III CZP 30/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPełny skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące możliwości zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa, gdy władanie wynikało z wykonywania władztwa publicznego (imperium). Sąd uznał, że takie władanie może być uznane za posiadanie samoistne w rozumieniu art. 336 k.c., prowadzące do zasiedzenia nieruchomości na podstawie art. 172 k.c. Kluczowe jest tu faktyczne władanie rzeczą jak właściciel, niezależnie od sposobu uzyskania tego władania. Jednakże, uchwała podkreśla, że zasiedzenie nie biegnie, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić zwrotu nieruchomości. Dotyczy to sytuacji, gdy istniał obiektywny stan uniemożliwiający dochodzenie roszczeń, wywołany uwarunkowaniami politycznymi, porównywalny z siłą wyższą lub zawieszeniem wymiaru sprawiedliwości. W takich przypadkach bieg zasiedzenia ulega zawieszeniu lub nie rozpoczyna się. Sąd odrzucił argumentację o niemożności stosowania instytucji prawa cywilnego w sferze imperium oraz o nadużyciu prawa przez Skarb Państwa, wskazując na potrzebę ochrony interesów byłych właścicieli poprzez instytucję zawieszenia biegu zasiedzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że władanie nieruchomością przez Skarb Państwa w ramach imperium może prowadzić do zasiedzenia, ale z uwzględnieniem przeszkód w dochodzeniu roszczeń przez właściciela.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji władania nieruchomościami przez Skarb Państwa w przeszłości i wpływu czynników politycznych na bieg zasiedzenia. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących możliwości dochodzenia roszczeń przez właściciela.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Skarb Państwa, władając nieruchomością nabytą w ramach sprawowania władztwa publicznego (imperium), wykonuje jednocześnie władztwo właścicielskie, które ze względu na swój charakter może być posiadaniem samoistnym w rozumieniu art. 336 k.c., prowadzącym do zasiedzenia nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że o posiadaniu samoistnym decyduje sposób władania rzeczą jak właściciel, a nie sposób uzyskania tego władania. Nawet jeśli władanie wynika z władztwa publicznego, może być ono uznane za posiadanie samoistne, jeśli odpowiada treści prawa własności. Jednakże, zasiedzenie nie biegnie, gdy właściciel nie mógł skutecznie dochodzić zwrotu nieruchomości z powodu siły wyższej lub zawieszenia wymiaru sprawiedliwości.
Czy zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa biegnie, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić zwrotu nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasiedzenie nie biegnie, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości (art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że niemożność skutecznego dochodzenia zwrotu nieruchomości, spowodowana obiektywnymi przyczynami o charakterze politycznym (porównywalnymi z siłą wyższą lub zawieszeniem wymiaru sprawiedliwości), powoduje zawieszenie biegu zasiedzenia. Dotyczy to sytuacji, gdy właściciel był faktycznie pozbawiony możliwości dochodzenia swoich praw.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa | organ_państwowy | posiadacz samoistny |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
| Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadania samoistnego jako władania rzeczą jak właściciel.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Podstawa nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.
Pomocnicze
k.c. art. 121 § pkt 4
Kodeks cywilny
Zawieszenie biegu przedawnienia (i odpowiednio zasiedzenia) z powodu siły wyższej lub zawieszenia wymiaru sprawiedliwości.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o przedawnieniu do biegu zasiedzenia.
u.SN art. 60 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie uchwały.
u.RPO art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
Podstawa prawna wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie uchwały.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Władanie nieruchomością przez Skarb Państwa, nawet uzyskane w ramach władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. • Kluczowy jest sposób władania rzeczą jak właściciel, a nie sposób uzyskania władania. • Zasiedzenie nie biegnie, gdy właściciel nie mógł skutecznie dochodzić zwrotu nieruchomości z powodu siły wyższej lub zawieszenia wymiaru sprawiedliwości.
Odrzucone argumenty
Wyłączenie stosowania instytucji prawa cywilnego (w tym zasiedzenia) do sfery imperium Państwa. • Nieruchomość przejęta przez Skarb Państwa w ramach imperium jest wyłączona z obrotu cywilnoprawnego. • Stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie przez Skarb Państwa, który nabył nieruchomość bezprawnie, stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. • Zasiedzenie jednak nie biegło, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości (art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 k.c.). • O posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. • Stan taki jest porównywalny ze stanem siły wyższej (zawieszenia wymiaru sprawiedliwości); uniemożliwiającym uprawnionemu dochodzenie swych roszczeń przed sądem lub innym organem i w konsekwencji powodującym zawieszenie biegu przedawnienia oraz zasiedzenia.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Gerard Bieniek
sprawozdawca
Helena Ciepła
członek
Stanisław Dąbrowski
członek
Józef Frąckowiak
członek
Jan Górowski
członek
Antoni Górski
członek
Irena Gromska-Szuster
członek
Maria Grzelka
członek
Jacek Gudowski
członek
Marian Kocon
członek
Iwona Koper
członek
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Grzegorz Misiurek
członek
Barbara Myszka
członek
Henryk Pietrzkowski
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Zbigniew Strus
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Marek Sychowicz
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Lech Walentynowicz
członek
Tadeusz Wiśniewski
członek
Hubert Wrzeszcz
członek
Mirosława Wysocka
członek
Kazimierz Zawada
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że władanie nieruchomością przez Skarb Państwa w ramach imperium może prowadzić do zasiedzenia, ale z uwzględnieniem przeszkód w dochodzeniu roszczeń przez właściciela."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji władania nieruchomościami przez Skarb Państwa w przeszłości i wpływu czynników politycznych na bieg zasiedzenia. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących możliwości dochodzenia roszczeń przez właściciela.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy historycznych nacjonalizacji i ich konsekwencji prawnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawne, zwłaszcza w kontekście reprywatyzacji.
“Czy państwo może zasiedzieć Twoją ziemię? Kluczowa uchwała Sądu Najwyższego wyjaśnia zasady!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.