III CZP 29/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Rzecznika Finansowego, dotyczące momentu oceny abuzywności postanowień umownych. Wniosek dotyczył tego, czy badanie przesłanek zgodności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta powinno być dokonywane według stanu z chwili zawarcia umowy, czy też z uwzględnieniem sposobu jej wykonywania. Sąd Najwyższy, opierając się na wykładni przepisów Kodeksu cywilnego (art. 385¹ i 385²) oraz dyrektywy 93/13/EWG, uznał, że ocena abuzywności postanowienia umownego powinna być dokonywana według stanu z chwili zawarcia umowy. Podkreślono, że sposób stosowania (wykonywania) postanowienia w praktyce może mieć jedynie znaczenie wtórne, dowodowe. Uchwała ta ma na celu zapewnienie pewności prawa i jednolitego stosowania przepisów dotyczących ochrony konsumentów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu oceny abuzywności postanowień umownych w prawie polskim, zgodnie z dyrektywą UE.
Dotyczy głównie umów konsumenckich i kontroli incydentalnej, choć ma znaczenie dla kontroli abstrakcyjnej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy na podstawie art. 385¹ i 385² k.c., badanie przesłanek zgodności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta (nieuczciwego charakteru postanowienia umowy) dokonywane jest według stanu z chwili zawarcia umowy, czy też z uwzględnieniem sposobu stosowania (wykonywania) badanego postanowienia i umowy w praktyce w okresie od daty jej zawarcia do chwili wyrokowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia językowa art. 385¹ § 1 k.c. i art. 385² k.c. oraz przepisy dyrektywy 93/13/EWG wskazują, że ocena abuzywności postanowienia powinna być dokonywana na podstawie stanu z chwili zawarcia umowy. Okoliczności powstałe po zawarciu umowy, w tym sposób jej wykonywania, nie mają wpływu na ocenę nieuczciwego charakteru klauzuli.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Finansowy | instytucja | wnioskodawca |
| Prokurator Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | udział |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena zgodności z dobrymi obyczajami dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, z uwzględnieniem okoliczności jej zawarcia.
Pomocnicze
Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za produkt
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 60 § § 1 i 2
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów art. 23b
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ocena abuzywności postanowienia umownego powinna być dokonywana według stanu z chwili zawarcia umowy. • Sposób wykonywania umowy w późniejszym okresie nie ma wpływu na ocenę abuzywności klauzuli. • Wykładnia przepisów Kodeksu cywilnego i dyrektywy UE potwierdza prymat momentu zawarcia umowy dla oceny abuzywności.
Odrzucone argumenty
Ocena abuzywności powinna uwzględniać sposób wykonywania umowy w praktyce. • Okoliczności powstałe po zawarciu umowy mogą wpływać na ocenę jej postanowień.
Godne uwagi sformułowania
Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. • Sposób stosowania (wykonywania) badanego postanowienia i umowy w praktyce w okresie od daty jej zawarcia do chwili wyrokowania nie jest miarodajny dla oceny abuzywności. • Przepisy te stanowią rdzeń systemu ochrony konsumenta przed wykorzystywaniem przez przedsiębiorców silniejszej pozycji kontraktowej.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Jacek Gudowski
członek
Henryk Pietrzkowski
członek
Roman Trzaskowski
sprawozdawca
Mirosława Wysocka
członek
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu oceny abuzywności postanowień umownych w prawie polskim, zgodnie z dyrektywą UE."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów konsumenckich i kontroli incydentalnej, choć ma znaczenie dla kontroli abstrakcyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga kluczową kwestię dla ochrony konsumentów, wyjaśniając, kiedy oceniać abuzywność klauzul umownych, co ma szerokie praktyczne zastosowanie.
“Kiedy sąd ocenia klauzule abuzywne? Sąd Najwyższy wyjaśnia: liczy się moment zawarcia umowy!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.