III CZP 29/04

Uchwała z dnia 24 czerwca 2004 r., III CZP 29/04 
 
Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Józef Frąckowiak 
Sędzia SN Iwona Koper 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Moniki G. i Lesława G. przy uczestnictwie 
Stanisławy B. i Jerzego B. o wpis do księgi wieczystej, po rozstrzygnięciu w Izbie 
Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 24 czerwca 2004 r., przy udziale 
prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 23 
marca 2004 r.: 
"W jakiej wysokości, stosownie do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 
dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach 
cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753, ze zm.) należy pobrać opłatę sądową za wpis 
własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w księdze 
wieczystej – na rzecz osób, które nabyły to prawo nie od spółdzielni mieszkaniowej 
– czy na podstawie § 31 pkt 2 piątą część wpisu stosunkowego, czy też w oparciu o 
§ 33 pkt 3 dwudziestą część wpisu stosunkowego?" 
podjął uchwałę: 
 
Od wniosku o wpis w księdze wieczystej własnościowego spółdzielczego 
prawa do lokalu mieszkalnego, nabytego na podstawie umowy od członka 
spółdzielni, pobiera się wpis w wysokości określonej w § 31 pkt 2 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie 
określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz. 753 
ze zm.). 
 
Uzasadnienie 
 
W sprawie o wpis w księdze wieczystej własnościowego spółdzielczego prawa 
do lokalu mieszkalnego nabytego przez wnioskodawców od członka spółdzielni 

przewodniczący w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza wezwał 
wnioskodawców do uiszczenia wpisu od wniosku w kwocie, której wysokość została 
ustalona na podstawie § 31 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych 
(Dz.U. Nr 154, poz. 753 ze zm. – dalej: „rozporządzenie”). W zażaleniu na to 
postanowienie wnioskodawcy wnieśli o jego zmianę i określenie wysokości wpisu 
na podstawie § 33 pkt 3. Przy rozpatrywaniu zażalenia Sąd Okręgowy w Krakowie 
powziął poważne wątpliwości, które ujął w przytoczonym w sentencji zagadnieniu 
prawnym, przedstawionym do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. 
Sąd Okręgowy dostrzegł, że zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte uchwałą 
Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2000 r., III CZP 11/00 (OSNC 2000, nr 10, poz. 
177). Zauważył, że w piśmiennictwie prawniczym uchwała ta spotkała się tak z 
aprobatą, jak i krytyką. Jego zdaniem, pogląd prawny wyrażony w uchwale nasuwa 
wątpliwości, gdyż § 33 pkt 3 rozporządzenia nie wynika, że dotyczy on 
własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu nabytego na określonej podstawie. 
Treść tego przepisu jest jednoznaczna, wobec czego nie można odwoływać się do 
innej niż językowa metody wykładni. Poza tym stanowisko różnicujące sytuację 
prawną nabywców własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu jest sprzeczne 
z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Nie zachodzą też względy 
społeczne, uzasadniające uprzywilejowanie nabywców własnościowego 
spółdzielczego prawa do lokalu wprost od spółdzielni w stosunku do nabywców 
tego prawa na rynku wtórnym. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Stosownie do § 31 pkt 2 rozporządzenia, piątą część wpisu stosunkowego 
pobiera się od wniosku o wpis ograniczonego prawa rzeczowego, jeżeli przepis 
szczególny nie stanowi inaczej. Przepis ten określa jako zasadę przewidzianą w 
nim wysokość opłaty (wpisu) pobieranej od wniosku o wpis w księdze wieczystej 
ograniczonego prawa rzeczowego i przewiduje wyjątki od tej zasady. Wyjątki takie 
zawarte są np. w § 29 pkt 1 i 3, według których, wpis stały w kwocie 20 zł pobiera 
się od wniosku o wpis ograniczonych praw rzeczowych na nieruchomości 
wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego na rzecz rolnika, który zaprzestał 
prowadzenia działalności rolniczej, oraz od wniosku o wpis ograniczonych praw 
rzeczowych na nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego na rzecz 
rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne na podstawie umowy zawartej przed 

dniem 1 stycznia 1983 r. o przekazaniu gospodarstwa rolnego. Wyjątek taki zawiera 
również § 33 pkt 3 rozporządzenia w stosunku do będących ograniczonymi 
prawami rzeczowymi własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu 
mieszkalnego i spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego (art. 244 k.c.; 
nieobowiązujący art. 223 § 1 ustawy – Prawo spółdzielcze, jedn. tekst: Dz.U. z 
1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.; obecnie art. 172 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 
2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.). 
Stanowi on m.in., że od wniosku o wpis tych praw pobiera się dwudziestą część 
wpisu stosunkowego. 
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sprowadza się do tego, 
czy § 33 pkt 3 rozporządzenia określa wysokość opłaty od wniosku o wpis w 
księdze wieczystej własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego 
w każdym przypadku jego nabycia, czy też dotyczy tylko wpisu tego prawa 
nabytego od spółdzielni mieszkaniowej i nie obejmuje nabycia na rynku wtórnym od 
członka spółdzielni. Wprawdzie przepis określający obowiązek poniesienia opłaty 
powinien jednoznacznie określać, kto, w jakiej sytuacji i w jakiej wysokości powinien 
ją uiścić, a wykładnia tego przepisu powinna się sprowadzać do wykładni językowej, 
lecz treść § 33 pkt 3 rozporządzenia, bez dokonania jego głębszej analizy i wykładni 
wykraczającej poza wykładnię językową, nie pozwala na rozstrzygnięcie 
przedstawionego zagadnienia. 
Dla ustalenia, w jakiej sytuacji § 33 pkt 3 rozporządzenia określa wysokość 
opłaty od wniosku o wpis własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu 
mieszkalnego, nie można pominąć treści całego tego przepisu. Przepis ten nie 
ogranicza się do określenia wysokości opłaty pobieranej od wniosku o wpis 
własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, lecz określa także 
wysokość opłaty pobieranej od wniosku o wpis spółdzielczego prawa do lokalu 
użytkowego i wniosku o wpis prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni 
mieszkaniowej (prawa do lokalu mieszkalnego w domu budowanym przez 
spółdzielnię mieszkaniową w celu przeniesienia jego własności na członka 
spółdzielni). Pamiętając, że rozporządzenie wydane zostało w czasie 
obowiązywania art. 232 i nast. Prawa spółdzielczego, przewidujących swoiste 
prawo – prawo do domów jednorodzinnych i lokali mieszkalnych budowanych w 
celu przeniesienia ich własności na rzecz członków, nie można nie dostrzec, że 
prawo to mogło być nabyte przez członka tylko od spółdzielni. Wymienienie w 

jednym przepisie rozporządzenia kilku praw wskazuje, że przepis ten dotyczy 
wysokości opłaty od wniosków o wpis praw nie tylko o takim samym charakterze, 
ale i takich, których pochodzenie jest takie samo. Skoro przepis ten dotyczy 
wniosku o wpis prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej 
(prawa do lokalu mieszkalnego w domu budowanym przez spółdzielnię 
mieszkaniową w celu przeniesienia jego własności na członka spółdzielni), którego 
zbywcą może być tylko spółdzielnia mieszkaniowa, to należy rozumieć, że dotyczy 
on także tylko wniosku o wpis własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu 
mieszkalnego nabytego w tej samej sytuacji, tj. gdy zbywcą jest spółdzielnia. 
Takie rozumienie § 33 pkt 3 rozporządzenia potwierdza kontekst, w którym 
przepis ten został zamieszczony. Trafnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 
dnia 29 maja 2000 r., III CZP 11/00, zwrócił uwagę, że uregulowania zawarte w § 
33 pkt 1 i 2 – poza pkt 4, dotyczącym wniosku o wpis przejęcia przez bank 
regionalny wierzytelności zabezpieczonej hipoteką od zrzeszonego w nim banku 
spółdzielczego – odnoszą się do nabycia własności oraz ograniczonego prawa 
rzeczowego od spółdzielni mieszkaniowej na podstawie przepisów Prawa 
spółdzielczego (obecnie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). Punkt 1 dotyczy 
własności nabytej na podstawie umowy przeniesienia przez spółdzielnię 
mieszkaniową na członka własności domu jednorodzinnego lub lokalu w małym 
domu mieszkalnym z prawem do działki zajętej pod budowę, punkt 2 zaś własności 
nabytej na podstawie umowy potwierdzającej przekształcenie się własnościowego 
spółdzielczego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego 
lub we własność domu jednorodzinnego. W tym kontekście trudno przyjąć, że punkt 
3 dotyczy nie tylko nabycia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu 
mieszkalnego od spółdzielni, ale nabycia tego prawa na rynku wtórnym, od członka 
spółdzielni. Do wniosku takiego można by dojść jedynie w wyniku wykładni 
rozszerzającej, która w odniesieniu do przepisu szczególnego, jakim – w stosunku 
do § 31 pkt 2 rozporządzenia – jest § 33 pkt 3, jest niedopuszczalna. 
Wykładnia § 33 pkt 3 rozporządzenia, według której przepis ten określa 
wysokość opłaty tylko od wniosku o wpis własnościowego spółdzielczego prawa do 
lokalu mieszkalnego nabytego od spółdzielni mieszkaniowej, a nie określa 
wysokości tej opłaty od wniosku o wpis własnościowego spółdzielczego prawa do 
lokalu mieszkalnego nabytego od członka spółdzielni, prowadzi do wniosku, że w 
tym przypadku wysokość opłaty określa § 31 pkt 2 rozporządzenia, przewidujący 

jako zasadę pobieranie piątej części wpisu stosunkowego od wniosku o wpis 
ograniczonego prawa rzeczowego. Ponieważ nabywanie wprost od spółdzielni 
mieszkaniowej spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w drodze określonej w 
przepisach Prawa spółdzielczego, a obecnie ustawy o spółdzielniach 
mieszkaniowych, jest w dalszym ciągu – mimo poddania obrotu lokalami 
mieszkalnymi zasadom wolnego rynku – szczególnym sposobem zaspokajania 
potrzeb mieszkaniowych, nie można podważać odrębności uregulowania wysokości 
opłat z tytułu wpisu w księdze wieczystej własnościowego spółdzielczego prawa do 
lokalu mieszkalnego nabytego od spółdzielni mieszkaniowej. Jednakże zgodzić się 
należy z zapatrywaniem Sądu Okręgowego, że utrzymywanie tej odrębności nie jest 
uzasadnione; dokonanie zmiany w tym zakresie należy jednak do prawodawcy. 
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do odstąpienia 
od uchwały z dnia 29 maja 2000 r., III CZP 11/00 i podjął uchwałę, jak wyżej.