III CZP 27/13

Sygn. akt III CZP 27/13 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 27 czerwca 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSN Agnieszka Piotrowska 
 
 
w sprawie ze skargi A. D. 
przy uczestnictwie H. D., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta T., Gminy Miasta T. 
i Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. 
o wznowienie postępowania w sprawie […] 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 27 czerwca 2013 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy w T. 
postanowieniem z dnia 18 grudnia 2012 r.,  
 
 
"Czy zasada formalnej jawności ksiąg wieczystych, wyrażona 
w art. 2 u.k.w.h. wraz ze stwierdzeniem, że nie można zasłaniać się 
nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których 
uczyniono w niej wzmiankę, daje podstawę do skutecznego zarzutu 
dowiedzenia się o wyroku (postanowieniu) w rozumieniu art. 407 § 1 
k.p.c. wobec strony, wnoszącej skargę o wznowienie postępowania, 
opartą na podstawie z art. 524 § 2 k.p.c., w sytuacji, gdy wyrok ten 
(postanowienie) został ujawniony w dziale II-im księgi wieczystej, 
jako podstawa wpisu nowego właściciela nieruchomości?" 
 
 
 
 
 
podjął uchwałę: 

 
 
2 
 
 
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania       
w sprawie o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa tytułu 
własności nieruchomości opuszczonej na podstawie dekretu       
z 
dnia 
8 
marca 
1946 
r. 
o 
majątkach 
opuszczonych                
i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) nie rozpoczyna biegu        
w dniu dokonania wpisu prawa własności Skarbu Państwa na 
podstawie wskazanego orzeczenia sądu lub wzmianki o wniosku 
o jego dokonanie w księdze wieczystej. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
3 
 
A. D. - jako następczyni prawna He. (H.) D. w dniu 7  maja 2010 r. złożyła 
skargę o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku Skarbu Państwa z 
udziałem  B.  D., zakończonej  postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia 16 
września 1985 r., sygn. akt …871/85, którym (1) dokonano podziału nieruchomości 
położonej w T., objętej księgą wieczystą Lwh […] gm. kat. Z. w części dotyczącej 
działki nr 15/15 na działki nr 15/16 i nr 15/17 oraz (2) stwierdzono, że Skarb 
Państwa nabył prawo własności zabudowanych nieruchomości stanowiących 
działki nr 15/14 o powierzchni 0.0350 ha oraz  nr 15/17 o powierzchni 0.2646 ha 
przez przemilczenie na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach 
opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. 1946 r., Nr 13, poz. 87 ze zm.). Skarżąca 
podniosła, że o wydaniu powyższego postanowienia dowiedziała się w dniu 8 
lutego 2010 r., postępowanie przeprowadzono z  udziałem kuratora ustanowionego 
dla nieżyjącej B. D., zamiast jej spadkobiercy He. (H.) D., przy czym orzeczenie 
naruszyło prawa b. właściciela, gdyż nieruchomość nie była opuszczona w związku 
z wojną rozpoczętą dnia 1 września 1939 r. w rozumieniu przepisów wskazanego 
dekretu. 
Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r. wznowił 
postępowanie w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Rejonowego w  T. z 
dnia 16 września 1985 r., zmienił powyższe postanowienie przez oddalenie 
wniosku Skarbu Państwa – Urzędu Miejskiego w  T. o  stwierdzenie, że Skarb 
Państwa nabył prawo własności nieruchomości, stanowiących działki nr 15/14 oraz 
nr 15/17, objętej księgą wieczystą Lwh […] gm. kat. Z., orzekł o kosztach 
postępowania. 
Sąd ustalił, że b. Sąd Grodzki w T. postanowieniem z dnia 21  czerwca 1945 
r. sygn. akt …8/45 wprowadził  B. G. w  posiadanie majątku, obejmującego m.in. 
przedmiotową nieruchomość, po jej dziadku I. G. W księdze wieczystej Lwh […] 
gm. kat. Z. w  1945r. ujawniono prawo własności B. G. jako spadkobierczyni I. G., a 
w 1972 r. zmianę jej nazwiska na D. Po wyjeździe B. G. za granicę zarząd jej 
majątkiem sprawowali pełnomocnicy H. P. i J. P. W 1966 r. Okręgowa Dyrekcja 
Inwestycji Miejskich w  T. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach 

 
 
4 
i trybie wywłaszczania nieruchomości wezwała B. D. do sprzedaży części 
nieruchomości objętej wskazaną księgą wieczystą, a wobec nie dojścia do 
porozumienia co do ceny, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w  dniu 
2  listopada 1966 r. wydało orzeczenie o jej wywłaszczeniu z przeznaczeniem na 
budowę hali sportowej. Korespondencję w toku tego postępowania kierowano do B.  
D. pod jej adresem w M. (Australia). B. D. zmarła w  dniu 3 maja 1973 r., jej 
spadkobiercą jest  mąż He. (H.) D.   
Sąd Rejonowy w T. w sprawie wszczętej na wniosek Skarbu Państwa z 
udziałem 
B. 
D., 
oznaczonej 
jako 
osoba 
nieznana 
z 
miejsca 
pobytu 
i  reprezentowanej przez kuratora, postanowieniem z dnia 16 września 1985 r., 
sygn. akt …871/85 (1) dokonał podziału nieruchomości położonej w T., objętej 
księgą wieczystą Lwh […] gm. kat. Z. w części dotyczącej działki nr  15/15 na 
działki nr 15/16 i nr 15/17 oraz (2) stwierdził, że Skarb Państwa nabył prawo 
własności 
zabudowanych 
nieruchomości 
stanowiących 
działki 
nr 
15/14 
o  powierzchni 0.0350 ha oraz nr 15/17 o powierzchni 0.2646 ha przez 
przemilczenie na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach 
opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. 1946 r., Nr 13, poz. 87). Do wniosku nie 
została dołączona informacja z Centralnego Biura Adresowego dotycząca nie 
ustalenia adresu właścicielki. He. (H.) D. i A. D., stale zamieszkujący w Australii, w 
lutym 1993r. byli w T. i oglądali nieruchomości stanowiące spadek po B. D. 
Dowiedzieli się wówczas, że sporna nieruchomość jest w posiadaniu miasta T., a w 
dawnym budynku mieszkalnym znajduje się Urząd Stanu Cywilnego. He. (H.) D. 
umową darowizny z dnia 28 stycznia 2010r. zbył spadek po Bl.  D. na rzecz ich 
córki A. D., która ustanowiła w Polsce pełnomocnika w osobie adwokata. 
Wyznaczony przez niego aplikant w dniu 8 lutego 2010r., przeglądając księgę 
wieczystą Lwh […] gm. Kat Z., dowiedział się  o wydaniu postanowienia z dnia 16 
września 1985 r., sygn. akt …871/85 i uzyskał wgląd w akta sprawy, co  potwierdza 
dokument w postaci wniosku o wyrażenie zgody o udostępnienie akt i sporządzenie 
ich fotokopii. Zdaniem Sądu  pierwszej instancji został zachowany trzymiesięczny 
termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania (art. 407 §  1 k.p.c.). Sąd 
uznał, że zostały spełnione przesłanki wznowienia określone w art. 524 § 2 k.p.c., 
gdyż He. (H.) D. nie był uczestnikiem postępowania, nie miał możliwości działania i 

 
 
5 
wzięcia w nim udziału na skutek naruszenia obowiązujących wówczas przepisów, w 
tym dotyczących ustanawiania kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu. 
Zaskarżone postanowienie naruszyło ponadto jego prawa, gdyż Sąd Rejonowy nie 
przeprowadził żadnego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, 
czy zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości 
w drodze przemilczenia. Wskazał, że na powyższe okoliczności może powoływać 
się jego następca z tytułu umowy o  zbycie spadku, skutkującej sukcesją generalną 
i powodującej wstąpienie we wszystkie uprawnienia zbywcy, które nabył on 
wskutek bycia spadkobiercą, włącznie z  możliwością żądania wznowienia 
postępowania. 
Sąd Okręgowy w T., rozpoznając sprawę na skutek apelacji uczestników 
postępowania  Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta T. i Gminy Miasta T., dopuścił 
z urzędu dowód z dokumentów, zgromadzonych w  aktach ksiąg wieczystych, w 
części dotyczącej ujawnienia stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa prawa 
własności nieruchomości przez przemilczenie. Na ich podstawie ustalił, że w dniu 
25 lipca 1986 r. wpłynął wniosek Skarbu Państwa o dokonanie wpisu prawa 
własności w  księdze wieczystej Lwh […] gm. Kat Z., w której dokonano wpisu 
wzmianki o numerze wniosku (…4862/86). Postanowieniem notariusza z  dnia 4 
marca 1987 r. odłączono z księgi gruntowej Lwh […] działki nr 15/14 i nr 15/17, 
założono księgę wieczystą Kw nr 50670 (obecny numer po migracji 50670/8), 
dokonano w niej wpisu prawa własności Skarbu Państwa, jednocześnie w łamie 5 
dotyczącym podstawy wpisu ujawniono numer i datę wniosku, wskazane 
postanowienie Sądu Rejonowego w T. oznaczone datą i  sygnaturą akt. 
Zawiadomienie o dokonaniu wpisu doręczono jedynie Wydziałowi Geodezji 
i  Gospodarki Gruntami. W 1992r. w dziale II księgi wieczystej Kw 50670 wpisano 
Gminę Miasta T. jako właściciela na podstawie komunalizacji. 
 
W oparciu o wyniki tak uzupełnionego postępowania dowodowego Sąd 
odwoławczy powziął wątpliwość, której dał wyraz w przedstawionym Sądowi 
Najwyższemu zapytaniu prawnym. Odwołując się do orzecznictwa Sądu 
Najwyższego wskazał, że przez „dowiedzenie się o wyroku” w rozumieniu art. 407 
§  1 k.c. należy rozumieć pozytywną wiedzę i chwilę, w której skarżący faktycznie 
zapoznał się z orzeczeniem. Sąd przyznał, że zebrany w sprawie materiał nie 

 
 
6 
pozwalał na ustalenie faktu wcześniejszego, jak w dacie 8 lutego 2010 r., 
dowiedzenia się przez skarżącą (ewentualnie H. D.) o postanowieniu Sądu 
Rejonowego w T. z dnia 16 września 1985r., sygn. akt …871/85, co najwyżej 
istniała taka możliwość. Zdaniem Sądu od dnia 4  marca 1987 r. w  księdze 
wieczystej Kw nr 50670 figurował jednak wpis nowego właściciela, a  „zapoznanie 
się z treścią tego wpisu dawało również informacje o  wydaniu tego postanowienia 
w zakresie daty jego wydania, sygnatury sprawy i  Sądu orzekającego w tej 
sprawie, a nawet o jego treści”, gdyż wynikało z niego jednoznacznie, że 
orzeczenie 
to 
doprowadziło 
do 
utraty 
prawa 
własności 
przedmiotowej 
nieruchomości przez B. D. na rzecz Skarbu Państwa. Do  treści księgi wieczystej 
Kw nr 50670 łatwo zaś można było dotrzeć na podstawie wglądu do księgi 
gruntowej Lwh […], w której figurowały adnotacje dotyczące numeru wniosku. 
Sąd powołał się na art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm., dalej 
także jako: u.k.w.h.) stanowiący, że księgi wieczyste są jawne i nie można 
zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których 
uczyniono w niej wzmiankę. Wskazał, że  przepis ten wyraża zasadę formalnej 
jawności ksiąg wieczystych, jego podstawową funkcją jest ujawnienie stanu 
prawnego nieruchomości, którego ustalenie jest zgodnie z art. 1 jurydyczną funkcją 
ksiąg wieczystych. Ustalenie stanu prawnego nieruchomości następuje przez 
zastosowanie instrumentu wpisu (intabulacji), a nie tylko rejestracji dokumentów lub 
ich przepisywania. Stwierdził, że zasada jawności formalnej nie ogranicza się tylko 
do swobodnego dostępu do treści księgi wieczystej i jej akt, gdyż wskazana reguła 
jest jej skutkiem. Uznał, że powstała wątpliwość co do relacji między normą zawartą 
w art. 2 u.k.w.h. a regulacją art. 407 § 1 k.p.c. dotyczącą terminu złożenia skargi 
o  wznowienie postępowania, gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie strony 
możności działania w rozumieniu art. 524 § 2 k.p.c., czyli niezawinione nie 
uczestniczenie zainteresowanego w postępowaniu. Z konwencji językowej art. 2 
u.k.w.h. nie wynikają, jego zdaniem, żadne ograniczenia  zastosowania, co 
oznacza że pod względem podmiotowym „nie można” należy rozumieć jako ”nikt 
nie może zasłaniać się nieznajomością wpisów ani wniosków znajdujących się 

 
 
7 
w księdze”, a pod względem przedmiotowym, że ”nieznajomością treści wpisu nie 
można się zasłaniać w każdej sytuacji o znaczeniu prawnym”. 
Zdaniem 
Sądu 
Okręgowego 
za 
stanowiskiem, 
że 
jednocześnie 
z  dokonaniem przedmiotowego wpisu rozpoczął także bieg termin z art. 407 § 1 
k.p.c. do złożenia skargi o wznowienie postępowania przemawia literalne brzmienie 
przepisu i społeczno-gospodarcza funkcja ksiąg wieczystych. Sąd zwrócił uwagę, 
że skoro prawa rzeczowe są prawami bezwzględnymi, to powinny być jawne, czyli 
widoczne dla tych względem których są one skuteczne, co osiąga się przez wpis do 
ksiąg wieczystych. Wywieść stąd można wniosek, że  nieznajomość wpisów 
w  księdze wieczystej szkodzi w każdych okolicznościach na wzór zasady 
ignorantia iuris nocet, gdyż jeżeli ustawodawca stymuluje proces ujawniania 
w  księgach stanu prawnego nieruchomości i rezerwuje wszelkie możliwe 
instrumenty jawności  formalnej ksiąg wieczystych, to nie toleruje zaniedbań ze 
strony osób zainteresowanych. Sąd wskazał, że przejawem takiej stymulacji jest 
proces przenoszenia treści ksiąg wieczystych do systemu informatycznego, którego 
przyczyną jest dążenie do usprawnienia funkcji ksiąg wieczystych. Rygoryzm 
omawianej normy i dostępność ksiąg wieczystych sankcjonuje zaniedbania 
występujące po stronie osób legitymowanych do wglądu do takich ksiąg. W dalszej 
kolejności Sąd odwołał się do postulatu stabilności orzeczeń sądowych, jako 
rzutującego na bezpieczeństwo prawne, dla którego zbyt otwarta skarga 
o wznowienie postępowania stanowi pewne niebezpieczeństwo, zwłaszcza na 
gruncie art. 524 § 2 k.p.c. otwierającego możliwość zaskarżenia prawomocnego 
orzeczenia co do istoty sprawy w zasadzie bez ograniczeń czasowych. 
Dla uzasadnienia stanowiska przeciwnego Sąd odwołał się do wąskiej 
interpretacji omawianej normy przemawiającej za przyjęciem, że zasada jawności 
ma zastosowanie tylko w zakresie obrotu cywilnoprawnego, co powodowałoby, 
że  skutki nieznajomości wpisów w księdze wieczystej oraz wniosków, których 
uczyniono w niej wzmiankę, byłyby ograniczone do relacji zbywca – nabywca 
nieruchomości. Orzeczenie sądowe wydane w postępowaniu, którego dotyczy 
skarga o wznowienie, nie mieści się w zakresie takich relacji, choć czasem może 
być ich konsekwencją. Za takim rozumieniem przemawiają także względy natury 
systemowej, wynikające z faktu umieszczenia art. 2 w ustawie o księgach 

 
 
8 
wieczystych i hipotece. Zakładając racjonalne działanie ustawodawcy należy 
przyjąć, że konsekwencje zasady jawności ograniczone są do stosunków w niej 
uregulowanych, o czym może świadczyć art. 8 u.k.w.h. stanowiący, że wzmianka 
o  wniosku wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, która chroni 
nabywcę działającego w zaufaniu do wpisu w księdze wieczystej. Odnoszenie 
omawianej zasady do innych relacji należałoby uznać wtedy za nadmierną 
i  nieuzasadnioną ochronę interesu prawnego właściciela nieruchomości. 
Konkludując Sąd Okręgowy stwierdził, że w przedstawionym układzie 
językowym, funkcjonalno-celowościowym i systemowym istnieją dwa sposoby 
odczytania znaczenia zasady jawności, zakodowanego w omawianym przepisie, 
przy czym nie było dotąd w literaturze i orzecznictwie próby rozwiązania tego 
dylematu, zwłaszcza w kontekście biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie 
postępowania. Sąd opowiedział się za pierwszym z prezentowanych poglądów. 
Powołał się na wykładnię językową, którą – jego zdaniem – potwierdza wykładnia 
celowościowa i  funkcjonalna. Przyjęcie, że konstrukcja normatywna art. 2 u.k.w.h. 
obejmuje tylko relacje wynikające z wykładni systemowej osłabiałoby znacząco 
wymowę wpisów dokonywanych do ksiąg wieczystych i ich społeczną rolę. Skoro 
księgi wieczyste ujawniają stan prawny, wynikający nie tylko z czynności prawnych 
ale i różnych zdarzeń prawnych, to zasada jawności powinna wywoływać 
konsekwencje w  odniesieniu do wszystkich sytuacji, a nie tylko wynikających 
z  wąsko pojmowanego obrotu prawnego. Ochrona uprawnionego zawsze w jakimś 
stopniu zależy od jego zachowania ocenianego w aspekcie dbałości o własne 
interesy. Skoro jednym ze sposobów „dowiedzenia się” o orzeczeniu jest wgląd do 
księgi wieczystej, uzasadniony zwłaszcza gdy zachodzi rozbieżność między 
stanem prawnym znanym zainteresowanemu a posiadaniem, to zaniedbanie tego 
sposobu winno też skutkować nieskutecznością powoływania się na nieznajomość 
poczynionych tam wpisów i wzmianek o złożonych wnioskach. Ta droga jest 
preferowana przez ustawodawcę w znaczeniu systemowym (domniemania prawne 
związane z wpisami do ksiąg wieczystych) i w znaczeniu technicznym (migracje 
ksiąg do systemu informatycznego). Sąd stwierdził także, że w obowiązującym 
porządku prawnym, przy rozbudowanej ochronie własności pozwalającym na jej 
skuteczne egzekwowanie, szersze rozumienie zasady jawności należy uznać za 

 
 
9 
zgodne z zasadą  proporcjonalności, która od 1997 r. w prawie polskim uzyskała 
wymiar konstytucyjny (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). 
Skarżąca A. D. wniosła o udzielenie odpowiedzi o treści „Wyrażona w  art. 2 
ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasada materialnej jawności ksiąg 
wieczystych ma zastosowanie wyłącznie do oceny czynności prawnych mających 
za przedmiot prawa ujawnione w księdze wieczystej, natomiast nie daje podstawy 
do stawiania zarzutu skutecznego dowiedzenia się o treści wpisu lub orzeczeniu 
stanowiącym podstawę jego uskutecznienia, dla potrzeb określenia skutków 
prawnych nie związanych z czynnościami prawnymi, mających za przedmiot prawa 
ujawnione w księdze, a w szczególności nie daje podstaw do stawiania zarzutu 
„dowiedzenia się” o orzeczeniu stanowiącym podstawę wpisu w  rozumieniu art. 
407 § 1 k.p.c.”, ewentualnie o odmowę podjęcia uchwały. 
Skarb Państwa, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu 
Państwa, wniósł o podjęcie uchwały o treści „Ujawnienie w księdze wieczystej 
wpisu nowego właściciela wraz z orzeczeniem stwierdzającym nabycie prawa 
własności może rozpoczynać bieg terminu do wniesienia opartej na art. 524 § 2 
k.p.c. skargi o  wznowienie postępowania, zakończonego tym orzeczeniem”.  
Prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o odmowę podjęcia uchwały, 
ewentualnie o udzielenie odpowiedzi negatywnej. 
Sąd Najwyższy zważył: 
Art. 390 § 1 k.p.c. stanowi, że jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie 
zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić to 
zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Rozstrzyganie zagadnień 
prawnych przez Sąd Najwyższy pełni dwie zasadnicze funkcje: z jednej strony służy 
realizacji nadzoru judykacyjnego nad sądami powszechnymi, z drugiej umożliwia 
usuwanie poważnych wątpliwości jurydycznych już w trakcie postępowania 
odwoławczego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przedstawione zagadnienie 
może obejmować zarówno kwestie merytoryczne, jak i formalno-prawne, ale muszą 
być one relewantne dla orzekania w sprawie, na tle której zostało sformułowane. 
Szczególny charakter uchwał podejmowanych na podstawie powołanego przepisu, 
jako prowadzących do ograniczenia niezawisłości sądu meriti przy rozstrzyganiu 

 
 
10
danej sprawy, wymaga dokonywania ścisłej wykładni art. 390 § 1 k.p.c. Nie jest 
rzeczą Sądu Najwyższego w sprawach, w których nie rozstrzyga abstrakcyjnych 
zagadnień prawnych, podejmowanie rozważań dogmatycznych, mających jedynie 
pośrednie znaczenie dla istoty przedstawionego zagadnienia ani wychodzenie poza 
jego ramy przedmiotowe. Sąd Najwyższy – mając na względzie, że wątpliwości 
Sądu Okręgowego powstały w oznaczonym stanie faktycznym i  prawnym, 
postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania, oparte na art. 524 § 2 k.p.c., 
cechuje się znaczącymi odmiennościami (m.in. co do legitymacji osoby nie będącej 
uczestnikiem postępowania) oraz że w postępowaniu wieczystoksięgowym 
zachodzą istotne różnice dotyczące podstaw wpisów (akty notarialne, orzeczenia 
sądowe, decyzje administracyjne, dokumenty bankowe, inne dokumenty), miejsc 
ich dokonywania i treści oraz charakteru (deklaratywne, konstytutywne), 
odnoszenie do których wymagałoby znaczącego poszerzenia wywodu – uznał, że 
jego orzeczenie nie powinno wykraczać poza granice problemu występującego 
w sprawie w związku z rozpoznawana apelacją. Z tych przyczyn wywody dotyczące 
wznowienia postępowania oraz ksiąg wieczystych, w tym zasady ich jawności, 
zostaną ograniczone do potrzeb wyznaczonych okolicznościami sprawy, tj. relacji 
między przepisami kodeksu postępowania cywilnego - regulującymi bieg terminów 
do złożenia skargi o wznowienie postępowania przeprowadzonego w trybie 
nieprocesowym (art. 407 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), gdy podstawą wznowienia 
w sprawie, w której materialno-prawną podstawą orzeczenia o nabyciu przez Skarb 
Państwa poprzez przedawnienie (zasiedzenie) tytułu własności nieruchomości był 
art. 34 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych 
i poniemieckich (Dz. U. 1946 r., Nr 13, poz. 87 ze zm.), jest naruszenie praw 
zainteresowanego, nie będącego uczestnikiem postępowania (art.  524 § 2 k.p.c.) – 
a przepisami ustawy z dnia 6  lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece 
dotyczącymi następstw ujawnienia w księdze wieczystej wpisu lub wzmianki 
o wniosku o jego dokonanie opartego na wskazanym orzeczeniu sądowym. 
Zbędne jest zatem odniesienie się przez Sąd Najwyższy do następstw 
wydania postanowienia w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Rejonowego 
w  T. z dnia 16 września 1985 r., sygn. akt …871/85 w trybie nieprocesowym już po 
uchyleniu z dniem 1 sierpnia 1985 roku cyt. dekretu przez art. 100 pkt 1 ustawy z 

 
 
11
dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i  wywłaszczeniu nieruchomości 
(Dz. U. Nr 22, poz. 99), czego skutkiem była możliwość potwierdzania tego, 
pozostającego w mocy,  prawa jedynie orzeczeniem ustalającym wydanym na 
podstawie art.189 k.p.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1987 r., 
III CZP 2/87, OSNC 1988, nr 4, poz. 46, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
13 czerwca 1995 r., II CRN 52/95, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 
kwietnia 1999 r., II CKN 244/98, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 
kwietnia 2004 r., V CK 498/03, niepubl.). Ten stan prawny uległ zmianie  dopiero z  
dniem 19 listopada 2007 r., kiedy weszła w życie ustawa z  dnia 7 września 2007 r. 
o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu 
Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr  191 poz. 1365 ze 
zm.), nakazująca - w sprawach, w których podstawę wpisu własności Skarbu 
Państwa w księgach wieczystych, zgodnie przepisami odrębnymi, stanowi 
postanowienie sądu stwierdzające nabycie własności nieruchomości z mocy prawa 
- złożenie przez oznaczone organy wniosków do właściwych sądów o stwierdzenie 
nabycia własności nieruchomości (art. 3). Uwadze sądu odwoławczego uszedł 
także fakt nieprawomocności postanowienia notariusza z dnia 4 marca 1987r., 
którym odłączono z księgi gruntowej Lwh […] działki nr 15/14 i nr 15/17, założono 
księgę wieczystą Kw nr 50670 i dokonano w  niej wpisu prawa własności Skarbu 
Państwa z jednoczesnym ujawnieniem jego podstawy. Zgodnie z art. 51 u.k.w.h. 
(od dnia 6 lutego 2005 r. następnie odpowiednio art. 62610 k.p.c.) zawiadomienie o 
dokonanym wpisie kierowane m.in. do osób, których prawa zostały wpisem 
dotknięte, polega nie na doręczeniu odpisu orzeczenia, tylko informacji, 
zawierającej istotną treść wpisu bez wskazywania jego formalnej i materialnej 
podstawy oraz bez uzasadnienia. Doręczenie zawiadomienia otwiera termin 
zaskarżenia orzeczenia (wpisu). Niemniej wadliwość powyższa nie uzasadnia 
odmowy podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy. W ówcześnie obowiązującym 
stanie prawnym w postępowaniu o wpis w księdze wieczystej orzeczeniem był 
również 
wpis (art. 49 u.k.w.h.), odpowiednik tej normy, po zmianach 
wprowadzonych ustawą z dnia 11  maja 2001 r. o zmianie ustawy o  księgach 
wieczystych i hipotece, ustawy – kodeks postępowania cywilnego, ustawy o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy – prawo o  notariacie (Dz. 

 
 
12
U. Nr 63, poz. 635) także stanowi, że w postępowaniu wieczystoksięgowym wpis w 
księdze wieczystej jest orzeczeniem. Oznacza to, że  wpis, w sensie technicznym 
obejmujący zapis o  określonej treści, dokonywany jest w księdze wieczystej mimo 
braku prawomocności. Zgodnie z art. 56 u.k.w.h., w  brzmieniu obowiązującym 
w  dacie wydawania wskazanego orzeczenia, państwowe biuro notarialne 
niezwłocznie po wniesieniu rewizji dokonywało z  urzędu wpisu wzmianki o rewizji, 
co skutkowało brakiem rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, analogiczną 
czynność obejmującą wpis wzmianki o apelacji z  tym samym skutkiem podejmuje 
obecnie sąd na podstawie art. 62611 § 1 k.p.c. Konsekwentnie i skoro ograniczony 
zakres kognicji sądu wieczysto-księgowego, dopuszczając jedynie badanie treści, 
formy i faktu prawomocności (uchylony art. 46 ust. 1 u.k.w.h., art. 6268 § 2 k.p.c.), 
uniemożliwiał zarówno uprzednio jak i obecnie merytoryczną ocenę orzeczenia 
sądowego przedstawianego jako dokument mający stanowić podstawę wpisu, to 
brak przeszkód dla równoległego z tym postępowaniem prowadzenia postępowania 
ze skargi o wznowienie, zmierzającego do wzruszenia orzeczenia stanowiącego 
podstawę nieprawomocnego wpisu. Brak prawomocności orzeczenia (wpisu) ma 
jednak znaczenie dla powództwa o  usunięcie niezgodności między stanem 
prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem 
prawnym opartego na art. 10 ust. 1 u.k.w.h. (por.  uchwałę Sądu Najwyższego z 
dnia 28 kwietnia 1994 r., III CZP 43/94, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 
2001 r., IV CKN 282/00, niepubl., z dnia 13 kwietnia  2007 r., I CSK 479/06, 
odmiennie i trafnie wyrok Sądu Najwyższego z  dnia 29  kwietnia 2010 r.,  IV CSK 
459/09, niepubl.).   
Zastrzec ponadto należy, że relewantny przepis prawny tj. art. 407 § 1 k.p.c. 
uległ zmianie w części wyznaczającej zakończenie biegu terminu do wniesienia 
skargi o wznowienie. W stanie prawnym obowiązującym w dacie uprawomocnienia 
się postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 16 września 1985 r., sygn. akt 
…871/85, termin ten wynosił jeden miesiąc, a od 1 lipca 1996 r. uległ on wydłużeniu 
do trzech miesięcy (ustawa z dnia 1 marca 1996r.o zmianie Kodeksu postępowania 
cywilnego, 
rozporządzeń 
Prezydenta 
Rzeczypospolitej 
Polskiej 
– 
Prawo 
upadłościowe i prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania 
administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz 

 
 
13
niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 43, poz. 189 ze zm.). W braku odmiennych 
przepisów międzyczasowych i przy zastosowaniu zasady bezzwłocznego działania 
ustawy nowej (art. XV § 1 p.w.k.p.c.) ma on zastosowanie w sprawie, w której 
termin miesięczny liczony od dnia dowiedzenia się o orzeczeniu nie upłynął przed 
wskazanym dniem 1 lipca 1996 r. Ten ustawowy termin ma charakter względny 
i  liczony jest od określonego w nim zdarzenia (termin a quo), przy czym jego 
rozpoczęcie wyznacza stan wiedzy podmiotu wnoszącego skargę (a tempore 
scientiae). Zważywszy na treść art. 524 §  2 k.p.c., odwołującego się do przepisów 
o pozbawieniu możności działania, przyjąć należy, że termin zaczyna bieg od dnia, 
w którym o postanowieniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel 
ustawowy. Judykatura w  zakresie wykładni pojęcia „dowiedziała się o wyroku 
(postanowieniu)” jest zgodna co do tego, że chodzi o faktyczne powzięcie 
wiadomości oraz że nie jest wystarczające i istotne w jakiej chwili było to możliwe, 
powinno nastąpić lub mogło nastąpić przy zachowaniu należytej staranności (por. 
orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1937 r., C II 632/37, PPC 1937, 
nr 22-23, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1995 r. III CRN 
41/95, niepubl., postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2000 r., 
IV CKN 2/00, OSNC 2000, nr 10, poz. 192, z dnia 18 lutego 2004 r., V CZ 3/04, 
niepubl, z  dnia 6 stycznia 2006 r., III PZ 12/05, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 362, 
z dnia 9  listopada 2006 r., IV CZ 84/06, niepubl., z dnia 25 kwietnia 2007 r., IV CZ 
14/07, niepubl.).  
Odnośnie do kwestii, czy wystarczające jest powzięcie wiedzy o fakcie 
wydania orzeczenia czy musi ona objąć jego treść, stanowisko przedstawicieli 
doktryny jest rozbieżne, natomiast orzecznictwo opowiada się za drugim z nich 
(por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1938 r., C I 2798/37, OSP 
1938, t. XVII, poz. 461,  postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 
1998  r., III AO 58/98, niepubl., z dnia 19 sierpnia 2009r., III CZ 33/09, niepubl.). 
Sąd Najwyższy o obecnym składzie uznaje, że wiedza skarżącego powinna być 
wystarczająco pewna i pełna co do zakresu podmiotowego i przedmiotowego 
rozstrzygnięcia, co oznacza konieczność uzyskania  przez stronę (jej organ lub 
przedstawiciela ustawowego) informacji o treści orzeczenia. Nie ulega wątpliwości, 
że źródłem wiedzy może być nie tylko bezpośrednie zapoznanie się z sentencją, 

 
 
14
ale także z dostatecznie sprecyzowanymi danymi, wskazującymi, bez konieczności 
podejmowania dalszych czynności, co najmniej powołaną treść rozstrzygnięcia oraz 
dane umożliwiające identyfikację postępowania, w którym ono zapadło. Takich 
wymogów z oczywistych względów nie spełnia wzmianka o wniosku, której treść 
ogranicza się do wskazania kolejnego numeru wniosku w dzienniku ksiąg 
wieczystych z dodaniem dwóch końcowych cyfr danego roku (uchylony art. 45 
u.k.w.h., art. 6267 § 2 u.k.w.h.). Rozważenia wymaga zatem jedynie, czy podstawą 
dowiedzenia się może być  treść i jawność wpisu prawa, dokonanego w księdze 
wieczystej na podstawie orzeczenia sądowego. 
Nie wymaga szerszego uzasadnienia twierdzenie, że nabycie przez Skarb 
Państwa na podstawie art. 34 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946r.o majątkach 
opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. 1946 r., Nr 13, poz. 87 ze zm.) tytułu 
własności nieruchomości, uznanej za majątek opuszczony, poprzez tzw. 
przemilczenie następuje ex lege i w sposób pierwotny na skutek niewykonywania 
swego prawa przez uprawnionego przez okres określony w ustawie (por. uchwała 
Sądu Najwyższego z dnia 24 maja – 26 października 1956 r., I CO 9/56, OSN 
1957, nr 1, poz.1, postanowienie  Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1963 r., I CR 
97/61, OSNCP 1964, nr 3, poz. 54). Skarb Państwa nie musi być zatem w ogóle 
posiadaczem nieruchomości, uzewnętrzniać faktu opuszczenia objęciem w zarząd, 
użytkowanie  lub administrację, ujawniać jej w rejestrze majątków opuszczonych. 
Nabycie może dotyczyć nieruchomości przez nikogo nie objętej lub będącej 
w  posiadaniu osób trzecich. Orzeczenie ma charakter deklaratywny, a jego treść 
obejmuje stwierdzenie przejścia prawa własności z określoną datą. Może ono 
stanowić podstawę wpisu w dziale drugim księgi wieczystej zmiany osoby 
właściciela, z  czym łączą się proceduralne wymogi dokonania w dacie złożenia 
wniosku wpisu wzmianki o nim, a łącznie z wpisem (tu: także o charakterze 
deklaratywnym) powołania jego podstawy (w odniesieniu do orzeczenia sądowego 
ograniczającego się do wskazania sądu, daty i sygnatury akt). Co do zasady każdy 
wpis w dziale drugim księgi wieczystej dokonywany na podstawie dokumentu 
w  postaci orzeczenia sądowego ujawnia nowy stan prawny dotyczący podmiotu 
prawa własności, ale nie obejmując podstawy prawnej takiej zmiany (przemilczenie, 
zasiedzenie, uwłaszczenie, nacjonalizacja, czynność prawna dochodząca do 

 
 
15
skutku poprzez stwierdzenie obowiązku złożenia oznaczonego oświadczenia woli, 
ustalenie prawa lub stosunku prawnego, następstwa prawne mortis causa), 
oznaczenia przedmiotu sprawy ani stron postępowania, w którym ono zapadło, 
uniemożliwia powzięcie wiedzy co do tych okoliczności. Można zatem uznać, 
że  wskazany wpis jest jednym ze sposobów wykonywania orzeczeń sądowych, ale 
ujawnia ich treść tylko pośrednio i w niepełnym zakresie. Dokumenty stanowiące 
podstawę wpisu, w tym odpisy orzeczeń sądowych są natomiast składane 
i  przechowywane w aktach księgi wieczystej. Dostępność do tych akt w dacie 
wpisu Skarbu Państwa była nieograniczona, bowiem  § 1 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 21 marca 1983 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy 
o  księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 84) stanowił, że akta księgi 
wieczystej w dacie dokonywania wpisu może przeglądać każdy pod nadzorem 
pracownika państwowego biura notarialnego. Ten stan prawny uległ zmianie od 
dnia 21 kwietnia 1992 r. Z aktami księgi wieczystej może odtąd zapoznać się, 
w  obecności pracownika sądu, jedynie osoba mająca interes prawny oraz 
notariusz (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 
1992  r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece 
- Dz. U. Nr 29, poz. 128), podobnie powyższą kwestię reguluje art. 361 ust. 4 
ustawy o księgach wieczystych i hipotece, obowiązujący od 23 września 2001 r. 
Bez wątpienia zapoznanie się z odpisem orzeczenia znajdującym się w aktach 
księgi wieczystej oznacza „dowiedzenie się o wyroku” w rozumieniu art. 407 § 1 
k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i otwiera bieg terminu do złożenia skargi 
o  wznowienie postępowania. 
Istotą przedstawionego zagadnienia prawnego jest jednak stwierdzenie, czy 
przesłanka „dowiedzenia się” jest spełniona już wobec potencjalnej możliwości 
zapoznania się z treścią księgi wieczystej, wynikającej z  jej jawności, potwierdzonej 
przepisem art. 2 u.k.w.h., który wskazuje wprost na niemożność „zasłaniania się 
nieznajomością wpisów w księdze wieczystej, ani wniosków, o  których uczyniono 
w niej wzmiankę”.  
Po pierwsze podkreślić należy, że księgi wieczyste stanowią publiczny, 
urzędowy rejestr praw rzeczowych na nieruchomościach, pełniący rolę ewidencyjno-
rejestracyjną. Polski system prawny nie statuuje zasady powszechności ani nie 

 
 
16
przewiduje obowiązku prowadzenia ksiąg wieczystych i,  choć w ograniczonym 
zakresie wprowadza konstytutywny charakter wpisu, nie obejmuje nim przeniesienia 
prawa własności nieruchomości. Informacyjna i  ostrzegawcza rola jawnych wpisów 
wskazuje, że sens przepisu art. 2 u.k.w.h. wyraża się w zapewnieniu ochrony 
interesów osób, działających w zaufaniu do treści ksiąg wieczystych i dochowujących 
należytej staranności przy podejmowaniu czynności dotyczących nieruchomości, 
oraz w tworzeniu podstawy domniemań prawnych, a nie w sanowaniu wpisów 
niezgodnych z rzeczywistym stanem prawnym. Konstrukcja powyższa oparta jest na 
swoistej fikcji prawnej, zakładającej możliwość dostępu do treści księgi wieczystej. 
Przepis art. 2 u.k.w.h. nie ma charakteru bezwzględnego, gdyż domniemania prawne 
wynikające z praw jawnych z ksiąg wieczystych obejmujące domniemanie jawności 
materialnej, nazywane także domniemaniem wiarygodności  ksiąg wieczystych lub 
zgodności wpisu z  rzeczywistym stanem prawnym, dotyczące zarówno prawa 
wpisanego (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.) jak i wykreślonego (art. 3 ust. 2 u.k.w.h.), są 
wzruszalne. Dowód taki można przeprowadzić zarówno w procesie o uzgodnienie 
stanu ujawnionego w  księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jak 
i w innym postępowaniu (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 
1993 r., III CZP 14/93, OSNC 1993, nr 11, poz. 196). 
Po drugie wpisem w rozumieniu art. 2 u.k.w.h. nie jest objęta jego podstawa, 
mimo że przytaczana jest w księdze wieczystej. Zasada jawności dotyczy bowiem 
wyłącznie praw.  Oznacza to, że z punktu widzenia normy zawartej w omawianym 
przepisie ujawnienie orzeczenia sądu, jego daty i sygnatury postępowania, w  którym 
zapadło jest irrelewantne. 
Po trzecie powołany przepis był przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego 
w  wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r. (IV CSK 204/12, niepubl.) w związku 
z  powoływaniem się, przez stronę dokonująca czynności prawnej (nabywcę) 
w  sporze ze zbywcą nieruchomości, na wadę oświadczenia woli w postaci błędu, 
mającego polegać na niewskazaniu w umowie obciążeń ujawnionych w księdze 
wieczystej, której stanu nie sprawdziła. Sąd Najwyższy podkreślił wówczas, że art. 2 
u.k.w.h. zawiera jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania ksiąg wieczystych i 
ma decydujące znaczenie dla pewności obrotu prawnego, zatem niemożność 
powołania się na nieznajomość stanu prawnego nieruchomości, ujawnionego 

 
 
17
w księdze wieczystej, odnosi się do każdej czynności prawnej, której ważność lub 
skuteczność zależy od przesłanek ujawnionych w księdze wieczystej. Pogląd 
powyższy, adekwatny do przedmiotu rozpoznawanej sprawy, nie oznacza 
ograniczenia następstw zasady jawności wpisów jedynie do oceny czynności 
prawnych stanowiących źródło zobowiązań. Niemniej brak podstaw do przyjęcia, 
że zasada jawności wpisów ma charakter absolutny i bezwzględny. 
Po czwarte, podzielając pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w cyt. 
postanowieniu z dnia 25 października 1995 r., III CRN 41/95, należy przyjąć, 
że  przepis art. 407 § 1 in fine k.p.c. podlega wykładni ścisłej. Wskazany w nim 
początek biegu terminu, będący odstępstwem od zasady ogólnej, jest powiązany 
wprost z podstawą wznowienia polegającą na pozbawieniu strony możliwości 
działania lub w braku należytej reprezentacji (art. 401 pkt 1 k.p.c., art. 524 § 1 k.p.c.), 
a każde rozszerzenie jego rozumienia prowadziłoby do uszczuplenia uprawnień 
wnoszącego skargę. Miałoby to miejsce zarówno wtedy, gdyby zamiast ustalenia 
faktu dowiedzenia się o wyroku przyjęto przypuszczenie ("zapewne dowiedział się"), 
jak i wtedy, gdyby zamiast ustalenia tegoż faktu przyjęto dowiedzenie się 
o okolicznościach czy konsekwencjach wyroku z innych źródeł („o  losie prawnym 
nieruchomości"). Ten prawidłowy kierunek interpretacyjny wskazuje, że punktem 
odniesienia w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie 
postępowania,  opartego na tej podstawie, nie jest fakt dokonania jawnego wpisu 
w księdze wieczystej. Pojęcie „niemożność zasłaniania się nieznajomością wpisu”, 
zawarte w art. 2 u.k.w.h., nie może być zatem rozumiane jako ustawowo 
wprowadzona fikcja zapoznania się przez właściciela nieruchomości - którego 
z naruszeniem przepisów prawa procesowego nie powiadomiono o orzeczeniu 
potwierdzającym prawo własności innego podmiotu, ani o orzeczeniu (wpisie)  
dokonanym na jego podstawie w księdze wieczystej - z treścią wpisów 
w prowadzonej dla niej księdze wieczystej od chwili ich dokonania, równoznaczna 
z otwarciem terminu do wniesienia skargi o  wznowienie postępowania. Nie do 
przyjęcia 
jest 
sanowanie 
wadliwości 
postępowania 
rozpoznawczego 
o najpoważniejszym charakterze (nieważność) jedynie poprzez dokonanie w księdze 
wieczystej wpisu na podstawie zapadłego w  nim orzeczenia. Stanowisko takie 
pozostawałoby 
w 
sprzeczności 
z 
innymi 
rozwiązaniami 
ustawowymi, 

 
 
18
uwzględniającymi szczególną wagę podstaw nieważności w postępowaniu ze skargi 
o wznowienie postępowania (brak terminu końcowego dla złożenia skargi, 
obligatoryjność orzeczenia kasatoryjnego). Jak wskazuje się w doktrynie prawniczej 
i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. m.in. wyrok z dnia 1 stycznia 
2010 r., SK 2/09, OTK-A 2010, nr 1, poz. 1) niezależnie od sporów o charakter skargi 
o wznowienie, przyjąć należy, że jest to środek szczególny, który umożliwia ponowne 
rozpoznanie zakończonej sprawy oraz zmierza do przywrócenia stanu prawnego 
zgodnego z dyrektywą praworządności i sprawiedliwości. Skarga o wznowienie 
postępowania przysługuje jedynie w wyjątkowych wypadkach, które zostały uznane 
przez ustawodawcę za naruszające wskazane zasady w stopniu wystarczającym do 
przełamania zasady prawomocności orzeczeń sądowych, a jej funkcją jest przede 
wszystkim wydanie orzeczenia w postępowaniu odpowiadającym standardowi 
sprawiedliwości i  rzetelności, które zapewni należytą ochronę praw skarżącego. Nie 
można nie zauważyć, że przepis art. 2 u.k.w.h., rozumiany w sposób postulowany 
przez Sąd Okręgowy, w istocie pośrednio nakładałby na zainteresowanych 
powinność ustawicznego  monitorowania treści księgi wieczystej dla uniknięcia 
sankcji w  postaci uchybienia terminu i ograniczałby uprawnienie do złożenia skargi. 
Treść 
przepisu 
art. 
2 
u.k.w.h. 
prima 
vista 
wskazuje, 
że  „niemożność     zasłaniania 
się 
nieznajomością 
wpisów” 
oznacza 
brak  możliwości powoływania się  na 
brak 
wiedzy 
o 
ich 
dokonaniu 
w    każdych   okolicznościach. 
Sąd    Najwyższy   opowiadając 
się, 
co 
do  zasady,  za   pierwszeństwem stosowania dyrektywy wykładni pierwszego 
stopnia    (językowej)    stwierdza,    że    gdy     dochodzi    do    konfliktu    między  
dyrektywami wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej możliwe jest 
odwołanie 
się 
do dyrektywy 
wykładni drugiego 
stopnia 
(preferencyjnej). 
W  omawianym wypadku przemawiałyby za nią przytoczone względy aksjologiczne 
oraz 
zagrożenie 
bezpieczeństwa 
i 
pewności 
obrotu 
prawnego 
poprzez 
wprowadzenie niepewności co do stanu prawnego nieruchomości i biegu terminów 
procesowych do wnoszenia nadzwyczajnych środków zaskarżenia, wobec 
możliwości dwupłaszczyznowego ich obliczania, w tym zależnie od wyniku innego 
postępowania (wieczystoksięgowego zakończonego orzeczeniem w postaci wpisu) 
oraz ograniczona ustrojowa rola ksiąg wieczystych. Wskazane argumenty 

 
 
19
przemawiają za odstąpieniem od  zastosowania językowych reguł wykładni art. 2 
u.k.w.h. 
Oznacza to, że również dokonanie w dziale drugim księgi wieczystej wpisu 
Skarbu Państwa jako właściciela, na podstawie orzeczenia sądu o  stwierdzeniu 
nabycia tytułu własności nieruchomości opuszczonej na podstawie dekretu z dnia 
8  marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich  nie czyni zadość 
wymogowi „dowiedzenia się o wyroku (postanowieniu)” w rozumieniu art. 407 § 1 
w  zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 524 § 2 k.p.c., a termin do wniesienia skargi 
o  wznowienie postępowania nie rozpoczyna biegu z dniem dokonania wskazanego 
wpisu.  
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione 
zagadnienie prawne jak wyżej (art. 390 § 1 k.p.c.).