III CZP 32/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie zagadnienia prawnego dotyczącego daty ogłoszenia upadłości, uznając, że sąd niższej instancji nie wykazał poważnych wątpliwości.
Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące tego, czy o dacie ogłoszenia upadłości decyduje początek, czy koniec dnia. Sprawa dotyczyła powództwa syndyka masy upadłości o zapłatę kwoty, którą upadła spółka zapłaciła pozwanemu w dniu ogłoszenia upadłości. Sąd pierwszej instancji uznał, że czynność była nieważna, ponieważ upadłość wywołuje skutki od początku dnia jej ogłoszenia. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że sąd okręgowy nie wykazał poważnych wątpliwości prawnych, a jedynie przedstawił istniejące kontrowersje, jednocześnie aprobując stanowisko sądu pierwszej instancji.
Sprawa dotyczyła zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu przez Sąd Okręgowy, a mianowicie, czy w świetle art. 52 Prawa upadłościowego i naprawczego, o dacie ogłoszenia upadłości decyduje początek, czy koniec dnia. Powód, syndyk masy upadłości spółki, dochodził zapłaty kwoty 8 609,73 zł od pozwanego, twierdząc, że upadła spółka zapłaciła tę kwotę pozwanemu w dniu ogłoszenia upadłości. Pozwany kwestionował skuteczność tej płatności, argumentując, że skutki ogłoszenia upadłości powstają od następnego dnia. Sąd pierwszej instancji uznał czynność za nieważną, przyjmując, że skutki upadłości powstają od początku dnia wydania postanowienia. Sąd Okręgowy, choć przedstawił to zagadnienie Sądowi Najwyższemu, w istocie podzielił pogląd sądu pierwszej instancji i nie wykazał poważnych wątpliwości prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy w trybie pytania prawnego. Sąd Najwyższy, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące pytań prawnych, stwierdził, że przesłanką do ich przedstawienia jest istnienie poważnych wątpliwości sądu drugiej instancji, a nie jedynie przedstawienie istniejących w doktrynie i orzecznictwie kontrowersji. Ponieważ Sąd Okręgowy nie wykazał takich wątpliwości i przedstawił argumentację aprobującą stanowisko sądu pierwszej instancji, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości prawnych, które uzasadniałyby przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu. Sąd Okręgowy w istocie podzielił pogląd sądu pierwszej instancji i nie wykazał potrzeby rozważania innych wariantów interpretacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa podjęcia uchwały
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Grzegorz M. syndyk masy upadłości Fabryki Urządzeń Technicznych „W.-B.” sp. z o.o. we W. | osoba_fizyczna | powód |
| Tadeusz W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
p.u.n. art. 52
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze
Data ogłoszenia upadłości jest datą wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości, a skutki upadłości powstają od początku dnia wydania tego postanowienia.
Pomocnicze
p.u.n. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Instytucja pytań prawnych jest odstępstwem od zasady niezawisłości sędziowskiej i wymaga ścisłej wykładni.
k.p.c. art. 390 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości prawnych, które uzasadniałyby przedstawienie zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
Godne uwagi sformułowania
o dacie ogłoszenia upadłości decyduje początek, czy koniec dnia? Przesłanką skutecznego skorzystania przez Sąd drugiej instancji z uprawnienia wynikającego z art. 390 § 1 k.p.c. jest wykazanie wystąpienia w sprawie poważnych wątpliwości prawnych tego Sądu, a zarazem niezbędności oczekiwanej odpowiedzi dla rozstrzygnięcia sprawy. Celem instytucji przewidzianej w art. 390 § 1 k.p.c. nie jest uzyskanie wsparcia Sądu Najwyższego dla jednoznacznie sformułowanego przez sąd apelacyjny – jak w sprawie niniejszej – stanowiska co do właściwej wykładni przepisu stosowanego przy rozpoznawaniu apelacji.
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Dończyk
członek
Wojciech Katner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty przedstawiania pytań prawnych Sądowi Najwyższemu i wymogi formalne uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 3/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnej związanej z pytaniami prawnymi do Sądu Najwyższego, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia istotnego problemu prawnego. Jest to interesujące głównie dla prawników zajmujących się procedurą cywilną.
Dane finansowe
WPS: 8609,73 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III CZP 32/10 POSTANOWIENIE Dnia 27 maja 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Wojciech Katner w sprawie z powództwa Grzegorza M. syndyka masy upadłości Fabryki Urządzeń Technicznych „W.-B.” sp. z o.o. we W. w upadłości likwidacyjnej przeciwko Tadeuszowi W. o zapłatę, na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 maja 2010 r., na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r., „Czy w świetle art. 52 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) o dacie ogłoszenia upadłości decyduje początek, czy koniec dnia?" odmawia podjęcia uchwały. 2 Uzasadnienie Powód będący syndykiem masy upadłości Fabryki Urządzeń Technicznych W.-B. sp. z o.o. we W. dochodzi od pozwanego zasądzenia kwoty 8 609,73 zł, twierdząc, że w dniu ogłoszenia upadłości, tj. 28 września 2007 r., upadła spółka zapłaciła pozwanemu dochodzoną kwotę tytułem ceny za kupione towary. Pozwany przyznał fakt otrzymania ceny w dniu 28 września 2007 r., jednak żądanie oddalenia powództwa uzasadniał brakiem wiedzy o ogłoszeniu w tym dniu upadłości spółki z o.o., twierdząc, że orzeczenie takie wywołuje skutki od następnego dnia. Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo, uznając, że w świetle art. 52 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tj. Dz. U. 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.), zwanej dalej „p.u.n.”, data upadłości jest datą wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości i o powstaniu skutków upadłości decyduje początek dnia wydania postanowienia w tym przedmiocie. Ponieważ upadła spółka dokonała czynności dotyczącej mienia wchodzącego w skład masy upadłości nie mając już do tego uprawnienia, przeto czynność ta z mocy art. 77 p.u.n. jest nieważna i skutkuje obowiązkiem pozwanego zwrotu tej kwoty do masy upadłości z mocy art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 77 ust. 1 p.u.n. Przy rozpoznawaniu apelacji pozwanego od postanowienia Sądu pierwszej instancji powstało zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości Sądu Okręgowego, który postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r. przedstawił to zagadnienie, sformułowane w sentencji postanowienia, do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Instytucja pytań prawnych przewidziana w art. 390 § 1 k.p.c. jest odstępstwem od wyrażonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP zasady, że sędziowie podlegają przy orzekaniu tylko przepisom tej Konstytucji i ustaw zwykłych. Zważyć bowiem należy na wynikające z art. 390 § 2 k.p.c. skutki w postaci związania sądów niższej instancji w danej sprawie poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym 3 w podjętej uchwale. Przesądza to o konieczności dokonywania ścisłej, literalnej wykładni przepisu art. 390 § 1 k.p.c. bez sięgania do argumentów celowościowych czy utylitarnych, które z reguły prowadzą do szerszego rozumienia znaczenia normy prawnej (uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 30 kwietnia 1999 r., III CZP 62/98, OSNC 1999, nr 10, poz. 166). Przesłanką skutecznego skorzystania przez Sąd drugiej instancji z uprawnienia wynikającego z art. 390 § 1 k.p.c. jest wykazanie wystąpienia w sprawie poważnych wątpliwości prawnych tego Sądu, a zarazem niezbędności oczekiwanej odpowiedzi dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesądza to o obowiązku Sądu odwoławczego szczegółowego uzasadnienia, że dotychczasowe orzecznictwo jak również doktryna nie dają podstaw do usunięcia poważnych wątpliwości prawnych, które pozostają w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy. Wymagań takich nie spełnia uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego przedstawiającego zagadnienie prawne. Sąd Okręgowy w istocie podzielił bowiem pogląd Sądu Rejonowego w kwestii wykładni art. 52 p.u.n. i uznał, że przyjęta przezeń interpretacja zasługuje na aprobatę, co nie świadczy o wystąpieniu w sprawie poważnych wątpliwości, o których mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (postanowienie SN z dnia 29 listopada 2005 r., III CZP 102/05, niepubl.). Sąd Najwyższy podtrzymuje stanowisko, wyrażone już wcześniej w orzecznictwie (postanowienie SN z dnia 28 lutego 2008 r., III CZP 156/07, niepubl.), że celem instytucji przewidzianej w art. 390 § 1 k.p.c. nie jest uzyskanie wsparcia Sądu Najwyższego dla jednoznacznie sformułowanego przez sąd apelacyjny – jak w sprawie niniejszej – stanowiska co do właściwej wykładni przepisu stosowanego przy rozpoznawaniu apelacji, a mianowicie przyjmującej, że o dacie ogłoszenia upadłości decyduje początek dnia, w którym wydano postanowienie Sądu o ogłoszeniu upadłości. W tej sytuacji przesłanką uzasadniającą przedstawienie zagadnienia prawnego nie może być wskazywanie przez Sąd Okręgowy na dostrzeżone i przedstawione kontrowersje, ponieważ samego ich zaprezentowania nie można jeszcze utożsamiać z istnieniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości Sądu Okręgowego. Przeciwnie, Sąd Okręgowy nie ma żadnych wątpliwości, która z obu zaprezentowanych koncepcji jest trafna, zważywszy na samodzielnie przedstawioną, merytorycznie pogłębioną argumentację świadczącą o nietrafności 4 nieaprobowanej wykładni przepisu art. 52 p.u.n. Samo dostrzeżenie i przedstawienie istniejących kontrowersji w doktrynie i w orzecznictwie nie świadczy o braku jednoznacznego stanowiska Sądu drugiej instancji co do aprobowanego kierunku wykładni. W tej sytuacji, skoro z uzasadnienia postanowienia przedstawiającego zagadnienie prawne wynika, że Sąd Okręgowy nie ma żadnych argumentów pozwalających także na inne, aniżeli aprobowane rozstrzygnięcie zagadnienia, to brak jest podstaw do udzielenia odpowiedzi (postanowienie SN z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP 144/08, niepubl.), ponieważ uzasadnienie postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego powinno zawierać różne możliwe do przyjęcia warianty rozwiązań (postanowienie SN z dnia 14 grudnia 2007 r., III CZP 116/07, niepubl.; postanowienie SN z dnia 16 maja 2008 r., III CZP 29/08, niepubl.; postanowienie SN z dnia 17 września 2008 r., III CZP 790/08, niepubl.). Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI