III CZP 29/08

Sygn. akt III CZP 29/08 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 16 maja 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) 
SSN Grzegorz Misiurek 
SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa M. K. 
przeciwko Holdingowi Węglowemu S. A. w K. 
o zapłatę, 
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 16 maja 2008 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w K. 
postanowieniem z dnia 4 lutego 2008 r.,  
 
"Czy dopuszczalne jest rozpoznanie apelacji powoda od 
wyroku zaocznego w zakresie w jakim powództwo  zostało oddalone, 
jeżeli na skutek wcześniejszego rozpoznania sprzeciwu pozwanego 
wniesionego od tego samego wyroku zaocznego w części 
uwzględniającej powództwo, Sąd I instancji utrzymał w całości 
w  mocy wyrok zaoczny ?" 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
2 
 
Uzasadniając przytoczone wyżej zagadnienie prawne, Sąd Okręgowy w  K. 
przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. 
 
Powód domagał się zasądzenia od pozwanego 8 187 zł tytułem zwrotu 
zwaloryzowanej 
kaucji 
mieszkaniowej 
wraz 
z 
ustawowymi 
odsetkami. 
Sąd  Rejonowy w K. wyrokiem zaocznym z dnia 22 lutego 2007 r. zasądził od 
pozwanego na rzecz powoda 574,80 zł z ustawowymi odsetkami (pkt 1 sentencji), 
oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2 sentencji), zasądził od pozwanego 
na rzecz powoda 113 zł kosztów procesu (pkt 3 sentencji) i nadał wyrokowi 
zaocznemu rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 4 sentencji). 
Wyrok zaoczny zaskarżyły obie strony. Pozwany w sprzeciwie wniósł 
o  uchylenie wyroku w całości i oddalenia powództwa w całości oraz uchylenie 
rygoru natychmiastowej wykonalności i zasądzenie od powoda na jego rzecz 
kosztów procesu. Powód w apelacji, którą zaskarżył wyrok zaoczny w części 
oddalającej powództwo, domagał się natomiast zmiany wyroku i uwzględnienia 
powództwa w całości, zgodnie z żądaniem pozwu. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 
2007 r. Sąd Rejonowy w K. – po rozpoznaniu sprzeciwu – utrzymał w  całości 
wyrok zaoczny w mocy. Pozwany wniósł zażalenie, skarżąc zawarte w  wyroku 
rozstrzygniecie o kosztach zastępstwa procesowego. Powód tego wyroku nie 
zaskarżył. 
Sąd Okręgowy podniósł, że rozpoznanie sprawy na skutek wniesienia 
sprzeciwu od wyroku zaocznego ma na celu ponowne rozpoznanie zasadności 
dochodzonego roszczenia i odbywa się w ramach zakreślonych sprzeciwem, może 
więc dotyczyć zarówno całości, jak i części wyroku zaocznego. Sąd rozpoznaje 
zatem sprawę ponownie w granicach przedmiotowych i podmiotowych określonych 
wyrokiem zaocznym i wniesionym od niego sprzeciwem. 
 
Tymczasem Sąd pierwszej instancji – zdaniem Sądu Okręgowego – 
z  naruszeniem przepisów postępowania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy 
wykroczył poza granice sprzeciwu, bowiem pozwany mógł skutecznie zaskarżyć 
wyrok zaoczny jedynie w części uwzględniającej powództwo. Orzekając również 
w zakresie oddalonego powództwa, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 379 pkt 3 

 
 
3 
k.p.c. W chwili wydania wyroku, którym Sąd utrzymał w mocy wyrok zaoczny 
w całości, toczyło się bowiem postępowanie na skutek apelacji wniesionej przez 
powoda.  
W ocenie Sądu Okręgowego wyrok Sądu pierwszej instancji z dnia 
30  sierpnia 2007 r. zawiera także rozstrzygnięcie w części zaskarżonej apelacją 
i uniemożliwia mu rozpoznanie apelacji powoda (art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c.). 
Sąd  podniósł również, że zaistniała w sprawie sytuacja prowadzi do pozbawienia 
powoda  konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej 
instancji (art. 78 Konstytucji) i pozbawia go możności obrony swych praw (art. 379 
pkt 5 k.p.c.). 
Przedstawione powody uzasadniają – zdaniem Sądu Okręgowego – 
przedstawienie na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przytoczonego na wstępie 
zagadnienia prawnego.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Ustawodawca, 
przyznając 
sądowi 
drugiej 
instancji 
uprawnienie 
do 
przedstawienia Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego na podstawie art. 390 
§ 1 k.p.c., uzależnił skuteczność skorzystania z niego od wystąpienia w sprawie 
poważnych wątpliwości prawnych oraz niezbędności oczekiwanej odpowiedzi do 
rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 grudnia 
1991 r., III CZP 129/91, „Przegląd Sądowy” 1994, z. 3, s. 76 oraz z dnia 27 sierpnia 
1996 r., III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9). Na sądzie drugiej instancji 
spoczywa więc obowiązek szczegółowego uzasadnienia, na czym polegają jego 
wątpliwości i dlaczego uważa je za poważne oraz wykazania, że stwierdzone 
przezeń poważne wątpliwości prawne pozostają w związku przyczynowym 
z rozstrzygnięciem sprawy.  
Należy też przypomnieć, że instytucja pytań prawnych – co podkreślił Sąd 
Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 62/98 (OSNC 1999, nr 10, 
poz. 166) – prowadząca do związania sądów niższej instancji w danej sprawie 
poglądem Sądu Najwyższego, zawartym w podjętej uchwale, jest wyjątkiem 
od konstytucyjnej zasady podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 
ust. 1 Konstytucji RP). Ze względu na tę wyjątkowość, powinna być zatem 

 
 
4 
stosowana w sposób jak najbardziej ścisły, bez żadnych koncesji na rzecz 
argumentów o nastawieniu celowościowym i utylitarnym.  
Przedstawione 
zagadnienie 
prawne 
nie 
odpowiada 
przytoczonym 
wymaganiom przede wszystkim dlatego, że nie spełnia wymagania niezbędności 
oczekiwanej odpowiedzi do rozstrzygnięcia sprawy. 
Z analizy akt sprawy wynika, że zawarte w uzasadnieniu postanowienia 
Sądu Okręgowego przedstawienie sprawy nie odpowiada jej rzeczywistemu 
stanowi. W sprzeciwie od wyroku zaocznego z dnia 22 lutego 2007 r. pozwany 
wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i po jego uchyleniu oddalenie powództwa 
w całości” (k. 63-64). Pozwany nie wskazał wprost, w jakim zakresie zaskarża 
wyrok zaoczny,  czy wnosi o jego uchylenie w całości, czy też w części. 
Jednakże  z analizy uzasadnienia sprzeciwu wynika wyraźnie, że pozwany 
zaskarżył wyrok tylko w części, tj. w zakresie, w jakim Sąd uwzględnił powództwo. 
Nic nie wskazuje bowiem na to, aby pozwany zaskarżył wyrok także w zakresie, 
jakim Sąd oddalił powództwo, tj. rozstrzygnął w sposób korzystny dla niego. W tej 
sytuacji nie zachodzi potrzeba rozważania w sprawie odrębnej kwestii, jaką stanowi 
istnienie interesu prawnego pozwanego w zaskarżeniu wyroku zaocznego w części 
oddalającej powództwo. 
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2007 r. utrzymał w całości 
w  mocy wyrok zaoczny z dnia 22 lutego 2007 r. Użyte przez Sąd Rejonowy 
określenie „w całości” odnosi się – wbrew temu, co twierdzi Sąd Okręgowy – nie do 
całego wyroku zaocznego, ale do tej jego części, która została zaskarżona. 
W  sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwany domagał się uchylenia orzeczenia 
i  oddalenia powództwa w całości, ponieważ waloryzacja kaucji mieszkaniowej – 
jego zdaniem – jest dla niego krzywdząca. Utrzymując w mocy wyrok zaoczny, Sąd 
Rejonowy uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki waloryzacji sądowej 
(art. 3581 § 3 k.p.c.), a powodowi należy się zwaloryzowane świadczenie 
w  wysokości 574, 80 zł. Sąd Rejonowy przedstawił szczegółowe wyliczenie tej 
kwoty. 
W 
uzasadnieniu 
wyroku 
znalazło 
się 
wprawdzie 
stwierdzenie, 
że  „w  pozostałym zakresie powództwo było nieuzasadnione i dlatego podlegało 
oddaleniu”, jednak nie sposób z tego wywieść wniosku, iż Sąd Rejonowy wyszedł 

 
 
5 
poza granice zaskarżenia określone w sprzeciwie i ponownie rozpoznał sprawę 
w  całości. Wprawdzie formuła samego rozstrzygnięcia może budzić wątpliwości 
(Sąd  powinien stwierdzić wyraźnie, że utrzymuje wyrok zaoczny w mocy 
w  zaskarżonej 
części), 
jednakże 
z 
powodów 
wyżej 
przedstawionych 
(mając zwłaszcza na względzie teść uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia 
30 sierpnia 2007 r.) pogląd Sądu drugiej instancji, że Sąd Rejonowy wszedł poza 
granice zaskarżenia i rozstrzygał co do całego wyroku zaocznego jest 
nieuzasadniony. W konsekwencji rozstrzygnięcie przedstawionego zagadnienia 
prawnego nie jest konieczne do rozpozna sprawy. 
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak uchwale.