III CZP 28/07

Sygn. akt III CZP 28/07 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 27 kwietnia 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
Protokolant Beata Rogalska 
 
 
w sprawie z wniosku „A.” Spółki z o.o.  
o wpis, 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 27 kwietnia 2007 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w W. 
postanowieniem z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt [...], 
 
„Czy w ramach  sukcesji uniwersalnej, jaką było nabycie 
w  trybie art. 113 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 
dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe przedsiębiorstwa 
postawionego w stan upadłości, jego nabywcy przysługiwało 
uprawnienie do złożenia  wniosku o wpis prawa użytkowania 
wieczystego nieruchomości i odrębnej własności budynku na jego 
rzecz w sytuacji, gdy prawa te: 
1. 
zostały 
ujawnione 
w 
księdze 
wieczystej 
na 
rzecz 
przedsiębiorstwa upadłego w wyniku wniosku złożonego po dacie 
jego sprzedaży przeprowadzonej w trybie powołanego wyżej 
przepisu, 
2. nie stanowiły przedmiotu wyszczególnionego w tejże umowie 
sprzedaży ?” 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
       Sąd Okręgowy w W. rozpatrując apelację wnioskodawcy „A.” Spółki z o.o. od 
postanowienia Sądu Rejonowego w L. z  dnia 26 czerwca 2006 r., oddalającego 
wniosek o wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego powziął 
istotne wątpliwości i na podstawie  art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi 
Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sformułowane w sentencji 
swojego postanowienia z dnia 23 stycznia 2007 r. Zagadnienie to powstało na tle 
następującego stanu faktycznego. 
       W dniu 3 czerwca 1994 r. Gmina L., jako właściciel nieruchomości 
zabudowanej położonej w W. i wpisanej do księgi wieczystej Kw nr [...], 
prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L., oddała ją w użytkowanie wieczyste 
Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej - w upadłości, reprezentowanej przez Syndyka 
Masy Upadłości. W sporządzonym w tym celu akcie notarialnym  strony  zgodnie 
stwierdziły, że znajdujący się na tej nieruchomości budynek zlewni mleka został 
wybudowany z środków własnych Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej. W akcie tym  
strony zawarły wniosek o wpis w księdze wieczystej Kw [...] własności wyżej 
opisanej nieruchomości na rzecz Gminy L. oraz o wpis prawa użytkowania 
wieczystego nieruchomości i własności budynku stanowiącego odrębny od gruntu 
przedmiot własności na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości.  
       Aktem notarialnym zwartym również w dniu 3 czerwca 1994 r. Syndyk Masy 
Upadłości 
Okręgowej 
Spółdzielni 
Mleczarskiej 
dokonał 
sprzedaży 
prawa 
użytkowania 
wieczystego 
nieruchomości 
i 
prawa 
własności 
budynków 
przysługujących Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości na rzecz „A." 
spółki z o.o., przy czym w odniesieniu do nieruchomości objętej księgą wieczystą 
Kw [...] sprzedaż dotyczyła własności nakładów „wraz z wszelkimi roszczeniami 
z  nimi związanymi na budynek" zlewni mleka o powierzchni 82,93 m2 położony 
w  W. (§ 3 tegoż aktu notarialnego). Z treści tego postanowienia umownego 
wynikało, że Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w upadłości poczyniła nakład w 
postaci pobudowania budynku zlewni mleka usytuowanego na nieruchomości 
położonej w W. 

 
3 
       W dniu 5 stycznia 1995 r. Sąd Rejonowy w L. dokonał, w dziale II księgi 
wieczystej Kw [...], prowadzonej dla zabudowanej nieruchomości położonej w W., 
wpisu Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości jako użytkownika 
wieczystego działki o powierzchni 0,13 ha i właściciela zabudowań posadowionych 
na tej działce. 
       Postanowieniem z dnia 10 grudnia 1996 r. Sąd Rejonowy w W. wykreślił z 
rejestru spółdzielni Okręgową Spółdzielnię Mleczarską na skutek ukończenia 
postępowania upadłościowego. 
       W dniu 13 kwietnia 2006 r. „A." spółka z o.o. złożyło do Sądu Rejonowego w L. 
wniosek o dokonanie w dziale II księgi wieczystej Kw [...], w miejsce 
dotychczasowego użytkownika wieczystego i właściciela budynku, tj. Okręgowej 
Spółdzielni Mleczarskiej - w upadłości, nowego użytkownika wieczystego i 
właściciela tegoż budynku - „A.”. Wnioskodawca podnosił, że jako nabywca w 
całości Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej - w upadłości, w ramach tzw. sukcesji 
uniwersalnej uzyskał prawa i roszczenia przysługujące upadłej Spółdzielni, 
wynikające z treści umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste 
i  przeniesienie własności budynków nieodpłatnie, objęte aktem notarialnym rep. A 
nr [....]/1994 z dnia 3 czerwca 1994 r. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2006 r. 
wniosek został oddalony. 
       Zdaniem Sądu oddalającego wniosek w skład przedsiębiorstwa Okręgowej 
Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości wchodziło prawo użytkowania wieczystego 
nieruchomości objętej księgą wieczystą Kw nr [...], ale nieruchomość ta  nie została 
ujęta w akcie notarialnym sprzedaży przedsiębiorstwa, a jej wartość nie została 
uwzględniona w wartości przedsiębiorstwa, które było przedmiotem umowy 
sprzedaży. Sąd I instancji stwierdził, że Syndyk Masy Upadłości Okręgowej 
Spółdzielni Mleczarskiej w akcie notarialnym z dnia 3 czerwca 1994 r. przeniósł 
tylko nakłady na nieruchomość budynkową opisaną w księdze wieczystej Kw [...]. 
Ponadto argumentem przemawiającym za takim rozstrzygnięciem był fakt, że 
wpisany do księgi wieczystej Kw [...] użytkownik wieczysty i właściciel budynku 
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w upadłości, na skutek wykreślenia z  rejestru, 
przestała istnieć.  

 
4 
       W apelacji od tego postanowienia wnioskodawca zarzucił przede wszystkim 
naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie 
art. 34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez przyjęcie, że nie doszło 
do zmiany właściciela wskutek następstwa prawnego wynikającego ze sprzedaży 
przedsiębiorstwa Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w całości, 
       Badając stan prawny w sprawie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na  stanowisko 
Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 21 maja 2002 r. III CZP 29/02 
(OSNC 2003 r., nr 6, poz. 76), zgodnie z którym prawo użytkowania wieczystego 
nie powstaje z chwilą zawarcia stosownej umowy, ale dopiero wskutek dokonania 
wpisu tego prawa w księdze wieczystej, który ma charakter konstytutywny, przy 
czym wpis ten ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o jego dokonanie. 
       Podobnie w  uzasadnieniu do wyroku z dnia 7 listopada 1997 r. II CKN 420/97 
Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że bez konstytutywnego wpisu prawa 
użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, prawo to nie powstaje, a zatem nie 
może być  skutecznie przeniesione bez uprzedniego dokonania tego wpisu. 
Dopiero zatem po powstaniu skutku konstytutywnego (a więc po powstaniu lub 
nabyciu prawa użytkowania wieczystego) koniecznym stanie się zawarcie umowy 
przenoszącej to prawo na kolejnego nabywcę (umowa o skutku rzeczowym). 
       Z drugiej strony Sąd przedstawiający zagadnienie prawne zwrócił uwagę, że 
w  postanowieniu z dnia 26 czerwca 2001 r. l Ca 1/01 (OSNC 2002 r., nr 2, poz. 26) 
Sąd Najwyższy rozważając kwestię innego prawa, którego wpis do księgi 
wieczystej ma skutek konstytutywny, a mianowicie ustanowienia odrębnej 
własności lokalu, nawiązał do konstrukcji zbycia ekspektatywy - przyszłego, 
oczekiwanego prawa. W uzasadnieniu do tego orzeczenia podkreślono, że zgodnie 
z art. 38 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wniosek o wpis nie może 
być uzależniony od warunku lub terminu, może być jednak uzależniony od 
dokonania innego wpisu na podstawie uprzednio lub równocześnie złożonego 
wniosku. W   przytoczonej   sprawie   Sąd   Najwyższy   stanął na stanowisku, że 
dopuszczalnym jest dokonanie wpisu w księdze wieczystej jako właściciela - 
nabywcy ekspektatywy odrębnej własności lokalu, tylko wówczas, gdy zbywca tego 
prawa był wpisany jako właściciel do księgi wieczystej, przy czym jest to niezależne 

 
5 
od tego, w jakiej dacie został złożony wniosek o dokonanie wpisu. Jeśli więc 
w  dacie zawierania umowy, której przedmiotem jest przekazanie ekspektatywy 
odrębnej własności lokalu, przekazujący ją nie był ujawniony w księdze wieczystej, 
ale wniosek o wpis tego prawa na jego rzecz już wpłynął do sądu 
wieczystoksięgowego, to przejmujący tę ekspektatywę, zostanie   wpisany   jako   
właściciel   tegoż    prawa    do    księgi   wieczystej, po ujawnieniu tego prawa 
w   księdze na rzecz przekazującego.  
       Sąd Okręgowy przedstawiający pytanie zwrócił uwagę także na stanowisko 
Sądu Okręgowego w W., który rozpoznając taki sam wniosek „A."  jak w  niniejszej 
sprawie, dotyczący tylko innej nieruchomości uznał, że wskutek sprzedaży 
przedsiębiorstwa Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w  upadłości na podstawie 
art. 113 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 
1934 r. Prawo upadłościowe „doszło do sukcesji uniwersalnej". Jej skutkiem jest 
więc zbycie ogółu praw i obowiązków, zaś nabywca wstępuje w całą sytuację 
prawną swojego poprzednika. Skoro więc zbywca oczekiwał na nabycie 
określonego prawa użytkowania wieczystego, to wskutek sukcesji uniwersalnej ta 
sytuacja prawna przeszła na nabywcę. Mógł być on więc od razu wpisany jako 
użytkownik wieczysty do księgi wieczystej. Skoro tak się nie stało, to w każdym 
czasie jako następca prawny pod tytułem ogólnym dotychczasowego użytkownika 
wieczystego może domagać się wpisania tego prawa na jego rzecz. Tego rodzaju 
następstwo prawne wyklucza jednocześnie konieczność zawarcia umowy 
rzeczowej jako czynności sprzecznej z jego istotą. 
       Zdaniem Sądu Okręgowego rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe 
stanowisko jest nietrafne.  Zgodnie z poczynionymi ustaleniami Sąd ten przyjął, że 
przedsiębiorstwo w upadłości - Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska  dzień jego 
zbycia, tj. 3 czerwca 1994 r., nie dysponowało prawem użytkowania wieczystego 
nieruchomości położonej w W.,  zabudowanej budynkiem zlewni mleka. Wniosek o 
wpis prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. i odrębnej 
własności budynku na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości 
wpłynął do Sądu Rejonowego w  L. w dniu 28 grudnia 1994 r., a został 
uwzględniony w dniu 5 stycznia 1995 r. Tak więc dopiero z dniem 28 grudnia 1994 
r. Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w upadłości stała się użytkownikiem 

 
6 
wieczystym nieruchomości położonej w W. i właścicielem budynku zlewni mleka. 
Wobec tego, że wpis ten miał charakter konstytutywny (tworzący prawo 
użytkowania wieczystego) Syndyk Masy Upadłości tejże Spółdzielni nie mógł 
sprzedać w dniu 3  czerwca 1994 r. wnioskodawcy nieistniejącego wówczas prawa 
użytkowania wieczystego i odrębnej własności budynku. 
       Należy stwierdzić także, że o nabyciu przez wnioskodawcę „A." ekspektatywy 
prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w  W. i odrębnej 
własności budynku można byłoby mówić tylko wówczas, gdyby wniosek o wpis tych 
praw na rzecz Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości wpłynął do Sądu 
Rejonowego w L. w dniu 3 czerwca 1994 r. i to przed godziną zawarcia aktu 
notarialnego (do którego doszło także 3  czerwca 1994 r.). 
       Ekspektatywa jest rodzajem prawa tymczasowego i decydująca jest jej 
konkretyzacja w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że uzupełnienie dodatkowego, 
brakującego elementu jest zdolne przekształcić je w pełne, definitywne prawo.  
W niniejszej sprawie „liczenie” przez wnioskodawcę w dacie zawarcia umowy 
sprzedaży na pozytywny wpis prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 
i    odrębnej 
własności 
budynku 
na 
rzecz 
powołanej 
spółdzielni 
było 
niewystarczające dla przyjęcia zaistnienia owego „prawa tymczasowego".  
       Odnosząc się do drugiej części pytania prawnego Sąd Okręgowy stwierdził, że 
z  treści § 3 i § 1 pkt 60  powołanego aktu notarialnego wynika, iż Syndyk Masy 
Upadłości Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej sprzedał „A." prawo własności do 
nakładów w postaci budynku murowanego o powierzchni 82,93 m2 położonego na 
działce gruntu o powierzchni 0,13 ha we wsi W. wraz z  wszelkimi roszczeniami z 
nimi związanymi. Nie było tu zatem mowy w ogóle o  prawach związanych z tą 
nieruchomością, a powstałych w wyniku umowy zawartej również w formie aktu 
notarialnego z dnia 3 czerwca 1994 r. pomiędzy Syndykiem Masy Upadłości 
Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej a Gminą L. Brak więc  było postanowienia 
umownego stwierdzającego, że istotnie Syndyk Masy Upadłości sprzedaje 
wnioskodawcy ekspektatywę prawa, o której mowa była powyżej.  
       W ocenie Sądu Okręgowego przedstawiającego zagadnienie prawne 
określenie przedmiotu sprzedaży jako zbycia prawa własności do nakładów 

 
7 
w  postaci budynku wraz z wszelkimi roszczeniami z nimi związanymi jest w swojej 
treści jednoznaczne i forma nabycia upadłego przedsiębiorstwa traktowana jako 
sukcesja uniwersalna nie może skutkować przyjęciem poglądu, zwłaszcza 
w  kontekście art. 6288 § 2 k.p.c., że wnioskodawca nabył prawo użytkowania 
wieczystego nieruchomości i odrębnej własności budynku bądź ich ekspektatywę. 
       Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
       Zgodnie z art. 390 k.p.c. sąd II instancji może przedstawić Sądowi 
Najwyższemu zagadnienie prawne jeżeli budzi ono poważne wątpliwości, 
a  usuniecie tych wątpliwości ma wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej przez 
ten Sąd sprawy. Przepis ten zakreśla wiec wyraźne ramy, w których Sąd Najwyższy 
może udzielić odpowiedzi. Po pierwsze, sąd II instancji nie może przy okazji 
przedstawiania zagadnienia prawnego oczekiwać, że Sąd Najwyższy będzie ustalał 
stan faktyczny sprawy. Ustalenie tego stanu należy bowiem wyłącznie do 
kompetencji sądu, który przedstawia zagadnienie prawne. Po drugie, zagadnienie 
prawne musi budzić dla tego sądu wątpliwości, które ze swej istoty mają być 
poważne. Oznacza to, że sąd ten dostrzega różne możliwości interpretacji 
wchodzących w grę przepisów, poparte stanowiskami wyrażonymi w orzecznictwie 
i  doktrynie a nie widzi dostatecznie przekonywających argumentów za przyjęciem 
jednej z tych interpretacji. Tak sformułowane granice, w jakich sąd rozpoznający 
apelację może zwracać się do Sądu Najwyższego, z jednej strony nakładają na ten 
sąd wyraźne obowiązki przy redagowaniu oraz uzasadnianiu zagadnienia 
prawnego, z drugiej umożliwiają udzielenia odmowy, gdy odpowiedź dotyczyłaby 
w  istocie stanu faktycznego sprawy lub przedstawione zagadnienie prawne nie 
budzi poważnych wątpliwości.  
       Sąd Okręgowy w W. w swoim postanowieniu szeroko przedstawił stan 
faktyczny sprawy oraz wskazał na pewną rozbieżność w stanowisku Sądu 
Najwyższego, co do możliwości zbycia prawa użytkowania wieczystego po 
zawarciu umowy, a przed wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Podstawowa 
wątpliwość tego Sądu wiąże się jednak nie tyle z zagadnieniem prawnym, co z 
koniecznością ustalenia jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy 
ma rozumienie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, będącej w upadłości 

 
8 
Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej przez syndyka masy upadłości, stronie 
powodowej. Jak  wynika z samej sentencji przedstawionego zagadnienia Sąd ten 
przyjmuje, że nastąpiła sprzedaż tego przedsiębiorstwa, z drugiej zaś ze względu 
na sposób opisania w umowie sprzedaży jednego ze składników tego 
przedsiębiorstwa, dochodzi do wniosku, że składnik ten nie przeszedł na powoda. 
Co więcej, uzasadnienie postanowienia zawierającego zagadnienie prawne nie 
stanowi prezentacji różnych możliwych interpretacji i argumentów, które miałyby 
przemawiać za ich przyjęciem lub odrzuceniem jednej z nich, lecz świadczy 
w  istocie o tym, że przy określonym podejściu do ustaleń faktycznych Sąd 
Okręgowy nie ma żadnych wątpliwości, co do rozstrzygnięcia tej sprawy. Jedyna 
w  istocie wątpliwość wiąże się z tym, że rozpoznający sprawę w podobnym stanie 
faktycznym inny skład tego Sądu wyraził odmienne zapatrywanie. Przedstawianie 
Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 k.p.c., zagadnienia prawnego nie 
może jednak służyć do ujednolicenia rozstrzygnięć w ramach tego samego sądu, 
które w istocie sprowadzają się do odmiennej oceny stanu faktycznego sprawy. 
Powyższe względy wskazują, że postanowienie Sądu Okręgowego nie daje 
podstaw, aby Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie, gdyż jest to 
przede wszystkim zagadnienie związane z oceną stanu faktycznego i  nie budzi 
ono wątpliwości Sądu Okręgowego, który wskazał na pewne  rozbieżności w 
orzecznictwie tego Sądu, ale ostatecznie zajął w sprawie jednoznaczne stanowisko.  
       Odmawiając udzielenia odpowiedzi Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że ocena 
kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia jak rozumieć treść umowy na 
podstawie, której nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa należącego do upadłej 
Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej powinna zostać dokonana z uwzględnieniem 
wskazówek wynikających z art. 65 k.c. Zgodnie z tym przepisem w umowach zaś 
należy badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko opierać się na jej 
dosłownym brzmieniu. W rozważanym przez sąd stanie faktycznym należy więc 
zbadać, czy opisowe sformułowanie, że przedmiotem zbycia jest „prawo własności 
do nakładów w postaci budynku wraz z wszelkim roszczeniami z nimi związanymi”, 
ze względu na niewyjaśnioną w momencie zawierania umowy sytuację prawną 
gruntu, na którym budynek został posadowiony, było w rozumieniu stron 
przeniesieniem wszelkich przysługujących zbywcy prawa, w tym ekspektatywy 

 
9 
nabycia prawa użytkowania do gruntu, czy też strony, używając takiego 
sformułowania, chciały wyłączyć z czynności obejmującej zbycie całego 
przedsiębiorstwa, wchodzącą w jego skład wspomnianą ekspektatywę nabycia 
prawa użytkowania do gruntu. Przy ocenie tego sformułowania umowy nie należy 
także tracić z pola widzenia, że celem umowy z dnia 3 czerwca 1994 r. było zbycie 
całego przedsiębiorstwa upadłej Spółdzielni. Tak ten cel umowy rozumiał również 
Sąd Rejonowy w W., który dnia 10 grudnia 1996 r. wydał postanowienie 
o   wykreśleniu Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej. Wykreślenie wspomnianej  
Spółdzielni z rejestru i w związku z tym utrata przez nią osobowości prawnej 
nastąpiło na skutek ukończenia postępowania upadłościowego. Postępowanie 
upadłościowe zostało zaś zakończone w związku z całkowitym zlikwidowaniem 
majątku upadłej Spółdzielni. Oznacza to, że w rozumieniu tego Sądu skutkiem 
umowy o zbyciu przedsiębiorstwa upadłej Spółdzielni było przejście na nabywcę 
wszelkich praw, w tym również ekspektatywy prawa użytkowania wieczystego do 
działki gruntu, na której znajdował się budynek zlewni mleka. W innym przypadku 
przed ukończeniem postępowania należało dokonać w  drodze ostatniego podziału 
przydzielenia prawa użytkowania wieczystego do wspomnianej działki określonej 
osobie. W tej sytuacji, opieranie oceny użytego w   umowie o zbycie 
przedsiębiorstwa sformułowania, tylko na jego literalnej wykładni, w okolicznościach 
rozpoznawanej sprawy, budzi poważne wątpliwości. Ważne znaczenie dla 
rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy może również mieć ustalenie, która z dwóch 
umów zawieranych przez Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w upadłości w dniu 3 
czerwca 1994 r. została zawarta jako pierwsza. Jeżeli najpierw Spółdzielnia 
zawarła umowę o ustanowienie użytkowania wieczystego, a następnie dopiero 
umowę o zbyciu przedsiębiorstwa, to w  momencie zbycia przedsiębiorstwa w jego 
skład wchodził już składnik majątkowy w postaci wyraźnego zalążka przyszłego 
prawa 
użytkowania 
wieczystego. 
Przy 
odwrotnej 
kolejności 
zawierania 
wspomnianych umów, w   momencie zbywania przedsiębiorstwa jeszcze nie było 
takiej wyraźnej sytuacji prawnej.   
       Rację ma Sąd Okręgowy, gdy podkreśla, że z momentem zawarcia umowy 
zbycia użytkowania wieczystego po stronie nabywcy powstaje sytuacja prawna, 
którą w orzecznictwie oraz doktrynie określa się jako ekspektatywę, i że taka 

 
10
ekspektatywa może zostać zbyta. W przypadku, gdy uzyskanie pełnego prawa jest 
związane dopiero z konstytutywnym wpisem do księgi wieczystej, wyłania się 
jednak ważne zagadnienie od kiedy takie przyszłe prawo może być przedmiotem 
obrotu. Skoro ustawodawca wyraźnie uzależnia powstanie prawa użytkowania 
wieczystego od konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej, to należy przy ocenie 
dopuszczalności zbycia ekspektatywy tego prawa mieć to na uwadze. 
Dopuszczenie do zbywania takiej ekspektatywy bez powiązania jej zbycia 
z  wnioskiem o wpis do księgi wieczystej mogłoby prowadzić do w istocie obejścia 
prawa. Możliwość zbywania przyszłego prawa użytkowania wieczystego już od 
momentu zawarciu umowy ustanawiającej to prawo mogłaby doprowadzić do 
wielokrotnego zbycia tego prawa, przed złożeniem wniosku o wpis do księgi 
wieczystej a wolą ustawodawcy jest związanie zbywalności prawa użytkowania 
wieczystego, z prawem już wpisanym do takiej księgi. Wobec tego należy 
opowiedzieć się za poglądem wyrażonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego 
w  odniesieniu do odrębnej własności lokalu, że zbywalności ekspektatywy prawa, 
które powstaje z chwilą wpisu do księgi wieczystej, powstaje dopiero z momentem 
złożenia wniosku o taki wpis (postanowienie SN z dnia 26 czerwca 2001 r., I Ca 
1/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 26). Sąd prowadzący księgę wieczystą musi bowiem 
uwzględnić prawidłowo złożony wniosek. Wobec tego nabycie prawa użytkowania 
wieczystego przez zbywcę jest na tyle pewne, iż można uznać, że mamy w tym 
przypadku do czynienia z tak dużym prawdopodobieństwem nabycia przez niego  
prawa, że brak wpisu do księgi wieczystej nie może być przeszkodą do 
przenoszenia ekspektatywy tego prawa na nabywcę. Tym bardziej gdy zważyć, że 
skutki wpisu do księgi wieczystej liczy się od daty złożenia wniosku. Jeżeli więc 
zbycie ekspektatywy następuje już po złożeniu wniosku o wpis, to jego 
uwzględnienie powoduje, że zbywca zawierając umowę był już użytkownikiem 
wieczystym, tyle tylko iż skutek ten nastąpił dopiero z chwilą skutecznego 
dokonania wpisu. Jeżeli zaś zbywca poprzez konstytutywny wpis uzyskał prawo 
użytkowania wieczystego to po stronie nabywcy nie widać przeszkód, aby on 
z   kolei mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o wpisanie prawa użytkowania 
wieczystego na swoją rzecz i w konsekwencji stać się użytkownikiem wieczystym.  

 
11
       Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 
k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.