III CZP 28/08

Uchwała z dnia 29 kwietnia 2008 r., III CZP 28/08 
 
Sędzia SN Helena Ciepła (przewodniczący) 
Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca) 
Sędzia SN Lech Walentynowicz 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Jana C., (...) Miasta B., Gminy D., Gminy 
R. przeciwko Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w B. w likwidacji o egzekucję 
świadczenia pieniężnego, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu 
jawnym w dniu 29 kwietnia 2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez 
Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r.: 
"Czy w sytuacji, gdy z treści tytułu wykonawczego oraz z wniosku 
egzekucyjnego nie wynika na rzecz ilu pracowników Fundusz Gwarantowanych 
Świadczeń Pracowniczych dokonał wypłaty świadczeń pracowniczych za 
niewypłacalnego pracodawcę, organ egzekucyjny sporządzając plan podziału sumy 
uzyskanej z egzekucji uwzględnia w tym planie roszczenie FGŚP w kwocie 
odpowiadającej sumie wypłaconych świadczeń na rzecz wszystkich pracowników 
za okres trzech miesięcy w wysokości najniższego wynagrodzenia (art. 1025 § 1 
pkt. 3 k.p.c.), czy też w kwocie do wysokości najniższego wynagrodzenia za okres 
trzech miesięcy, niezależnie od liczby pracowników, na rzecz których Fundusz 
dokonał wypłaty za niewypłacalnego pracodawcę?" 
podjął uchwałę: 
 
1. Należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z 
tytułu wypłaconych świadczeń pracowniczych podlegają zaspokojeniu z 
kwoty uzyskanej z egzekucji w kolejności trzeciej (art. 1025 § 1 pkt 3 k.p.c.) do 
wysokości sumy kwot najniższego wynagrodzenia za pracę za okres trzech 
miesięcy, wypłaconych każdemu pracownikowi dłużnika, a w kolejności 
szóstej (art. 1025 § 1 pkt 6 k.p.c.) w części przewyższającej tę sumę. 
2. W postępowaniu na skutek zarzutów przeciwko planowi podziału (art. 
1028 § 2 k.p.c.) sąd władny jest czynić ustalenia faktyczne dla rozstrzygnięcia, 
w jakiej części należność Funduszu Gwarantowanych Świadczeń 

Pracowniczych podlega zaspokojeniu w trzeciej kolejności, a w jakiej w 
szóstej kolejności. 
 
Uzasadnienie 
 
W dniu 27 czerwca 2005 r. sporządzono na podstawie art. 1023 § 1 k.p.c. plan 
podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości należących do Okręgowej 
Spółdzielni Mleczarskiej w B. w likwidacji, w ramach którego został zaspokojony 
wpis od planu podziału, koszty egzekucyjne oraz 20,89% należności 
pracowniczych, w tym należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń 
Pracowniczych. W planie podziału nie zostały uwzględnione należności likwidatora 
Spółdzielni zgłoszone przed sporządzeniem planu podziału, jak też pominięto 
należności Gminy R. i Gminy D. zabezpieczone hipotecznie. 
Po rozpoznaniu zarzutów przeciwko planowi podziału, Sąd Rejonowy w 
Brzezinach postanowieniem z dnia 22 maja 2007 r. zmienił plan podziału. Mając na 
względzie art. 1025 k.p.c. uznał, że w pełni powinny być zaspokojone koszty 
egzekucyjne jako podlegające zaspokojeniu w kategorii pierwszej i z tytułu kosztów 
egzekucyjnych nakazał zapłacić komornikowi kwotę 43 318,90 zł. W dalszej 
kolejności powinny zostać zaspokojone należności za pracę za okres trzech 
miesięcy do wysokości najniższego wynagrodzenia za pracę ujęte w kategorii 
trzeciej. Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu sporządzenia planu podział najniższe 
wynagrodzenie za pracę wynosiło 849 zł i dlatego w tej kategorii każde roszczenie 
pracownicze mogło zostać zaspokojone do kwoty 2547 zł. Zgodnie z art. 10 ustawy 
z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie 
niewypłacalności pracodawcy (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 85 ze zm. – 
dalej: "ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r."), przy dochodzeniu zwrotu wypłaconych 
świadczeń, roszczenia Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 
korzystają z takiej samej ochrony prawnej, jaką odrębne przepisy przewidują dla 
należności za pracę. Z tego względu Sąd Rejonowy kwotę 2547 zł przyznał 
Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kategorii trzeciej, a 
pozostała kwota 183 210,15 zł wystarczyła do zaspokojenia trzech należności 
Miasta B., najwcześniej zabezpieczonych hipoteką. 
Zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego zmieniające plan podziału 
złożył m.in. Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, podnosząc, że 

dokonał wypłaty na rzecz 173 pracowników dłużnika na łączną kwotę 578 628,46 zł, 
a tym samym wstąpił w prawa wszystkich 173 pracowników w zakresie dokonanych 
wypłat. Oznacza to, że w kategorii trzeciej powinny zostać ujęte należności 
Funduszu liczone od każdego pracownika, a nie jak uczynił Sąd Rejonowy tylko od 
jednego pracownika. 
Przy rozpoznaniu zażalenia Sąd Okręgowy w Łodzi powziął wątpliwość czy 
zaspokojenie wierzytelności Funduszu ma nastąpić do wysokości najniższego 
wynagrodzenia za prace za okres trzech miesięcy niezależnie od liczby 
pracowników, którym Fundusz wypłacił należności za dłużnika, czy też do 
wysokości najniższego wynagrodzenia za okres trzech miesięcy w odniesieniu do 
każdego z tych pracowników. Sąd Okręgowy nie kwestionował, że Fundusz 
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ma tyle wierzytelności wobec dłużnika, 
ilu jego byłym pracownikom wypłacił należność za pracę, jednakże zauważył, że w 
konkretnej sprawie z treści tytułu wykonawczego nie wynika, ile roszczeń 
pracowniczych i w jakiej wysokości egzekwuje Fundusz Gwarantowanych 
Świadczeń Pracowniczych. Tytułem wykonawczym jest nakaz zapłaty Sądu 
Okręgowego w Łodzi z dnia 7 stycznia 2002 r., którym nakazano dłużnikowi 
Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w B. w likwidacji, aby zapłaciła Funduszowi 
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych kwotę 308 7456,89 zł z ustawowymi 
odsetkami. 
W ocenie Sądu Okręgowego, komornik dysponując wskazanym tytułem 
wykonawczym nie był uprawniony do badania, jaki był rzeczywisty zakres 
uprawnień wierzyciela wynikający z tego tytułu, w szczególności czy zasądzona na 
rzecz Funduszu należność stanowi sumę świadczeń wypłaconych wcześniej przez 
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na rzecz innych wierzycieli 
dłużnika i w jakiej wysokości dokonano wypłat na rzecz poszczególnych 
uprawnionych pracowników. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Podział sumy uzyskanej w egzekucji unormowany w art. 1025 i 1026 k.p.c. 
oparty jest na systemie priorytetu i proporcjonalności. W art. 1025 § 1 k.p.c. 
wymienione zostały w odpowiedniej kolejności wierzytelności uprzywilejowane, 
które ze względu na ich znaczenie dla ochrony interesu społecznego korzystają z 
pierwszeństwa w zaspokojeniu przed innymi, natomiast w art. 1026 k.p.c. 
uregulowano sposób zaspokojenia wierzytelności w sytuacji, w której suma objęta 

podziałem nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzytelności, mających 
równe pierwszeństwo w danej kategorii. W takim wypadku wierzytelności tej samej 
kategorii podlegają zaspokojeniu proporcjonalnie do wysokości każdej z nich, z tym 
że zasada proporcjonalności podziału nie ma zastosowania do wierzytelności 
hipotecznych i zastawników, którzy korzystają z pierwszeństwa ustanowionego dla 
ograniczonych praw rzeczowych (art. 249 § 1 k.c.). Spośród uprzywilejowanych 
wierzytelności zaspokojeniu podlegają w pierwszej kolejności koszty egzekucyjne, 
w drugiej – należności alimentacyjne, w trzeciej – należności za pracę za okres 
trzech miesięcy do wysokości najniższego wynagrodzenia za pracę określonego w 
odrębnych przepisach oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, 
niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu dłużnika, w 
czwartej – należności wynikające z wierzytelności zabezpieczonych hipoteką 
morską, w piątej – należności zabezpieczone hipotecznie lub zastawem 
rejestrowym albo zabezpieczone przez wpisanie do innego rejestru, a w szóstej – 
należności za pracę niezaspokojone w kolejności trzeciej. 
Artykuł 10 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. w razie niewypłacalności 
pracodawcy stanowił, że wypłata świadczeń pracowniczych ze środków Funduszu 
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powoduje z mocy prawa przejście na 
Fundusz roszczenia wobec pracodawcy lub masy upadłości o zwrot wypłaconych 
świadczeń, a przy dochodzeniu zwrotu wypłaconych świadczeń roszczenia 
Funduszu korzystają z takiej samej ochrony prawnej, jaką odrębne przepisy 
przewidują dla należności za pracę. Takiej samej treści uregulowanie znalazło się w 
art. 23 obowiązującej ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń 
pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. Nr 158, poz. 1121). 
Roszczenia Funduszu o zwrot wypłaconych świadczeń zostały zrównane z 
roszczeniami pracowniczymi w zakresie ochrony prawnej przewidzianej w 
odrębnych przepisach dla należności za pracę. Wypływa stąd wniosek, że 
należności Funduszu z tytułu wypłaconych świadczeń podlegają zaspokojeniu z 
sumy uzyskanej z egzekucji w tej samej kolejności, która przewidziana została w 
art. 1025 § 1 k.p.c. dla należności za pracę, czyli w kolejności trzeciej i szóstej. 
Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. następowało przejście 
na Fundusz z mocy ustawy istniejących już wcześniej wierzytelności; nie 
następowała zmiana wierzytelności, lecz zastąpienie dotychczasowego wierzyciela. 
Podobnie dzieje się na podstawie art. 23 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r.; Fundusz 

nie dochodzi w istocie zwrotu odrębnej wierzytelności powstałej na skutek 
zaspokojenia roszczeń pracowniczych, lecz wierzytelności przysługujących 
pracownikom wobec ich pracodawcy, które nabywa z mocy ustawy. W 
konsekwencji Fundusz wchodzi w prawa pracownika dochodzącego należności za 
pracę od pracodawcy, przeciwko któremu toczy się egzekucja, a tym samym ma 
prawo dochodzić zwrotu należności wypłaconych każdemu z byłych pracowników, 
czyli Fundusz ma tyle wierzytelności ilu pracownikom wypłacił należność za pracę. 
Należności Funduszu z tytułu wypłaconych świadczeń pracowniczych podlegają 
zatem zaspokojeniu z kwoty uzyskanej z egzekucji w kolejności trzeciej do 
wysokości sumy kwot najniższego wynagrodzenia za pracę za okres trzech 
miesięcy, wypłaconych każdemu pracownikowi dłużnika, a w kolejności szóstej w 
części przewyższającej tę sumę. 
Dalszym zagadnieniem jest kwestia, co powinien uczynić organ egzekucyjny, 
sporządzając plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji, jeżeli treść tytułu 
wykonawczego jest niejasna co do tego, w jakiej części należność Funduszu 
podlega zaspokojeniu w trzeciej kolejności, a w jakiej części w szóstej kolejności. 
Plan podziału, w którym komornik uwzględniłby jedynie trzykrotność 
minimalnego wynagrodzenia jednego pracownika, niezależnie od liczby 
pracowników, którym Fundusz wypłacił świadczenia byłby wadliwy. Wszystkie 
należności, o których mowa w art. 1025 § 1 pkt 3 k.p.c., powinny być traktowane 
jednakowo, przy czym komornik związany jest treścią tytułu wykonawczego. 
Umieszczając w planie kwotę niższą niż zamieszczona w tytule wykonawczym 
Funduszu, komornik z naruszeniem art. 804 k.p.c. postąpiłby w sposób sprzeczny z 
treścią tytułu. Wątpliwości organu egzekucyjnego dotyczące kwestii, czy tytuł 
wykonawczy nadaje się do wykonania, mogą być rozstrzygnięte w drodze wykładni. 
Bezsporne jest w piśmiennictwie i judykaturze, że uprawnionym do składania 
wniosków o wykładnię wyroku oprócz stron procesu jest także organ egzekucyjny, 
którym jest komornik. 
Większe możliwości ma sąd w postępowaniu na skutek zarzutów przeciwko 
planowi podziału (art. 1028 § 2 k.p.c.). W postępowaniu sąd nie może rozpoznawać 
sporu co do istnienia prawa objętego planem podziału, a contrario – ma pełną 
możliwość ustalenia okoliczności, od których zależy kolejność zaspokojenia 
należności, gdyż kolejność zaspokojenia nie dotyczy istnienia samego prawa. W 
postępowaniu na skutek zarzutów przeciwko planowi podziału sąd władny jest więc 

czynić ustalenia faktyczne dla rozstrzygnięcia, w jakiej części należność wierzyciela 
podlega zaspokojeniu w trzeciej kolejności, a w jakiej części w szóstej kolejności. 
Z tych względów orzeczono, jak na wstępie.