III CZP 25/09

Sygn. akt III CZP 25/09 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 22 maja 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Strzelczyk 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
 
 
 
w sprawie z powództwa Daniela S. i Iwety C. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego  
w S. i Komendantowi Miejskiemu Policji w S. 
o zapłatę, 
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 22 maja 2009 r., 
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego  
przez Sąd Apelacyjny  
postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009 r.,  
 
"Czy dopuszczalna jest droga sądowa dla dochodzenia przez 
prowadzącego parking od Skarbu Państwa należności za holowanie               
i przechowywanie pojazdu (zajętego na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 
10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym -                
w brzmieniu tekstu pierwotnego - Dz.U. Nr 98, poz. 602 z 1997 r.), 
którego własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji 
wydanej przed dniem 1 stycznia 2002 roku, przez powołany wówczas 
do tego organ (Komendanta Miejskiego Policji)?" 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało przy 
rozpoznawaniu przez Sąd Apelacyjny apelacji powodów od wyroku Sądu 
Okręgowego, wydanego sprawie, której przedmiotem było żądanie zasądzenia 
wynagrodzenia za usunięcie, przewóz i przechowywanie na parkingu usuniętych z 
drogi pojazdów samochodowych. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 
21 stycznia 2008 r. oddalił zarzut niedopuszczalności drogi sądowej i wyrokiem 
z tego samego dnia oddalił powództwo. 
W sprawie tej ustalono, że powodowie w ramach działalności gospodarczej 
prowadzonej w formie spółki cywilnej w dniu 23 marca 2000 r. zawarli 
z Komendantem Miejskim Policji w S. umowę o współdziałaniu w zakresie 
parkowania pojazdów usuniętych w przypadkach określonych w art. 129 ust. 5 
ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 
602 ze zm.; dalej: „Pr.r.d.”) oraz umowę o współdziałaniu w zakresie usuwania 
i przemieszczania 
tych 
pojazdów. 
W 
umowach 
tych 
przewidziano, 
że  wynagrodzenie za sprawowanie pieczy nad pojazdami obciążać będzie ich 
właścicieli, przy czym wyłączono możliwość jego dochodzenia od Policji. 
Powodowie wykonywali obie umowy, dokonując czynności usuwania, przewozu 
i parkowania pojazdów zabezpieczonych przez Policję. W 2001 roku Komendant 
Miejski Policji wydał – na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 2 dekretu z dnia 
18  września 1954 r. o likwidacji nie podjętych depozytów i nie odebranych rzeczy 
(Dz. U. Nr 41, poz. 184 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów 
z dnia 16 marca 1971 r. w sprawie orzekania o przejściu depozytów na własność 
Państwa (Dz. U. Nr 7, poz. 78 ze zm.) - decyzje o sprzedaży nie podjętych 
samochodów i przekazaniu uzyskanych pieniędzy na konto sum depozytowych. 
W odniesieniu do pojazdu Peugeot 205 GL orzeczono wyrokiem karnym jego 
przepadek na rzecz Skarbu Państwa. Po wymianie korespondencji między stronami 
ostatecznie odebrano pojazdy powodom w dniach 22-23 lutego 2002 r. Powodowie 
skierowali wobec Policji żądanie zapłaty za usunięcie, przewóz i parkowanie 
pojazdów, a następnie - wobec Urzędu Skarbowego. Postanowieniem Naczelnika 

 
3 
Urzędu Skarbowego z dnia 8 października 2002 r. przyznano powodom 
wynagrodzenie za sprawowanie dozoru nad samochodami znajdującymi się na 
parkingu w kwocie 9.096,32 zł. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2002 r. 
Dyrektor Izby Skarbowej uchylił to orzeczenie i umorzył postępowanie w sprawie 
stwierdzając, że powodowie nie występowali w charakterze dozorcy w rozumieniu 
przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W decyzji tej 
wskazano, że roszczenie powodów ma swoje źródło w stosunku cywilnoprawnym 
i mogłoby być dochodzone w postępowaniu przed sądem cywilnym.  
Sąd Okręgowy  wskazał, że ustalenia powyższe nie pozwalają przyjąć, 
iż powodów łączyła z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego umowa przechowania. 
Powodowie otrzymali wynagrodzenie – ustalone w drodze decyzji administracyjnej - 
za parkowanie pojazdów  w okresie od doręczenia organowi likwidacyjnemu 
postanowień o zbyciu depozytów do chwili ich odebrania z parkingu. Roszczeń 
dotyczących okresu wcześniejszego winni oni dochodzić w pierwszej kolejności od 
właścicieli pojazdów, a nie bezpośrednio od pozwanego.   
Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powodów od powyższego wyroku, 
powziął wątpliwość co do dopuszczalności drogi sądowej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Związanie sądu  drugiej instancji uchwałą rozstrzygającą zagadnienie 
prawne (art. 390 § 2 k.p.c.) stanowi wyjątek od konstytucyjnej zasady podległości 
sędziów tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Z tego też 
względu art. 390 § 1 k.p.c. musi być wykładany w sposób ścisły, bez żadnych 
koncesji na rzecz argumentów natury celowościowej lub utylitarnej (zob. m.in. 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r., III CZP 163/06, nie 
publ. 
oraz 
z 
19 
listopada 
2008 
r., 
III 
CZP 
21/08, 
nie 
publ.). 
Przedmiotem zagadnienia prawnego może być jedynie problem prawny budzący 
poważne wątpliwości, od rozwiązania którego zależy rozstrzygnięcie sprawy 
rozpoznawanej w wyniku apelacji strony od wyroku sądu pierwszej instancji (zob. 
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 grudnia 2006 r., III CZP 112/06, 
nie publ.; z dnia 25 stycznia 2007 r., III CZP 100/06, nie publ.; z dnia 
12 października 2005 r., III CZP 68/05, nie publ.). 

 
4 
  Sąd 
Apelacyjny 
wskazał, 
że 
źródłem 
wątpliwości 
w 
kwestii 
dopuszczalności drogi sądowej w zakresie roszczeń skierowanych przeciwko 
Komendantowi Policji są postanowienia umów o współdziałaniu zawierające 
elementy władcze, uniemożliwiające powodom odmowę przyjęcia na parking 
samochodu usuniętego z drogi, zaś w odniesieniu do roszczeń wobec 
Naczelnika Urzędu Skarbowego -  brak przesłanek do stwierdzenia, że 
pomiędzy tą jednostka organizacyjną Skarbu Państwa a powodami zawiązał się 
obligacyjny stosunek przechowania oraz brak przepisu szczególnego, który 
wyłączałby rozpoznawanie wynikłego pomiędzy stronami sporu na drodze 
postępowania cywilnego. 
Odnosząc 
się 
do 
tak 
ujętych 
wątpliwości 
zauważyć 
należy, 
że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, zgodnie z którym 
droga sądowa jest dopuszczalna zawsze wtedy, gdy powód opiera swoje 
roszczenie procesowe na zdarzeniach prawnych, które mogą stanowić źródło 
stosunków cywilnoprawnych. O dopuszczalności tej drogi decydują zatem 
okoliczności faktyczne przytoczone jako podstawa dochodzonego roszczenia, 
nie zaś obiektywne istnienie tego roszczenia albo stosunku prawnego pomiędzy 
stronami (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2004 r., IV CK 113/03, 
nie publ.; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 
340/98, OSNC 1991, nr 9, poz. 161; z dnia 22 sierpnia 2000 r., IV CKN 1188/00, 
OSNC 2001, nr 1, poz. 20; z dnia 22 sierpnia 2007 r., III CZP 76/07, nie publ.; 
uchwałę Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z dnia 5 kwietnia 
2006 r., III CZP 121/05, OSNC 2006, nr 11, poz. 178). Warto też zwrócić uwagę 
na 
pojawiające 
się 
w 
najnowszym 
orzecznictwie 
próby 
złagodzenia, 
aprobowanego dotychczas, dychotomicznego rozdziału drogi sądowej i drogi 
administracyjnej (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu 
Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, ONSA/WSA 2008, nr 2, 
poz. 21).  
Przedstawione przez Sąd Apelacyjny zagadnienie prawne pomija 
przytoczone wyżej stanowisko judykatury, wskazujące na potrzebę szerokiego 
rozumienia pojęcia sprawy cywilnej. Zostało ono bowiem ujęte w oderwaniu od 
twierdzeń powodów, na których oparte zostały zgłoszone przez nich roszczenia. 

 
5 
Powodowie reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika w sposób 
wyraźny powołali się na cywilnoprawny charakter roszczeń dochodzonych 
zarówno przeciwko Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, jak i Komendantowi 
Policji, przytaczając także ich podstawę prawną – art. 835 k.c. 
W rozpoznawanej sprawie ocena charakteru prawnego roszczeń 
powodów była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w uzasadnieniu 
wyroku 27  lutego 2007 r. uwzględniającego skargę kasacyjną od wydanego 
wcześniej przez Sąd Apelacyjny wyroku z dnia 4 kwietnia 2006 r. Sąd Najwyższy 
nie stwierdził wówczas niedopuszczalności drogi sądowej. Uchylając to 
orzeczenie i  przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, nie podzielił 
stanowiska skarżących (powodów), że łączyła ich z pozwanym Skarbem 
Państwa – Naczelnikiem Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. umowa 
przechowania. Wskazał natomiast na konieczność ustalenia, czy umowa 
o współdziałaniu 
przy 
parkowaniu 
pojazdów 
zawarta 
przez 
powodów 
z Komendantem Miejskim Policji w  S., mająca cechy umowy przechowania, w 
zakresie, w jakim przewiduje możliwość dochodzenia wynagrodzenia za 
sprawowanie pieczy nad pojazdami jedynie od ich właścicieli, jest zgodna z 
naturą tego stosunku prawnego, czy też zachodzi nieważność tej klauzuli 
umownej. W świetle przytoczonej argumentacji nie ulega wątpliwości, że Sąd 
Najwyższy dokonując powyższej oceny miał na uwadze wspomniane wyżej 
szerokie rozumienie sprawy cywilnej, a w konsekwencji uznał, że przedmiotem 
procesu 
cywilnego 
jest 
roszczenie 
procesowe 
oderwane 
od  materialnoprawnego „usprawiedliwienia” roszczenia zgłoszonego w pozwie. 
Stanowisko powyższe i to, co trzeba wyraźnie podkreślić, w odniesieniu do 
wszystkich 
roszczeń 
powodów 
(także 
wynagrodzenia 
za 
holowanie 
i przechowanie samochodu marki Peugeot, którego przepadek orzeczono 
w postępowaniu karnym) w dalszym ciągu pozostaje aktualne, gdyż – 
jak  stwierdził to sam Sąd Apelacyjny – stan faktyczny rozpoznawanej sprawy 
i mające zastosowanie do jego oceny przepisy prawne nie uległy zmianie. 
Wbrew wątpliwościom Sądu Apelacyjnego, odmiennego zapatrywanie nie 
usprawiedliwia pogląd Sądu Najwyższego wyrażony postanowieniu z dnia 
19 czerwca 2007 r., III CZP 47/07 (OSNC 2008, nr 7-8, poz. 80). 

 
6 
Orzeczenie  to wydane 
zostało 
na 
gruncie 
innego 
stanu 
prawnego 
(art. 130a ust. 10 Pr.r.d.). Przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego nie była też 
kwestia znaczenia – dla dopuszczalności drogi sądowej - wskazania przez powoda 
cywilnoprawnego charakteru dochodzonego roszczenia.  
Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione zagadnienie prawne nie 
pozostaje w bezpośrednim związku z problemami wymagającymi rozstrzygnięcia 
przy rozpoznawaniu przez Sąd Apelacyjny środka odwoławczego. Nie nawiązuje 
ono do sytuacji faktycznej i prawnej, jaka wystąpiła w sprawie. Rozważanie 
zagadnień natury teoretycznej nie należy do zadań Sądu Najwyższego. 
Skoro pytanie ma charakter abstrakcyjny, oderwany od okoliczności rozpoznawanej 
sprawy, to odpowiedź na nie jest potrzebna do wydania rozstrzygnięcia.  
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 k.p.c. i art. 61 § 1 
ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 
ze zm.), orzekł jak w sentencji.