III CZP 33/09

Uchwała z dnia 4 czerwca 2009 r. III CZP 33/09 
 
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski 
Sędzia SN Marek Sychowicz 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z urzędu przy uczestnictwie Janusza W. o wpis do 
Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 4 czerwca 2009 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 4 
marca 2009 r.: 
"Czy sąd rejestrowy jest władny dokonać wpisu do Krajowego Rejestru 
Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych uczestnika na podstawie art. 55 
pkt 4 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.  o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. 
tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) mimo tego, że treść postanowienia 
będącego podstawą wpisu nie odpowiada treści wyżej powołanego przepisu, a w 
szczególności, gdy uczestnik nie został prawomocnie pozbawiony prawa pełnienia 
funkcji we wszystkich podmiotach tam wymienionych?" 
podjął uchwałę: 
 
Sąd rejestrowy dokonuje wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych 
zgodnie z treścią prawomocnego orzeczenia sądowego będącego podstawą 
wpisu także wtedy, gdy treść tego orzeczenia – ze względu na nieobjęcie nim 
wszystkich zakazów przewidzianych w art. 55 pkt 4 ustawy z dnia 20 sierpnia 
1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 168, 
poz. 1186 ze zm.) w związku z art. 373 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - 
Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) – nie jest 
zgodna z systemem informatycznym Krajowego Rejestru Sądowego. 
 
Uzasadnienie 
 

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy 
rozpoznawaniu przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie apelacji od postanowienia, na 
podstawie którego Sąd Rejonowy (sąd rejestrowy) wpisał do Krajowego Rejestru 
Sądowego – rejestru dłużników niewypłacalnych Janusza W. jako osobę 
pozbawioną prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek 
oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w 
spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym lub spółdzielni, mimo że w 
będącym podstawą tego wpisu prawomocnym postanowieniu, wydanym w 
postępowaniu upadłościowym, sąd upadłościowy orzekł o zakazie pełnienia przez 
Janusza W. wymienionych funkcji jedynie w spółce handlowej. 
Sąd Rejonowy, dokonując do Krajowego Rejestru Sądowego – rejestru 
dłużników niewypłacalnych wpisu niezgodnego z orzeczeniem stanowiącym jego 
podstawą, uznał, że wpis taki odpowiada treści art. 55 pkt 4 ustawy z dnia 20 
sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 
168, poz. 1186 ze zm. – dalej: „u.K.Rej.S.”) oraz treści wpisu w rejestrze dłużników 
niewypłacalnych, wskazanej w § 131 pkt 2a rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowego sposobu 
prowadzenia rejestrów wchodzących w skład Krajowego Rejestru Sądowego oraz 
szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (Dz.U. Nr 117, poz. 1237 ze zm. – 
dalej: „rozp.rej.”). Zgodnie z tym przepisem, w rubryce drugiej w polu pierwszym 
tego Rejestru wpisuje się dane dotyczące podstawy wpisu, a więc m.in. ogłoszenie 
upadłości oraz „pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej na 
własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika 
przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, 
spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni”. Sąd Rejonowy wskazał 
ponadto, że treść wpisu w Rejestrze jest generowana elektronicznie, co powoduje, 
że „sąd orzekający nie ma na nią wpływu”, nie mógł więc wyłączyć z treści wpisu 
zakazów nie orzeczonych wobec uczestnika postępowania. 
Sąd Okręgowy, mając na względzie art. 365 k.p.c., a także wskazując na 
funkcję ewidencyjną i informacyjną rejestru dłużników niewypłacalnych, powziął 
wątpliwości co do argumentacji przedstawionej przez Sąd Rejonowy. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym utworzony został Krajowy Rejestr 
Sądowy, w skład którego wchodzi m.in. rejestr dłużników niewypłacalnych. 

Powołanie tego rejestru stanowiło spełnienie przez ustawodawcę oczekiwań 
uczestników obrotu gospodarczego, którzy uzyskali instrument ograniczający 
ryzyko inwestycyjne. Jest to rozwiązanie prawne chroniące potencjalnego 
wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika jeszcze przed powstaniem 
zobowiązania. 
Rejestr dłużników niewypłacalnych spełnia funkcję ewidencyjną i informacyjną 
oraz korzysta z domniemania prawdziwości wpisanych do niego danych (art. 13 ust. 
1 u.K.Rej.S.). Z tej przyczyny podstawą wpisu do rejestru dłużników 
niewypłacalnych są dane zweryfikowane prawomocnym orzeczeniem sądowym, 
zarówno przy wpisie z urzędu (art. 55 u.K.Rej.S.), jak i na wniosek wierzyciela (art. 
56 u.K.Rej.S.). Przesłanką wpisu jest więc istnienie prawomocnego postanowienia 
sądu wydanego na podstawie art. 913-9201 k.p.c., dotyczącego dłużnika 
podlegającego wpisowi. Innych uwarunkowań ustawa nie przewiduje, a w 
szczególności nie uzależnia wpisu od przyczyny niewypłacalności dłużnika. Rejestr 
dłużników niewypłacalnych został powołany w interesie wierzycieli; wpis do rejestru 
ujawnia dłużników niewiarygodnych, niezasługujących na zaufanie w obrocie 
gospodarczym, a tym samym prowadzi do eliminowania ich z tego obrotu. Jest to 
korzystne dla rynku, może natomiast utrudnić osobom wpisanym do rejestru 
dłużników niewypłacalnych reaktywowanie działalności gospodarczej. 
Przyczyny niewypłacalności mogą być różne, jednakże nie podlegają one 
badaniu w postępowaniu o wpis. Wynika to jednoznacznie z art. 55 pkt 3 u.K.Rej.S., 
z charakteru postępowania rejestrowego oraz z niedopuszczalności weryfikowania 
prawomocnych orzeczeń sądowych będących podstawą wpisu (art. 365 § 1 w 
związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym koncentruje 
się w omawianym zakresie na stwierdzeniu niewypłacalności dłużnika i chroni go 
przed pochopnym wpisem do rejestru dłużników niewypłacalnych (por. 
uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2003 r., V CK 
7/03, OSNC 2004, nr 4, poz. 67). 
Krajowy Rejestr Sądowy prowadzony jest w formie elektronicznej, co oznacza, 
że sąd, dokonując wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych w odpowiedniej 
rubryce i polu, posługuje się danymi generowanymi elektronicznie, które 
odpowiadają treści przepisów dotyczących Krajowego Rejestru Sądowego – 
rejestru dłużników. W przypadku rejestru dłużników niewypłacalnych treść 
generowana elektronicznie obejmuje – poza danymi dotyczącymi dłużnika 

podlegającego wpisowi oraz podstawą wpisu (np. „ogłoszenie upadłości”) – 
„pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek 
oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady 
nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, spółce z ograniczoną 
odpowiedzialnością lub spółdzielni” (§ 131 pkt 2a in fine rozp.rej.). 
W uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia prawnego Sąd Okręgowy 
zaznaczył, że sąd rejestrowy, dokonując wpisu do rejestru dłużników 
niewypłacalnych, nie ma możliwości ingerencji w wygenerowaną treść 
elektroniczną. Okoliczność ta w istocie przesądziła, że Sąd Rejonowy dokonał 
wpisu niezgodnego z treścią orzeczenia o ogłoszeniu upadłości, który stanowił 
podstawę wpisu. Rozumowanie takie, oparte na kwestiach technicznych 
związanych z elektroniczną formą prowadzenia rejestru dłużników niewypłacalnych, 
jako niezawierające jakichkolwiek jurydycznych argumentów, nie zasługiwało, co 
oczywiste, na uwzględnienie. 
Kwestię objętą przedstawionym zagadnieniem prawnym należało ocenić 
uwzględniając pojęcie „wpisów niedopuszczalnych”, tylko bowiem takich wpisów 
sąd nie powinien dokonywać, a także w płaszczyźnie związania sądu rejestrowego 
prawomocnym orzeczeniem sądu upadłościowego wydanym w postępowaniu w 
sprawach orzekania o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej (art. 365 
k.p.c. i art. 373 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i 
naprawcze, Dz.U. Nr 60, poz. 535 – dalej: "Pr.u.n."). 
W świetle art. 12 ust. 3 u.K.Rej.S., który przewiduje możliwość wykreślenia 
przez sąd rejestrowy danych niedopuszczalnych ze względu na obowiązujące 
przepisy prawa należy uznać, że wpisem niedopuszczalnym jest taki wpis, który 
zawiera dane niedopuszczalne ze względu na obowiązujące przepisy prawa. 
Kognicję sądu rejestrowego określa natomiast art. 23 ust. 2 u.K.Rej.S., przyznając 
temu sądowi kompetencję w zakresie badania zgodności z przepisami prawa treści 
dokumentów dołączonych do wniosku. W postępowaniu wszczętym z urzędu, a taki 
charakter miało postępowanie rejestrowe wszczęte w następstwie informacji 
przekazanej przez sąd orzekający o upadłości dłużnika, nie występują dokumenty 
dołączone do wniosku, a więc nie istnieje przedmiot badania, nie można zaś 
przyjąć, aby przewidziane w art. 12 ust. 3 u.K.Rej.S. sformułowanie "jeżeli 
zamieszczone dane są niedopuszczalne ze względu na obowiązujące przepisy 
prawa, sąd rejestrowy (...) wykreśla je z urzędu" obejmowało możliwość 

dokonywania przez sąd rejestrowy oceny pod kątem zgodności z prawem treści 
prawomocnego postanowienia sądu upadłościowego, który orzekł o zakazie 
przewidzianym w art. 373 Pr.u.n. Stoi temu na przeszkodzie art. 365 k.p.c., zgodnie 
z którym prawomocne orzeczenie sądu wiąże inne sądy. Okoliczność, że sąd 
upadłościowy nie orzekł o zakazie pełnienia przez dłużnika funkcji we wszystkich 
podmiotach wymienionych w art. 373 ust. 3 Pr.u.n., nie uchyla związania sądu 
rejestrowego prawomocnym orzeczeniem wydanym w postępowaniu 
upadłościowym, zwłaszcza że rozstrzygnięcie takie nie powinno budzić zastrzeżeń 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2007 r., III CSK 45/07, 
OSP 2009, nr 3, poz. 34). Nie oznacza to, że orzeczenie sądu upadłościowego 
zawiera – jak stanowi art. 12 ust. 3 u.K.Rej.S. – dane niedopuszczalne ze względu 
na obowiązujące prawo. Nie jest więc źródłem wpisu niedopuszczalnego. Brak 
zgodności tego orzeczenia z systemem informatycznym Krajowego Rejestru 
Sądowego, opracowanym na podstawie rozporządzenia wykonawczego do ustawy 
o Krajowym Rejestrze Sądowym, jest problemem technicznym, a nie prawnym. 
Orzeczenie stanowiące podstawę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym – 
rejestrze dłużników niewypłacalnych, nawet w razie uznania, że jest ono wadliwe z 
punktu widzenia regulacji przyjętej w art. 373 Pr.u.n. nie może więc podlegać swego 
rodzaju korekcie, polegającej na tym, że sąd rejestrowy dokona – w celu 
zachowania zgodności wpisu z systemem informatycznym rejestru dłużników 
niewypłacalnych – wpisu nieodpowiadającego treści takiego orzeczenia. 
Należało więc, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., podjąć uchwałę stwierdzającą, 
że sąd rejestrowy dokonuje wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych zgodnie z 
treścią prawomocnego orzeczenia sądowego będącego podstawą wpisu także 
wtedy, gdy treść tego orzeczenia – ze względu na nieobjęcie nim wszystkich 
zakazów przewidzianych w art. 55 pkt 4 u.K.Rej.S. w związku z art. 373 Pr.u.n. – 
nie jest zgodna z systemem informatycznym Krajowego Rejestru Sądowego.