III CZP 24/12

Sygn. akt III CZP 24/12 
 
 
 
UCHWAŁA 
Dnia 6 czerwca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) 
SSN Anna Owczarek 
 
 
 
w sprawie z powództwa M. S. 
przeciwko Powiatowi T. 
o zapłatę, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 6 czerwca 2012 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy  
postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r.,  
 
 
"Czy wejście w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia              
27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 157, 
poz. 1240), która w art. 60 pkt 7, jako środki publiczne stanowiące 
niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-
prawnym 
wymienia: 
"dochody 
pobierane 
przez 
państwowe  
i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie innych ustaw",                
a w art. 67 do spraw dotyczących należności, o których mowa w art.                
60, nieuregulowanych niniejszą ustawą przewiduje stosowanie 
przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania 
administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.5))            
i odpowiednio przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia  1997 r. - 
Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), 
spowodowało niedopuszczalność drogi sądowej w sprawach o zwrot 
nienależnie pobranych opłat za karty pojazdu na podstawie 
rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r.                
w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2003 r., Nr 137, 
poz. 1310)?" 

 
2 
podjął uchwałę: 
 
 
 
Dopuszczalna jest droga sądowa w sprawach o zwrot 
nienależnych opłat za wydanie karty pojazdu, pobranych na 
podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 
2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 
137, poz. 1310) przed wejściem w życie z dniem 1 stycznia 
2010 r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych 
(Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
3 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 31 października 2011 r. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz 
powoda M. S. kwotę 6000 złotych wraz z odsetkami i kosztami procesu, 
uwzględniając jego powództwo przeciwko Powiatowi T. W sprawie chodziło o zwrot 
nienależnie 
uiszczonych 
opłat 
za 
wydanie 
kart 
używanych 
pojazdów 
samochodowych w związku z ich pierwszą rejestracją po sprowadzeniu do Polski z 
innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, przy czym powód nabył w 
drodze cesji od osób fizycznych wierzytelności o zwrot tych opłat (jedna opłata 
wynosiła 500 złotych) na ogólną kwotę dochodzonego i zasądzonego roszczenia. 
W uzasadnieniu Sąd wskazał na przepisy prawa wspólnotowego i na 
postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (TSUE) z dnia 10 grudnia 
2007 r., a także na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie 
III CZP 37/10 (Lex nr 578583). 
W toku rozpoznawania apelacji strony pozwanej, Sądowi Okręgowemu 
nasunęło się, sformułowane na wstępie zagadnienie prawne, przedstawione 
Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 k.p.c. Zagadnienie to 
wyniknęło z treści przepisów powołanej w pytaniu, nowej ustawy o finansach 
publicznych (dalej jako u.f.p.), która, zdaniem strony pozwanej przewidziała dla 
zwrotu nienależnie pobranych opłat za wydanie karty pojazdu jako należności 
publiczno-prawnych, drogę postępowania administracyjnego. Taki tryb uznał za 
właściwy w sprawach wszczętych pod rządem nowej u.f.p. Wojewódzki Sąd 
Administracyjny w G. oraz Sąd Okręgowy w B., przyjmując niedopuszczalność 
drogi sadowej w sprawach powołanych w uzasadnieniu postanowienia o 
przedstawieniu zagadnienia prawnego. Dokonując w tym uzasadnieniu analizy 
prawnej zagadnienia, Sąd Okręgowy w B. w innym składzie nie podzielił 
powyższego zapatrywania, opowiadając się za uznaniem sprawy zwrotu 
nienależnej opłaty za sprawę cywilną, podlegającą kognicji sądu powszechnego, 
opartą na materialno-prawnej podstawie według art. 405 i nast. k.c. 
 
 

 
4 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Rozstrzygnięcie 
przedstawionego 
zagadnienia 
prawnego 
zależy 
od 
przyjętego rozumienia pojęcia sprawy cywilnej i ustalenia, czy nowa ustawa 
o finansach publicznych, obowiązująca od początku 2010 r. wprowadziła takie 
zmiany w dotychczasowej regulacji prawnej, dotyczącej rozliczania opłat, 
stanowiących niepodatkowe należności publicznoprawne, że zmianie musi 
podlegać także dotychczasowa praktyka orzecznicza sądów powszechnych 
i dotyczyć by ona miała także zwrotu nienależnie pobranych opłat w okresie 
poprzedzającym wejście w życie powołanej, nowej ustawy. 
W odniesieniu do pojęcia sprawy cywilnej w rozumieniu procesowym (art. 1 
i 2 k.p.c.) praktyka utrwalona została przez szereg orzeczeń Sądu Najwyższego, 
dzięki którym wypracowane zostały kryteria uznania drogi sądowej w sprawach 
cywilnych. Przyjęte zostało szerokie rozumienie sprawy cywilnej, a zatem 
i dopuszczalności drogi postępowania przed sądami powszechnymi. Znalazło 
to wyraz w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. 
(III CZP 40/06, OSNC 2007, nr 4, poz. 53), w której zostało wskazane, 
że niedopuszczalność drogi sądowej zachodzi, gdy sprawa nie jest sprawą cywilną 
oraz wtedy, gdy ma wprawdzie taki charakter, ale została na mocy przepisu 
szczególnego wyłączona spod kompetencji (właściwości) sądów powszechnych 
(art. 2 § 3 k.p.c.). Z kolei, w wyroku z dnia 10 marca 2004 r. (IV CK 113/03, Lex nr 
182070) Sąd Najwyższy, odwołując się do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
22 kwietnia 1998 r. (I CKN 1000/97, OSN 1999, nr 1, poz. 6) wyjaśnił w sposób 
pozytywny, że droga sądowa jest dopuszczalna, jeżeli powód opiera swoje 
roszczenia procesowe na zdarzeniach prawnych, które mogą stanowić źródło 
stosunków cywilnoprawnych. Dopuszczalność ta nie zależy od wykazania istnienia 
roszczenia, ani też stosunku prawnego między stronami, bo zbadanie zasadności 
zgłoszonych roszczeń jest dopiero zadaniem sądu rozpatrującego sprawę 
(por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 
340/98, OSN 1999, nr 9, poz. 161, odwołujące się do podobnych orzeczeń Sądu 
Najwyższego powstałych na gruncie k.p.c. z 1930 r.: z dnia 20 października 1933 r., 
III.L.C. 503/32 i z dnia 7 października 1938 r., C.II. 504/38). 

 
5 
Potwierdzeniem tej linii orzecznictwa jest uchwała składu siedmiu sędziów 
Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r. (III CZP 121/05, OSNC 2006, nr 11, 
poz. 178), wskazująca w uzasadnieniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
10 lipca 2000 r. (SK 12/99, OTK Zb. Urz. 2000, nr 5, poz. 143), w którym dokonana 
została obszerna wykładnia art. 1 i 2 k.p.c., uznająca za przedmiot postępowania 
przed sądem tzw. roszczenie procesowe, oderwane od materialno-prawnej 
podstawy roszczenia zgłaszanego w pozwie, a oznaczające możliwość wniesienia 
sprawy do sądu i żądania ochrony; jest ono pojęciem czysto procesowym, niekiedy 
nie mającym odzwierciedlenia w prawie cywilnym materialnym. Obowiązkiem sądu 
jest zajęcie się roszczeniem procesowym według treści żądania, niezależnie 
od tego, czy jest ono merytorycznie uzasadnione. Jeśli według twierdzeń powoda 
zawartych w pozwie, między nim a pozwanym istnieje stosunek cywilnoprawny, 
droga sądowa jest dopuszczalna i pozew nie może być odrzucony z powodu 
jej braku. 
W orzecznictwie sądowym przywoływanym we wskazanym wyroku 
Trybunału Konstytucyjnego oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r. (III CZP 85/02, OSNC 2003, nr 10, poz. 129) 
trafnie podkreślono w odniesieniu do spraw, w których chodziło o skutki działań 
władczych administracji publicznej, że sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 
k.p.c. są nie tylko sprawy ze stosunków cywilnoprawnych w rozumieniu art. 1 k.c. 
Działaniem lub zaniechaniem, którego skutki mogą być rozpoznawane na drodze 
sądowej jest także akt administracyjny wywołujący skutki w zakresie prawa 
cywilnego, co prowadzi do wniosku, że jeśli roszczenie zostało oparte na 
zdarzeniach prawnych wywołujących konsekwencje cywilnoprawne, droga sądowa 
jest dopuszczalna, co oczywiście nie przesądza o zasadności powództwa. 
W powołanej uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 
12 marca 2003 r. III CZP 85/02, w której przedmiot sprawy dotyczył 
ochrony  należności publiczno-prawnej, wskazano na konieczne uwzględnienie 
w  analizie pojęcia sprawy cywilnej obecnego porządku konstytucyjnego w Polsce, 
w szczególności treść art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 177 Konstytucji, które 
to przepisy gwarantują każdemu prawo do sądu, mające charakter autonomiczny 
i jako podmiotowe prawo obywatela, stanowiące odrębne oraz niezależne od 

 
6 
innych rozwiązań normatywnych, przysługujące jednostce prawo w stosunku do 
Państwa. W myśl art. 77 ust.  i art. 177 Konstytucji, ustawa nie może nikomu 
zamykać drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw, przy czym należy 
domniemywać kompetencję sądu powszechnego we wszystkich sprawach, 
z  wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów (por. też 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 414/99, OSNC 
2000, nr 1, poz. 20). 
Przytoczona 
argumentacja 
uzasadnia 
dotychczasową 
praktykę 
akceptowania właściwości sądów powszechnych do rozpoznawania spraw o zwrot 
nienależnych świadczeń o charakterze publiczno-prawnym, dla których to 
roszczeń  podstawę 
materialną 
stanowią 
przepisy 
kodeksu 
cywilnego 
o bezpodstawnym wzbogaceniu, a w szczególności art. 410 § 2. Orzecznictwo 
sądów uwzględniających roszczenia o zwrot opłaty nienależnie pobranej za 
wydanie karty używanego pojazdu samochodowego, sprowadzonego z innego 
kraju członkowskiego Unii Europejskiej, w związku z jego pierwszą rejestracją 
w Polsce, na podstawie powoływanego już rozporządzenia Ministra Infrastruktury 
z dnia 28 lipca 2003 r. odwołuje się, tak jak to uczynił powód w niniejszej sprawie 
do  postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 
10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Dz.U. UE C 64, poz. 15) oraz do wyroku 
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (U 6/04, Dz.U. Nr 15, poz. 
119), w których uznano opłatę nałożoną powołanym rozporządzeniem za 
niezgodną zarówno z prawem Unii Europejskiej, jak również z Konstytucją RP. 
Do wyroków tych odwołał się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 czerwca 2010 r. 
(III CZP 37/10, OSNC 2011, nr 1, poz. 2), podjętej już po wejściu w życie ustawy 
o finansach publicznych z 2009 r. Właściwość sądu powszechnego nie była 
w powołanej uchwale analizowana, gdyż nie była kwestionowana, a dochodzony 
zwrot 
nienależnych 
opłat 
za 
wydanie 
kart 
pojazdów 
samochodowych 
przywiezionych z innych państw Unii Europejskiej dotyczył opłat uiszczonych pod 
rządem poprzednich przepisów o finansach publicznych. 
Niedopuszczalności drogi sądowej w analogicznym do niniejszej sprawy 
stanie faktycznym nie stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 listopada 
2011 r., III CZP 67/11, podkreślając, iż powoływana uchwała Sądu Najwyższego 

 
7 
w sprawie III CZP 35/07 ukształtowała praktykę sądów powszechnych w sprawach 
o zapłatę kwot dochodzonych jako równowartość nienależnie pobranych świadczeń 
- opłat za wydanie kart pojazdów dla pojazdów sprowadzonych na teren Polski 
z Unii Europejskiej, w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Infrastruktury 
z dnia 28 lipca 2003 r. 
W niniejszej sprawie, której przedmiotem jest właściwość drogi sądowej 
rozpatrzenia wymaga, czy zmiana przepisów po dniu 1 stycznia 2010 r. wpłynęła na 
właściwość organów rozpoznających roszczenia o zwrot nienależnych opłat 
za wydanie kart pojazdów i czy na sposób dochodzenia należności ma wpływ 
charakter prawny tych opłat. 
W art. 60 u.f.p. zostały wymienione środki publiczne stanowiące 
niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym, którymi są 
w szczególności dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu 
terytorialnego. Wśród nich w pkt 7 znajdują się dochody pobierane przez 
państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. 
Do tych dochodów zalicza się, jak twierdzi pozwana Gmina oraz jak to interpretuje 
doktryna prawa finansowego, m.in. takie należności, jak opłaty za wydanie kart 
pojazdu. 
W przepisach poprzedzających nową u.f.p. nie było wyraźnego uregulowania 
tej kwestii, zatem mimo krytykowanego w doktrynie umieszczenia stosownego 
przepisu w tej ustawie, w rozdziale piątym o zasadach gospodarowania środkami 
publicznymi, zamiast w rozdziale drugim o środkach publicznych, to jednak w art. 5 
u.f.p., rozpoczynającym przepisy o tym stanowiące, wymienia się jako środki 
publiczne dochody publiczne (ust. 1 pkt 1) oraz określa się jako te dochody m. in. 
daniny publiczne. Są do nich zaliczone opłaty, inne świadczenia pieniężne oraz 
inne dochody, należne lub których obowiązek ponoszenia również na rzecz 
jednostek samorządu terytorialnego wynika z odrębnych ustaw (art. 5 ust. 2 pkt 1 
i 2 u.f.p.). Z kolei, w art. 67 u.f.p. został zamieszczony przepis odsyłający 
w sprawach dotyczących należności z art. 60 tej ustawy, w niej nieuregulowanych 
do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio do działu 

 
8 
III Ordynacji podatkowej, ustaw powołanych w treści przedstawionego zagadnienia 
prawnego.       
Wskazane przepisy stały się przyczyną dwóch przeciwstawnych stanowisk 
wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszących się do kwestii 
zmiany od dnia 1 stycznia 2010 r. dotychczas uznawanej w orzecznictwie drogi 
dochodzenia zwrotu nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu (por. uchwałę 
siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., 
I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 21) na drogę, w której znajdą 
zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej o nadpłacie. Zgodnie z pierwszą linią 
orzeczniczą, 
do 
której 
zaliczyć 
trzeba 
m.in. 
cytowane 
w 
uzasadnieniu 
postanowienia o przedstawieniu zagadnienia prawnego, wyroki Wojewódzkich 
Sądów Administracyjnych w G. i w P., w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 
stycznia 2010 r. do wniosków o zwrot opłaty za kartę pojazdu (złożonych po tym 
dniu) stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej o nadpłacie. 
Według drugiej linii orzeczniczej, której wyrazem są wyroki kilku innych 
Wojewódzkich 
Sądów 
Administracyjnych, 
tryb 
rozstrzygania 
przez 
organ 
w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie uległ od dnia 1 stycznia 2010 r. 
zmianie, odnośnie do opłat za kartę pojazdu uiszczonych przed tym dniem. 
W  wyroku WSA w Ł. z dnia 1 lutego 2012 r., odnośnie do wniosku o zwrot opłaty, 
złożonego dnia 2 września 2011 r. wyraźnie wskazano, że nienależnie pobrane 
opłaty nie mogą być traktowane jako nadpłaty podatku podlegające szczególnemu 
unormowaniu w zakresie zasad i trybu ustalania nadpłaty podatkowej i jej zwrotu na 
podstawie ustawy - Ordynacja podatkowa. 
W wyroku z dnia 14 lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. 
odwołał się do powołanej uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu 
Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, w której wyrażony został 
pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za  wydanie karty pojazdu 
jest sprawą administracyjną, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w 
drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o 
ruchu drogowym (jedn. tekst Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w ogóle nie 
reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów k.p.a. nie 

 
9 
można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga 
rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Następnie stwierdzono, że do 
uiszczenia opłaty w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy 
ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej 
istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie 
poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty, a w razie jej 
nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku) o zarejestrowanie pojazdu w 
trybie art. 261 § 2 K.p.a., a nie egzekwowanie uiszczenia tej opłaty. Odnosząc się 
do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku 
wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są 
decyzją 
ani 
postanowieniem, 
jakie 
strona 
może 
poddać 
kontroli 
sądu 
administracyjnego. 
 Wyrażony w uchwale w sprawie I OPS 3/07 pogląd Naczelnego Sądu 
Administracyjnego 
został 
w 
powołanym 
wyroku 
Wojewódzkiego 
Sądu 
Administracyjnego w O.uznany za nadal aktualny, gdyż pobranie opłaty, której 
zwrotu domagano się w konkretnej sprawie nastąpiło w stanie prawnym 
obowiązującym przed 1 stycznia 2010 r. Tym samym, obowiązujące od tej daty 
przepisy nowej u.f.p., a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych 
należności budżetowych, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych 
na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności 
zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie tej ustawy. 
Dodatkowo należy wskazać na art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 
2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, 
poz. 
1241 
ze 
zm.), 
zawierający 
normę 
intertemporalną, 
według 
której 
do  spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i nie 
zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy 
stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta nie może się odnieść do spraw 
zakończonych przed dniem 1 stycznia 2010 r., jak jednak zasadnie wskazuje się 
w orzecznictwie sądowo- administracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska 
ustawodawcy co do tego, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń mających 
miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów nie oznacza istnienia luki 
prawnej, a regułą nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy 

 
10
do zdarzeń prawnych, mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia 
w  życie nowej ustawy. Sprzeciwia się temu zasada nie działania prawa wstecz, 
mająca umocowanie w art. 2 Konstytucji, a kwestia przyznania pierwszeństwa 
zasadzie 
dalszego 
działania 
przepisów 
dotychczasowych 
albo 
zasadzie 
bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej 
sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie 
należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej 
zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., 
I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 71 oraz uchwała składu pięciu sędziów 
NSA z dnia 20 października 1997 r., FPK 11/97, ONSA 1998, nr 1, poz. 10). 
Wskazana argumentacja prowadzi do wniosku, że mimo iż od dnia 
1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której jest mowa w powołanej 
wcześniej ustawie Prawo o ruchu drogowym, stanowi wyraźnie w rozumieniu art. 60 
pkt 7 u.f.p. środki publiczne będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi 
o charakterze publiczno-prawnym, to nie ma to zastosowania do opłat nienależnie 
pobranych przed tą datą i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl 
przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72), gdyż takimi się stały dopiero po dniu 
1 stycznia 2010 r., lecz świadczeniami pieniężnymi pobranymi bez podstawy 
prawnej, która została zakwestionowana w postaci wskazanego rozporządzenia 
Ministra Infrastruktury z 2003 r. przez powołane orzeczenia Trybunału 
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. 
Z tych względów zostały one zakwalifikowane do świadczeń nienależnych, 
będących postacią bezpodstawnego wzbogacenia, dochodzonych na gruncie 
przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie nowej ustawy o finansach 
publicznych na drodze sądowego procesu cywilnego. Taki punkt widzenia 
zdecydował o treści odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne. 
Dopuszczalność sądowego dochodzenia roszczeń o zwrot opłaty za wydanie 
karty pojazdu samochodowego, nienależnie pobranej na podstawie wskazanego 
rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 r., nie zmienia jednak charakteru 
prawnego samej opłaty, mającej w założeniu pokryć koszty jej wydania i będącej 
świadczeniem na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, od której uiszczenia 
zależało pozytywne rozpatrzenie wniosku o rejestrację pojazdu i wydanie karty 

 
11
pojazdu. Opłata była więc należnością o charakterze wprawdzie nie podatkowym, 
ale również w razie jej pobrania przed dniem 1 stycznia 2010 r. stanowiła z istoty 
swojej świadczenie publicznoprawne. Wynikała ona z przepisu ustawowego, była 
świadczona na rzecz podmiotu publicznego, a zakwestionowanie dotyczyło tylko jej 
wysokości określonej na podstawie aktu wykonawczego do ustawy Prawo o ruchu 
drogowym, jakim było rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2003 r. 
Wskazany charakter prawny samej opłaty, jako z natury swojej należności 
publiczno-prawnej, nie mającej źródła w żadnym zdarzeniu cywilno-prawnym 
sprawia, że wprawdzie dochodzenie zwrotu podlega przepisom prawa cywilnego 
o bezpodstawnym wzbogaceniu i ono staje się źródłem zobowiązania, ale może 
dotyczyć tylko bezpośrednio podmiotu bezpodstawnie świadczącego opłatę, 
ze względu na dokonywaną rejestrację pojazdu i związaną z tym potrzebą wydania 
karty tego pojazdu. Jest bowiem zwrotem tej opłaty, a nie wierzytelnością, która 
może się stać przedmiotem obrotu na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, 
jak  cesji wierzytelności, bezskutecznie dokonanej w sprawie leżącej u podłoża 
zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. 
Jak wiadomo, wierzytelności o charakterze publicznoprawnym nie podlegają zbyciu 
na rzecz osób trzecich. Wejście w życie nowej u.f.p. zmieniło wprawdzie sytuację 
prawną opłat uiszczanych za wydanie karty pojazdu po dniu 1 stycznia 2010 r. 
i stosowanie do nich po tej dacie, łącznie z ich ewentualnym zwrotem w całości lub 
w części, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz działu 
III ustawy - Ordynacja podatkowa, jednakże nie wpłynęło to na zmianę publicznego 
charakteru samego świadczenia, jakim była i jest opłata. 
Z podanych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie.