III CZP 27/12

Sygn. akt III CZP 27/12 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 18 lipca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Dariusz Dończyk 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
 
 
 
w sprawie egzekucyjnej z wniosków wierzycieli: "O." sp. z o.o. w P.i innych, 
przeciwko dłużnikowi R. M. 
przy uczestnictwie A. M. 
o świadczenie pieniężne, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym  
w dniu 18 lipca 2012 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Okręgowy  
postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r.,  
 
"Czy w przypadku przyłączenia się wierzycieli do wszczętej 
wcześniej egzekucji z nieruchomości (art. 927 k.p.c.), komornik, na 
podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.                
o komornikach sądowych i egzekucji, ustala i pobiera opłaty 
egzekucyjne należne z tytułu egzekucji z nieruchomości osobno         
w każdej ze spraw egzekucyjnych, proporcjonalnie do wysokości 
wyegzekwowanej kwoty przypadającej dla danego wierzyciela, czy 
też ustala i pobiera jedną opłatę od wyegzekwowanej w toku 
egzekucji  z nieruchomości kwoty, niezależnie od liczby spraw 
egzekucyjnych,  w których wierzyciele przyłączyli się do egzekucji 
z nieruchomości?" 
podjął uchwałę: 
 
 
W 
razie 
przyłączenia 
się 
kolejnego 
wierzyciela 
do 
postępowania 
egzekucyjnego 
obejmującego 
egzekucję                
z nieruchomości (art. 927 k.p.c.), komornik pobiera - niezależnie 
od liczby egzekwujących wierzycieli - jedną opłatę stosunkową 
określoną w art. 49 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia             

 
2 
29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. 
tekst: Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376), obliczoną od kwoty 
wyegzekwowanego 
świadczenia, 
nie 
wyższej 
niż 
suma 
świadczeń egzekwowanych na rzecz wierzycieli prowadzących 
egzekucję. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
Na wniosek wierzyciela - po przyłączeniu się innych wierzycieli do 
postępowania egzekucyjnego - komornik przy Sądzie Rejonowym przeprowadził 

 
3 
licytację nieruchomości należącej do dłużników, sprzedając ją, a następnie 
ustalając koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 211 151,02 zł. 
 
 Sąd Rejonowy – odrzuciwszy spóźnioną skargę dłużnika kwestionującą wy-
sokość ustalonych kosztów egzekucyjnych, opierającą się na zarzucie, że opłata 
powinna wynosić najwyżej trzydziestokrotność przeciętnego miesięcznego wy-
nagrodzenia - podjął czynności nadzorcze z urzędu (art. 759 § 2 k.p.c.) i zmienił po-
stanowienie komornika w ten sposób, że postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. 
ustalił wysokość należnej komornikowi opłaty na kwotę 83 827,53 zł, a koszty 
postępowania egzekucyjnego na kwotę 90 393,03 zł. Zdaniem Sądu pierwszej 
instancji, nie było podstaw do naliczania opłaty stosunkowej w każdej sprawie, 
której 
bieg 
został 
spowodowany 
przyłączeniem 
się 
do 
postępowania 
egzekucyjnego poszczególnych wierzycieli, ponieważ dochodzone wierzytelności w 
łącznej wysokości 6 259 616,46 zł nie zostały zaspokojone w całości z sumy 
uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości dłużników, a zgodnie z art. 49 ustawy z 
dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 
2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm. – dalej „u.k.s.e.”) pobiera się opłatę obliczoną od 
wartości świadczenia wyegzekwowanego. 
 
Przy 
rozpoznawaniu 
zażalenia 
komornika 
na 
postanowienie 
Sądu 
Rejonowego powstało zagadnienie prawne, przytoczone na wstępie, które Sąd 
Okręgowy przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Jedną 
z 
zasad 
konstrukcyjnych 
egzekucji 
z 
nieruchomości 
jest  
dopuszczalność prowadzenia w tym samym czasie w stosunku do określonej 
nieruchomości tylko jednego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z tą zasadą, 
jeżeli toczy się już postępowanie egzekucyjne z wniosku jednego wierzyciela i nie 
doszło jeszcze do zajęcia nieruchomości, postępowania zainicjowane wnioskami 
innych wierzycieli łączy się z postępowaniem wszczętym najwcześniej (art. 921 § 2 
zdanie drugie w związku z art. 925 k.p.c.). Jeżeli natomiast zajęcie nieruchomości 
zostało już dokonane, jedność postępowania egzekucyjnego zapewnia art. 927 
k.p.c., przewidujący, że wierzyciel, który skierował egzekucję do nieruchomości 
przez innego wierzyciela, przyłącza się do postępowania wszczętego wcześniej, 

 
4 
przy czym nie może żądać powtórzenia czynności już dokonanych, mając 
w pozostałym zakresie te same prawa co pierwszy wierzyciel. W tej sytuacji, 
z mocy ustawy, dochodzi do obligatoryjnego połączenia postępowania wszczętego 
później z postępowaniem toczącym się wcześniej, w wyniku czego kształtuje się 
jedno wielopodmiotowe postępowanie egzekucyjne. Oczywiście, bieg tego 
postępowania nie narusza toku innych postępowań prowadzonych przez wierzycieli 
w celu wyegzekwowania dalszych świadczeń; toczą się one odrębnie w takim 
zakresie, w jakim poszczególni wierzyciele – niezależnie od wskazania we wniosku 
egzekucji z nieruchomości jako sposobu egzekucji (art. 797 i 799 k.p.c.) – wskazali 
inne sposoby egzekucji i wnieśli o skierowanie egzekucji także do innych 
składników majątkowych dłużnika.  
 
Podsumowując należy stwierdzić, że po przyłączeniu się kolejnych 
wierzycieli na podstawie art. 927 k.p.c. do toczącego się postępowania 
egzekucyjnego, w którego ramach skierowano egzekucję do nieruchomości, a więc 
po jego poszerzeniu strony podmiotowej, toczy się jedno postępowanie 
egzekucyjne, obejmujące jedną egzekucję. W konsekwencji toczy się także jedna – 
w znaczeniu procesowo-technicznym – sprawa egzekucyjna.  
W związku z tym, zgodnie z art. 49 ust. 1 u.k.s.e., komornik pobiera – 
niezależnie od liczby egzekwujących wierzycieli – jedną opłatę stosunkową 
określoną w tym przepisie, obliczoną od kwoty wyegzekwowanego świadczenia. 
Należy jednak zastrzec, że kwota stanowiąca podstawę obliczenia opłaty nie może 
być 
wyższa 
od 
sumy 
świadczeń 
egzekwowanych 
na 
rzecz 
wierzycieli 
prowadzących egzekucję, gdyż w braku takiego zastrzeżenia, jeżeli suma uzyskana 
ze sprzedaży byłaby wyższa niż suma egzekwowanych i podlegających 
zaspokojeniu świadczeń, komornik pobierałby opłatę także od nadwyżki 
podlegającej zwrotowi na rzecz dłużnika, czego zaaprobować nie można. 
 
Przedstawiony pogląd, który stał się podłożem podjętej uchwały, ma nie tylko 
mocne oparcie normatywne, ale harmonizuje także z eksponowanym w judykaturze 
poglądem, uzasadnionym aksjologicznie i ekonomicznie, że wysokość opłat 
powinna być ściśle sprzężona z nakładem pracy komornika (por. np. uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., III CZP 51/05, OSNC 2006, nr 7–8, 

 
5 
poz. 115, z dnia 16 grudnia 2005 r., III CZP 116/05, OSNC 2006, nr 12, poz. 197, 
z dnia 16 października 2008 r., III CZP 90/08, OSNC 2009, nr 9, poz. 123, z dnia 
12 lutego 2009 r., III CZP 142/08, OSNC 2009, nr 12, poz. 163 i z dnia 
29 października 2009 r., III CZP 82/09, OSNC 2010, nr 5, poz. 67 oraz wyrok 
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2006 r., P 18/05, OTK-A Zb. Urz. 2006, 
nr 5, poz. 53). Przyjęcie w rozważanym przypadku odmiennej interpretacji, 
lansowanej niekiedy w piśmiennictwie głównie ze względów pozamerytorycznych, 
przy użyciu argumentów jurydycznych niezasługujących na aprobatę, prowadziłoby 
do automatycznej multiplikacji opłat, w zasadzie bez jakiegokolwiek odniesienia do 
dokonywanych przez komornika czynności (por. uzasadnienie uchwały Sądu 
Najwyższego z dnia 20 października 2010 r., III CZP 71/10, OSNC 2011, nr 5, 
poz. 53). 
 
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.