, że 
likwidacja zakładu opieki zdrowotnej jest procesem ciągłym, mającym na celu m.in. 
zaspokojenie wierzycieli zakładu, dopiero bowiem po ich zaspokojeniu w toku 
likwidacji, majątek zakładu staje się majątkiem jego organu założycielskiego. 
Koresponduje to z art. 60 ust. 6 u.z.o.z., zgodnie z którym zobowiązania i 
należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej po jego likwidacji 
stają się zobowiązaniami i należnościami organu założycielskiego. 
Powyższa regulacja świadczy o tym, że ustawodawca, przewidując 
konieczność wskazania w uchwale o likwidacji kilku dat określonych czynności, 
rozróżnił je i związał z nimi różne skutki. Przykładowo, data zakończenia 

działalności medycznej stanowi podstawę do skreślenia zakładu z tym dniem z 
rejestru administracyjnego (art. 43 ust. 4), a w dalszej kolejności wykreślenia z 
Krajowego Rejestru Sądowego (art. 60 ust. 5). Brak więc podstaw do utożsamiania 
różnych terminów zamieszczanych w uchwale likwidacyjnej, jak również do 
przyjęcia, że którykolwiek z nich ma charakter tylko techniczny i nie wywołuje 
żadnych skutków prawnych. W szczególności brak podstaw do utożsamiania 
skutków określenia daty zakończenia działalności medycznej zakładu i utraty 
osobowości prawnej z jego likwidacją, w rozumieniu art. 60 ust. 6 u.z.o.z. 
Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 16 grudnia 2004 r., V CK 
287/04 (OSNC 2005, nr 12, poz. 213), z dnia 16 grudnia 2004 r., V CK 290/04 (nie 
publ.), z dnia 2 grudnia 2004 r., V CK 110/04 (nie publ.), z dnia 2 grudnia 2004 r., V 
CK 111/04 (nie publ.) oraz z dnia 19 stycznia 2005 r., V CK 590/04 (nie publ.), 
osobowość prawna zakładu opieki zdrowotnej nie jest warunkiem koniecznym jego 
istnienia i prowadzenia działalności wskazanej w art. 1 ust.1 u.z.o.z., natomiast 
konieczne jest osiągnięcie określonego stopnia organizacji materialnej i osobowej, 
umożliwiającego udzielanie świadczeń zdrowotnych. Dokonując wykładni 
zawartego w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. pojęcia „po likwidacji zakładu”, Sąd Najwyższy 
stwierdził, że skoro ustawodawca nie przywiązuje wagi do cech podmiotowych 
zakładu opieki zdrowotnej, w tym cechy normatywnej, jaką jest osobowość prawna, 
a znaczenie nadaje jego cechom przedmiotowym, decydującym o zdolności do 
wypełniania zadań określonych w art. 1 ust. 1 ustawy, to mówiąc o likwidacji 
zakładu ma na względzie ustanie jego działalności. W ocenie Sądu Najwyższego, w 
art. 60 ust. 6 u.z.o.z. chodzi zatem o likwidację faktyczną, jaka następuje w trakcie 
procedury likwidacyjnej, co uzasadnia przewidzianą w tym przepisie sukcesję 
generalną dopiero po ostatecznym zakończeniu likwidacji zakładu. Podobne 
stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 25 lipca 
2003 r., III PZP 6/03 (OSNAPUS 2003, nr 24, poz. 587), wskazując, że w art. 60 
ust. 6 u.z.o.z. chodzi o przejęcie przez organ założycielski tych zobowiązań 
zlikwidowanego zakładu, które nie zostały zaspokojone w toku postępowania 
likwidacyjnego. 
Z tym stanowiskiem należy się zgodzić. Likwidacja zakładu w rozumieniu 
omawianego przepisu nie następuje ani z dniem zaprzestania udzielania świadczeń 
zdrowotnych, ani z dniem utraty osobowości prawnej. Zarówno wykładnia językowa, 
jak i systemowa oraz funkcjonalna wskazują, że użyty w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. termin 

„po jego likwidacji”, oznacza sytuację po zakończeniu procesu likwidacyjnego 
zakładu. Termin „po jego likwidacji” oznacza to samo co „po zakończeniu likwidacji”, 
zgodnie zaś z art. 60 ust. 4b pkt 3 oraz art. 53a ust. 2 u.z.o.z., likwidacja zakładu 
ma charakter procesu ciągłego, a nie jednorazowego aktu i powinna spełnić dwa 
cele: rozdysponowanie składników wchodzących w skład zakładu w znaczeniu 
podmiotowym i zaspokojenie wierzycieli. Zastosowane zatem w art. 60 ust. 6 
u.z.o.z. pojęcie likwidacji obejmuje czynności, dzięki którym możliwe jest 
zrealizowanie wskazanych celów. Skoro tak, to bez wątpienia nie można uznać, że 
pojęcie „po likwidacji” jest równoznaczne z zaprzestaniem udzielania przez zakład 
świadczeń zdrowotnych i utratą osobowości prawnej, w chwili bowiem zaprzestania 
udzielania takich świadczeń zakład musi dysponować składnikami majątkowymi, 
które umożliwiały mu świadczenie usług medycznych. Przyjęcie, że likwidacja 
zakładu następuje z chwilą zaprzestania udzielania świadczeń zdrowotnych, 
praktycznie uniemożliwiłoby zaspokojenie wierzycieli z majątku likwidowanego 
zakładu, byłoby bowiem równoznaczne z wyłączeniem z postępowania 
likwidacyjnego składników majątkowych istniejących w chwili zaprzestania 
udzielania świadczeń zdrowotnych, to zaś podważałoby sens postępowania 
likwidacyjnego i byłoby sprzeczne z jego celem, wynikającym z art. 53a ust. 2 
u.z.o.z. 
Ustawodawca nie przypadkowo wprowadził odpowiedzialność podmiotów 
wskazanych w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. za długi zakładu, jakie pozostały „po jego 
likwidacji”. Oznacza to, że wierzyciele powinni zostać zaspokojeni w toku 
postępowania likwidacyjnego. Dopiero jeżeli okaże się to niemożliwe, 
odpowiedzialność przechodzi na podmioty wskazane w art. 60 ust. 6. O tym, czy 
wierzyciele zaspokoją swoje roszczenia w toku postępowania likwidacyjnego będzie 
wiadomo dopiero po zakończeniu czynności likwidacyjnych, a nie po zakończeniu 
działalności zakładu. Pojęcie „po likwidacji zakładu” użyte w omawianym przepisie 
oznacza zatem zakończenie wszystkich czynności likwidacyjnych, podobnie jak 
analogiczne pojęcie „po zakończeniu likwidacji”, użyte przez ustawodawcę w art. 
275 k.h., na co wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2002 r., I 
CKN 752/99 (OSNC 2002, nr 10, poz. 130). 
Z tych względów należy uznać, że likwidacja samodzielnego publicznego 
zakładu opieki zdrowotnej, przeprowadzana na podstawie art. 60 u.z.o.z., następuje 
z dniem zakończenia czynności likwidacyjnych, który powinien być wskazany w 

uchwale o likwidacji. Z tym dniem na organ określony w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. 
przechodzą zobowiązania i należności zakładu. 
Wbrew obawom wyrażonym w uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia 
prawnego, taka wykładnia omawianego przepisu nie musi doprowadzić do 
wyznaczania w uchwale likwidacyjnej przez organ decydujący o likwidacji zakładu, 
odległego terminu zakończenia czynności likwidacyjnych i w ten sposób odsuwania 
w czasie możliwości zaspokojenia się wierzycieli z jego majątku. Ustalenie tego 
terminu podlega kontroli w trybie postępowania administracyjnego i wierzyciele 
mogą z drogi tej skorzystać. 
Mając to na względzie, Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne, jak 
w uchwale.