III CZP 24/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Parafii Rzymskokatolickiej o zezwolenie na ekshumację zwłok i szczątków z grobowca nr [...] na cmentarzu parafialnym w K., ze względu na jego zły stan techniczny i potencjalne zagrożenie. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, uznając, że Parafia nie posiada legitymacji do żądania ekshumacji na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych (u.c.c.z.). Poszukiwano źródła uprawnienia w art. 15 ust. 1 pkt 2 u.c.c.z., który stanowi, że ekshumacja może być dokonana na zarządzenie prokuratora lub sądu. Sąd Rejonowy uznał, że przepis ten nie jest samodzielną normą kompetencyjną, lecz musi być stosowany w związku z art. 210 k.p.k. (czynność dowodowa w postępowaniu karnym). Sąd Okręgowy powziął wątpliwości prawne i przedstawił zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, rozstrzygając zagadnienie prawne, orzekł, że zarządca cmentarza nie może na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 u.c.c.z. domagać się skutecznie wydania przez sąd zezwolenia na ekshumację. Podkreślono, że przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do udzielania przez sąd w postępowaniu cywilnym zezwolenia na ekshumację. Sąd lub prokurator może zarządzić ekshumację wyłącznie w ramach prowadzonych postępowań (cywilnego lub karnego) na podstawie swoich kompetencji śledczych lub jurysdykcyjnych, dyktowanych ważnym interesem publicznoprawnym, wynikającym z przepisów k.p.c. lub k.p.k. Sąd Najwyższy zaznaczył, że poszanowanie zwłok jest fundamentalną zasadą, a naruszanie ich jest dopuszczalne tylko w sytuacjach wyjątkowych, wyraźnie normowanych przez ustawę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w kontekście możliwości uzyskania zezwolenia sądu na ekshumację w postępowaniu cywilnym.
Dotyczy głównie sytuacji, gdy zarządca cmentarza próbuje uzyskać zezwolenie na ekshumację na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 u.c.c.z. w postępowaniu cywilnym, a nie w ramach postępowań karnych lub innych specyficznych postępowań cywilnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych stanowi samodzielną podstawę prawną do wyrażenia przez Sąd zgody na ekshumację zwłok i szczątków, czy też jest to norma, która może być stosowana jedynie w związku z art. 210 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do udzielania przez sąd w postępowaniu cywilnym zezwolenia na ekshumację zwłok lub szczątków ludzkich. Sąd lub prokurator może zarządzić ekshumację wyłącznie w ramach prowadzonych postępowań (cywilnego lub karnego) na podstawie swoich kompetencji śledczych lub jurysdykcyjnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o cmentarzach nie ma charakteru samodzielnej normy kompetencyjnej, lecz musi być stosowany w powiązaniu z przepisami k.p.c. lub k.p.k. dotyczącymi czynności dowodowych lub jurysdykcyjnych. Brak w przepisie przesłanek materialnych i podmiotowych, a także brak przepisów procesowych, przemawia za tym, że nie stanowi on autonomicznej podstawy do wydawania zezwoleń na ekshumację w postępowaniu cywilnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Parafia Rzymskokatolicka [...] | instytucja | wnioskodawca |
| prokurator Prokuratury Krajowej Henryka Gajda-Kwapień | organ_państwowy | udział |
Przepisy (5)
Główne
u.c.c.z. art. 15 § 1
Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych
Nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania przez sąd zezwolenia na ekshumację w postępowaniu cywilnym. Może być stosowany jedynie w związku z przepisami k.p.c. lub k.p.k. dotyczącymi czynności dowodowych lub jurysdykcyjnych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 210
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia sądowi lub prokuratorowi zarządzenie wyjęcia zwłok z grobu w celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok w ramach postępowania karnego.
k.p.c. art. 292
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi zarządzenie ekshumacji w ramach prowadzonych postępowań cywilnych.
k.p.c. art. 309
Kodeks postępowania cywilnego
Może być stosowany w sprawach cywilnych wymagających ekshumacji.
u.c.c.z. art. 10 § 1
Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych
Określa krąg osób uprawnionych do pochowania zwłok, co wpływa na legitymację do żądania ekshumacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o cmentarzach nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania przez sąd zezwolenia na ekshumację w postępowaniu cywilnym. • Przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o cmentarzach musi być stosowany w powiązaniu z przepisami k.p.c. lub k.p.k. dotyczącymi czynności dowodowych lub jurysdykcyjnych. • Brak w art. 15 ust. 1 pkt 2 u.c.c.z. przesłanek materialnych i podmiotowych oraz przepisów procesowych przemawia przeciwko jego samodzielnemu charakterowi kompetencyjnemu. • Poszanowanie zwłok i szczątków ludzkich wymaga wyjątkowych podstaw do ich naruszenia.
Odrzucone argumenty
Art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o cmentarzach stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania przez sąd zezwolenia na ekshumację w postępowaniu cywilnym, niezależnie od przepisów k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
Poszanowanie zwłok jest istotnym elementem kultury europejskiej • status prawny zwłok - niepoddających się klasycznym kwalifikacjom prawniczym - jest wyjątkowy • przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 u.c.c.z. nie stanowi samodzielnej podstawy udzielania przez sąd w postępowaniu cywilnym zezwolenia na ekshumację zwłok lub szczątków ludzkich.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w kontekście możliwości uzyskania zezwolenia sądu na ekshumację w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy zarządca cmentarza próbuje uzyskać zezwolenie na ekshumację na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 u.c.c.z. w postępowaniu cywilnym, a nie w ramach postępowań karnych lub innych specyficznych postępowań cywilnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie i emocjonalnie tematu ekshumacji, a także precyzyjnej interpretacji przepisów prawa, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem cywilnym i karnym.
“Czy sąd może nakazać ekshumację na życzenie zarządcy cmentarza? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.