III CZP 32/13

Sygn. akt III CZP 32/13 
 
 
 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 27 czerwca 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) 
 
Protokolant Katarzyna Bartczak 
 
 
w sprawie z wniosku wierzyciela B. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego 
Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. działającego przez C. C. 
Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A.  
w W. 
przy uczestnictwie dłużniczki S. P. 
o egzekucję należności pieniężnych, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 27 czerwca 2013 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w B.  
postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r.,  
 
 
"Czy od postanowienia sądu I instancji w sprawie o obniżenie 
opłaty egzekucyjnej (art. 49 ust. 7 ustawy o komornikach sądowych 
i  egzekucji) przysługuje zażalenie stronom oraz komornikowi?" 
 
 

 
 
2 
podjął uchwałę: 
 
1) Na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie 
obniżenia opłaty egzekucyjnej (art. 49 ustęp 7 ustawy z dnia 
27  sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji - 
t.j. Dz. U. z 2011 roku, nr 231, poz. 1376 ze zmianami) stronom 
przysługuje zażalenie. 
2) Odmawia podjęcia uchwały w pozostałym zakresie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
3 
Uzasadnienie 
 
W sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela- B. Niestandaryzowanego 
Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W., działającego 
przez C. C. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., z udziałem dłużniczki S. 
P. o egzekucję należności pieniężnych, dłużniczka wystąpiła, na podstawie art. 49 
ustęp 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji 
(Dz. U. z 2011 roku, nr 231, poz. 1376 ze zmianami) - dalej jako ustawa o k.s.e., do 
Sądu Rejonowego w Ż. z wnioskiem o obniżenie, do kwoty 1.000 złotych, ustalonej 
przez komornika sądowego, opłaty egzekucyjnej w sprawie Km 724/10. 
Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 roku Sąd Rejonowy oddalił wniosek, na co 
dłużniczka złożyła zażalenie, zarzucając brak odniesienia się przez sąd pierwszej 
instancji, do jej trudnej sytuacji majątkowej.  
Przy rozpoznawaniu tego zażalenia, Sąd Okręgowy w B. powziął wątpliwość, 
czy na powyższe postanowienie służy zażalenie stronom oraz komornikowi 
sądowemu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz doktrynie ugruntowane jest 
stanowisko, zgodnie z którym, przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie 
prawne musi mieć charakter abstrakcyjny, dotyczyć wykładni przepisów prawa oraz 
mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, którą rozpoznaje sąd, przedstawiający 
zagadnienie prawne (por. uchwały SN: z dnia 17 grudnia 1991 r., sygn. akt III CZP 
129/91, niepubl.; z dnia 11 lutego 1999 r., sygn. akt III ZP 39/98, OSNAP 2000 r., 
nr  7, poz. 284 oraz z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt III CZP 66/02, 
niepubl.).  
Wątpliwości Sądu Okręgowego powstały przy rozpoznawaniu przez ten Sąd 
zażalenia dłużnika na postanowienie Sądu Rejonowego, oddalające wniosek 
dłużnika o obniżenie opłaty egzekucyjnej. Tymczasem zarówno pytanie, jak 
i  większość wywodów prawnych Sądu Okręgowego, zawartych w uzasadnieniu 
pytania, koncentruje się na dopuszczalności złożenia zażalenia przez komornika 
sądowego, która to kwestia nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia 

 
 
4 
rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy sprawy. W tej sytuacji Sąd Najwyższy zajął 
stanowisko wyłącznie co do zagadnienia, czy zażalenie na postanowienie sądu 
pierwszej instancji przysługuje stronom postępowania egzekucyjnego, odmawiając 
podjęcia uchwały w pozostałym zakresie. 
Odnosząc się do poruszonego przez Sąd Okręgowy problemu prawnego, 
wskazać w pierwszym rzędzie należy, że instytucja sądowego miarkowania 
wysokości 
opłaty 
egzekucyjnej, 
ustalanej 
przez 
komornika 
sądowego, 
wprowadzona została do porządku prawnego ustawą z dnia 24 września 2004 roku 
o zmianie ustawy o k.s.e. i k.p.c. (Dz. U. 2004, nr 236, poz. 2356), która dodała 
w  art. 49 ustęp 1 zdanie 2 stanowiące, że opłatę egzekucyjną ustala się 
w  wysokości odpowiedniej do poniesionych przez komornika wydatków, nakładu 
jego pracy oraz wartości wyegzekwowanej części świadczenia zgłoszonego do 
egzekucji. Stosownie do dodanego ustępu 2 tego przepisu, w wypadkach 
szczególnie uzasadnionych, sąd mógł, na wniosek dłużnika, zmniejszyć wysokość 
opłaty, o której mowa w ust. 1.  
Regulacja ta obowiązywała w okresie od dnia 13 listopada 2004 roku do dnia 
27 grudnia 2007 roku. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie, brak było, pod jej 
rządami, wątpliwości, że na podstawie art. 770 zdanie 4 k.p.c. dłużnikowi 
przysługuje zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji, wydane po 
rozpoznaniu, zawartego w skardze dłużnika na czynność komornika, wniosku 
o  obniżenie tej opłaty. Zwracano przy tym uwagę, że czym innym jest badanie, czy 
opłata egzekucyjna została ustalona przez komornika zgodnie z przepisami ustawy, 
a czym innym – wyjątkowe zmniejszenie prawidłowo wymierzonej opłaty, 
podyktowane 
wyłącznie 
interesem 
dłużnika 
i 
uzasadnione 
wyjątkowymi 
okolicznościami konkretnego postepowania egzekucyjnego (por. postanowienie SN 
z dnia 8 listopada 2006 roku, III CZP 81/06, nie publ.).   
Przepis art. 49 ustęp 2 był przedmiotem kontroli zgodności z Konstytucją 
w  wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2006 roku (P 18/05, OTK-A 
2006, nr 5, poz. 53), z dnia 30 kwietnia 2012 roku ( SK 4/10, OTK-A 2012, nr 5, 
poz. 59) i z dnia 20 listopada 2012 roku ( SK 34/09, OTK-A 2012, nr 11, poz. 144). 
Wskazując na konstytucyjność cytowanego przepisu, Trybunał Konstytucyjny 

 
 
5 
zwracał uwagę na wyjątkowość mechanizmu miarkowania wysokości opłaty 
egzekucyjnej i konieczność zachowania przez sądy niezbędnego umiaru 
w  kwalifikowaniu 
sytuacji 
dłużników, 
wnioskujących 
o 
obniżenie 
opłaty 
egzekucyjnej, jako, „wypadków szczególnie uzasadnionych”.  
Aktualnie obowiązująca regulacja art. 49 ustęp 7-10, wprowadzona ustawą 
z  dnia 12 lutego 2010 roku o zmianie ustawy o k.s.e. (Dz. U. nr 40, poz.228), 
obowiązującą od dnia 17 czerwca 2010 roku, uszczegóławia sposób i zakres 
sprawowania przez sąd, na wniosek stron postępowania egzekucyjnego, kontroli 
nad kształtowaniem przez komornika sądowego wysokości opłaty egzekucyjnej, 
rzutującej 
na 
ostateczny 
rozmiar 
kosztów 
postępowania 
egzekucyjnego 
obciążających dłużnika. 
Uregulowany w cytowanych przepisach, mechanizm sądowego miarkowania 
opłaty egzekucyjnej ma charakter szczególny. Z treści i systematyki art. 49 ustęp 1 
i  2 ustawy wynika, że zasadą jest pobieranie przez komornika od dłużnika, wraz 
z  egzekwowanym świadczeniem pieniężnym, opłaty stosunkowej, obliczonej 
według zróżnicowanych stawek procentowych. Wyjątek od tej zasady przewidziany 
został w ustępie 4 i dotyczy niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, 
w której to sytuacji, opłata egzekucyjna obciąża wierzyciela.  
Organem uprawnionym do ustalenia wysokości opłaty egzekucyjnej jest 
komornik sądowy, a sąd, działając wyłącznie na wniosek strony, może obniżyć 
opłatę egzekucyjną, jeśli oceni, że przemawiają za takim rozstrzygnięciem, 
wykazane 
przez 
wnioskodawcę, 
okoliczności 
konkretnego 
postępowania 
egzekucyjnego, w szczególności nakład pracy komornika lub sytuacja majątkową 
wnioskodawcy oraz wysokość jego dochodów. Sąd rejonowy oddala wniosek, jeśli 
uzna, że brak jest podstaw do obniżenia opłaty egzekucyjnej, ustalonej przez 
komornika zgodnie z obowiązującymi przepisami. Do wniosku o obniżenie opłaty 
egzekucyjnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 767- 7674 k.p.c.  
Art.7674 § 1 k.p.c., do którego odsyła art. 49 ustęp 9 ustawy o k.s.e., 
stanowi, że zażalenie na postanowienie sądu przysługuje w wypadkach 
wskazanych w ustawie.  

 
 
6 
Stosownie do art. 770 k.p.c., dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty 
niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Koszty ściąga się wraz 
z  egzekwowanym roszczeniem. Koszt egzekucji ustala postanowieniem komornik, 
jeżeli przeprowadzenie egzekucji należy do niego. Na postanowienie sądu 
przysługuje zażalenie stronom oraz komornikowi. Zgodnie natomiast z art. 7701 
k.p.c. prawomocne postanowienie komornika w przedmiocie kosztów podlega 
wykonaniu po uprawomocnieniu się bez potrzeby zaopatrywania go w klauzulę 
wykonalności.  
Przepis art. 770 k.p.c. w zdaniu pierwszym i drugim określa zasady zwrotu 
kosztów postępowania egzekucyjnego (zasada odpowiedzialności dłużnika za 
koszty, zasada celowości i unifikacji kosztów postępowania egzekucyjnego). 
W  zdaniu trzecim wskazuje podmiot uprawniony do ustalenia wysokości tych 
kosztów, a w zdaniu czwartym statuuje prawo stron i komornika do złożenia 
zażalenia na postanowienie sądu wydane w przedmiocie kosztów postępowania 
egzekucyjnego.  
W skład kosztów postępowania egzekucyjnego, oprócz opłaty egzekucyjnej 
wchodzą także wydatki (art. 39 i 40 ustawy o k.s.e.) oraz należności wierzyciela 
w  postępowaniu egzekucyjnym, w tym wynagrodzenie pełnomocnika.  
Między 
cytowanymi 
wyżej 
przepisami 
występują 
istotne 
różnice 
terminologiczne. W art. 770 k.p.c. jest mowa o „ściągnięciu kosztów”, a w art. 7701 
k.p.c. 
o 
„wykonaniu” 
postanowienia 
komornika 
w 
przedmiocie 
kosztów, 
stanowiącego 
podstawę 
do 
ich 
wyegzekwowania. 
Koszty 
wskazywane 
w  zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji ściąga się wraz z dochodzonym 
roszczeniem, nie podlegają one zaś egzekucji. Ściągnięcie opłat jest czynnością 
faktyczną, która wynika z przepisów art. 49 ustęp 1 i 2 ustawy o k.s.e., 
określających ich wysokość i nie dających komornikowi swobody także co do faktu 
ich 
pobrania. 
Pobieranie 
zatem 
opłaty 
egzekucyjnej 
następuje 
wraz 
z  egzekwowanym roszczeniem, bez konieczności wydawania przez komornika 
odrębnego postanowienia o ustaleniu wysokości opłaty i prowadzenia osobnej 
egzekucji w celu jej ściągnięcia (por. uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 roku, III CZP 
37/11, OSNC 2012, nr 2, poz. 32).  

 
 
7 
Art. 49 ustawy o k.s.e. reguluje, w ustępie 3 i 4, przypadki, w których, dla 
pobrania 
opłaty 
egzekucyjnej, 
niezbędne 
jest 
wydanie 
przez 
komornika 
postanowienia 
wzywającego 
dłużnika 
lub 
wierzyciela 
do 
jej 
uiszczenia. 
Postanowienie to jest zaskarżalne, a po uprawomocnieniu się, podlega wykonaniu 
w drodze egzekucji, bez konieczności nadania klauzuli wykonalności.  
Ostateczne rozliczenie kosztów postępowania egzekucyjnego następuje 
w  postanowieniu określonym w art. 770 k.p.c. (por. uchwała SN z dnia 13 lipca 
2011 roku, III CZP 37/11, OSNC 2012, nr 2, poz. 32).  
Jak to już wyżej wskazano, wysokość opłaty egzekucyjnej, ściąganej wraz 
z  egzekwowanym świadczeniem pieniężnym, komornik ustala w oparciu o art. 49 
ustęp 1 i 2 ustawy o k.s.e., bez potrzeby wydania w tym przedmiocie odrębnego 
postanowienia, a strony postępowania dowiadują się o wysokości opłaty 
z  zawiadomienia o podjętych przez komornika czynnościach egzekucyjnych.  
Opisany sposób ustalania, pobierania i ściągania kosztów egzekucyjnych 
determinuje szczególny system sądowej kontroli prawidłowości czynności 
komornika, w którym środkiem prawnym, zapewniającym kontrolę legalności 
czynności komornika, jest skarga uregulowana w art. 767 – 7674 k.p.c., którą strona 
może wnieść w sytuacji, gdy w jej ocenie, wysokość opłaty egzekucyjnej lub innych 
kosztów została ustalona sprzecznie z obowiązującym prawem. Stronie przysługuje 
ponadto, jak to wyżej podniesiono, wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej, 
wymierzonej przez komornika prawidłowo i zgodnie z przepisami ustawy o k.s.e.   
Oba środki prawne podlegają rozpoznaniu przez sąd rejonowy według 
analogicznych zasad postępowania, przewidzianych w art. 767 – 7674 k.p.c. 
i  dotyczą kwestii kosztów postępowania egzekucyjnego, stąd należy przyjąć, że na 
podstawie art. 770 zdanie 4 k.p.c. stronom przysługuje zażalenie na każde 
postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie kosztów postępowania, 
w  tym na postanowienie wydane po  rozpoznaniu wniosku strony postępowania 
egzekucyjnego o obniżenie opłaty egzekucyjnej (art. 47 ustęp 9 ustawy o k.s.e. 
w  związku z art. 770 zdanie 4 k.p.c. ).  
Ze wskazanych wyżej względów, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 
k.p.c., orzekł, jak w uchwale.