III CZP 23/12

Sąd Najwyższy2012-06-06
SNAdministracyjnezamówienia publiczneWysokanajwyższy
zamówienia publiczneKrajowa Izba Odwoławczaopłaty sądowekoszty postępowaniaSąd Najwyższyuchwałaprawo procesowe

Sąd Najwyższy orzekł, że od skargi na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej dotyczące wyłącznie kosztów postępowania odwoławczego należy pobierać opłatę w wysokości jednej piątej opłaty stosunkowej od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości opłaty sądowej od skargi na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego. KIO odrzuciła odwołanie wykonawców i zasądziła koszty. Wykonawcy zaskarżyli do Sądu Okręgowego jedynie rozstrzygnięcie o kosztach, uiszczając opłatę wyliczoną jako 1/5 opłaty stosunkowej. Sąd Okręgowy powziął wątpliwość prawną co do właściwej opłaty. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o kosztach sądowych i prawa zamówień publicznych, uznał, że pomimo literalnego brzmienia przepisów, należy pobierać opłatę w wysokości 1/5 opłaty stosunkowej, kierując się wykładnią systemową i celowościową.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 czerwca 2012 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące wysokości opłaty sądowej od skargi na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych, gdy skarga dotyczy wyłącznie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego. W rozpoznawanej sprawie KIO odrzuciła odwołanie wykonawców i zasądziła od nich koszty postępowania. Wykonawcy wnieśli skargę do Sądu Okręgowego, kwestionując jedynie rozstrzygnięcie o kosztach, wskazując wartość przedmiotu zaskarżenia i uiszczając opłatę w wysokości jednej piątej opłaty stosunkowej. Sąd Okręgowy, powziąwszy wątpliwości co do właściwej stawki opłaty, przedstawił zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, analizując ewolucję przepisów dotyczących opłat sądowych i środków ochrony prawnej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, a także wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że obowiązujące przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 34) mogą prowadzić do nieproporcjonalnie wysokich opłat, zwłaszcza gdy przedmiot zaskarżenia ogranicza się do kosztów. Kierując się wykładnią systemową, celowościową oraz historyczną, Sąd Najwyższy uznał, że od skargi na orzeczenie KIO dotyczące wyłącznie kosztów postępowania odwoławczego należy pobierać opłatę w wysokości jednej piątej opłaty stosunkowej od wartości przedmiotu zaskarżenia. Podkreślono, że taka interpretacja jest zgodna z funkcjonalnym charakterem skargi w tym zakresie, która odpowiada zażaleniu, oraz zapewnia spójność systemu opłat sądowych, a także zapobiega sytuacji, w której opłata sądowa byłaby wyższa od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych dotyczącej wyłącznie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego pobiera się piątą część opłaty stosunkowej wartości przedmiotu zaskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o kosztach sądowych i prawa zamówień publicznych, uznał, że wykładnia językowa art. 34 ustawy o kosztach sądowych prowadzi do nieakceptowalnych wniosków. Kierując się wykładnią systemową, celowościową i historyczną, a także funkcjonalnym charakterem skargi w tym zakresie (odpowiadającej zażaleniu), orzeczono o pobieraniu 1/5 opłaty stosunkowej, aby zapewnić spójność systemu i realizację prawa do sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchwała

Strony

NazwaTypRola
Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe L. sp. z o.o.spółkaskarżący
Przedsiębiorstwo Handlowe L. A. Ł., M. Ł. sp.j.spółkaskarżący
Uniwersytet Pedagogiczny w K.instytucjauczestnik postępowania
S. B. spółka z o.o.spółkawykonawca (w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego)

Przepisy (15)

Główne

u.k.s.c. art. 34 § 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Przepis ten, literalnie interpretowany, prowadziłby do pobierania opłaty stałej w wysokości pięciokrotnego wpisu odwołania, nawet gdy skarga dotyczy wyłącznie kosztów. Sąd uznał, że należy od niego odstąpić na rzecz zasady pobierania 1/5 opłaty stosunkowej.

p.z.p. art. 198a § 1

Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 198a § 1

Prawo zamówień publicznych

Pomocnicze

p.z.p. art. 189 § 2 pkt 2

Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 192 § 9 i 10

Prawo zamówień publicznych

u.k.s.c. art. 34 § 2

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Dotyczy skarg związanych z czynnościami podjętymi po otwarciu ofert, przewidując opłatę stosunkową 5% wartości zamówienia. Sąd uznał, że w przypadku zaskarżenia wyłącznie kosztów, nawet w tym kontekście, należy stosować zasadę 1/5 opłaty stosunkowej.

u.k.s.c. art. 19 § 3 pkt 2

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Nakazuje pobieranie piątej części opłaty od zażalenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sąd uznał, że art. 34 nie jest przepisem szczególnym w tym rozumieniu, a zasada 1/5 opłaty ma zastosowanie.

k.p.c. art. 368 § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 126 i nast.

Kodeks postępowania cywilnego

p.z.p. art. 198a § 2

Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 198 § 2 pkt 2

Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 192 § 9 i 10

Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 192 § 1

Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 198 § 2

Prawo zamówień publicznych

k.p.c. art. 390 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga dotycząca wyłącznie kosztów postępowania odwoławczego ma charakter zażalenia. Literalna wykładnia art. 34 ustawy o kosztach sądowych prowadzi do rażąco niesprawiedliwych i irracjonalnych wniosków. Należy stosować zasadę pobierania 1/5 opłaty stosunkowej, zgodnie z art. 19 ust. 3 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych. Zapewnienie realizacji prawa do sądu i spójności systemu opłat sądowych. Funkcjonalny charakter skargi jako zażalenia.

Odrzucone argumenty

Literalna wykładnia art. 34 ustawy o kosztach sądowych, która nakazywałaby pobranie opłaty stałej w pełnej wysokości lub opłaty stosunkowej od wartości zamówienia.

Godne uwagi sformułowania

"Jaką opłatę sądową należy pobrać od skargi na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej dotyczące wyłącznie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego?" "Od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych dotyczącej wyłącznie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego pobiera się piątą część opłaty stosunkowej wartości przedmiotu zaskarżenia." "Konkluzji takiej nie można zaakceptować, jako rażąco niesprawiedliwej, a nawet irracjonalnej." "Nie budzi wątpliwości publiczno-prawny i fiskalny charakter opłat sądowych oraz niedopuszczalność ich kształtowania na poziomie uniemożliwiającym realizację prawa do sądu." "Nie jest pozbawiona znaczenia także wykładnia historyczna."

Skład orzekający

Krzysztof Pietrzykowski

przewodniczący

Wojciech Katner

członek

Anna Owczarek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie wysokości opłat sądowych od skarg na orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej, w szczególności gdy dotyczą one wyłącznie kosztów postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i procedury związanej z zamówieniami publicznymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu interpretacji przepisów o opłatach sądowych, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się zamówieniami publicznymi. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy stosuje zasady wykładni prawa, aby zapewnić sprawiedliwość.

Jaką opłatę zapłacisz za skargę na koszty w zamówieniach publicznych? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 18 667 PLN

koszty postępowania odwoławczego: 3666,98 PLN

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CZP 23/12 
 
 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 6 czerwca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Wojciech Katner 
SSN Anna Owczarek (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego L. sp. z o.o.               
w K. i Przedsiębiorstwa Handlowego L. A. Ł., M. Ł. sp.j.                 w K. 
przy uczestnictwie Uniwersytetu Pedagogicznego w K. 
o udzielenie zamówienia publicznego, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 6 czerwca 2012 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy  
postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r.,  
 
 
 
"Jaką opłatę sądową należy pobrać od skargi na postanowienie 
Krajowej Izby Odwoławczej dotyczące wyłącznie rozstrzygnięcia              
w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego?" 
 
 
podjął uchwałę: 
 
 

 
2 
Od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej przy 
Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych dotyczącej wyłącznie 
rozstrzygnięcia 
o 
kosztach 
postępowania 
odwoławczego 
pobiera się piątą część opłaty stosunkowej wartości przedmiotu 
zaskarżenia. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
3 
Krajowa Izba Odwoławcza postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r. 
odrzuciła odwołanie wniesione przez wykonawców, tj. Przedsiębiorstwo Handlowo-
Usługowe 
L. 
spółkę 
z 
ograniczoną 
odpowiedzialnością 
(lidera) 
oraz 
Przedsiębiorstwo Handlowe L. A. Ł., M. Ł. spółkę jawną (partnera) wspólnie 
ubiegających się o udzielenie zamówienia w postępowaniu o udzielenie 
zamówienia 
publicznego, 
prowadzonym 
przez 
zamawiającego 
Uniwersytet 
Pedagogiczny w K. - jako złożone przez podmiot nie legitymujący się 
pełnomocnictwem do składania odwołań (art. 189 ust. 2 pkt 2 prawa zamówień 
publicznych), obciążyła odwołującego się wykonawcę kosztami postępowania i 
zaliczyła w poczet tych kosztów kwotę 15.000 zł, uiszczoną tytułem wpisu od 
odwołania, oraz zasądziła od odwołującego na  rzecz zamawiającego kwotę 
3.666,98 zł stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu 
wynagrodzenia pełnomocnika (art. 192 ust. 9 i  10 prawa zamówień publicznych). 
Odwołanie dotyczyło zaniechania odrzucenia oferty wykonawcy S. B. spółki z o.o., 
wyboru jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy S. B. spółki z o.o., mimo 
że  podlegała ona odrzuceniu, zaniechania czynności wyboru ofert odwołującego 
się jako najkorzystniejszej.    
Skargę do Sądu Okręgowego na powyższe postanowienie, w części 
dotyczącej orzeczenia o kosztach postępowania, wnieśli wykonawcy. Skarżący 
wskazali jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 18.667 zł i uiścili opłatę 
sądową od skargi w kwocie 934 zł. Kwota ta została wyliczona jako piąta część 
opłaty stosunkowej obliczonej od wartości przedmiotu zaskarżenia.  
Sąd Okręgowy powziął wątpliwość prawną co do tego, jaką opłatę sądową 
należy pobrać od skargi na postanowienie Krajowej Izby Odwoławczej dotyczącej 
wyłącznie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego. 
Wskazał, że wątpliwości te związane są ze zmianą stanu prawnego, spowodowaną 
wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 z późn. zm.), opartej na 
zasadzie opłat stałych, w przeciwieństwie do uchylonej ustawy z dnia 13 czerwca 
1967r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2002 r.,  
Nr  9, poz. 88 z późn. zm.) i jej przepisów wykonawczych, tj. rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości 

 
4 
wpisów w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 155, poz. 753 z późn. zm.), 
przypisujących priorytetowe znaczenie wpisom stosunkowym. Obowiązująca 
ustawa przewiduje od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej w zasadzie 
opłatę stałą, z zastrzeżeniem wyjątku uiszczania opłaty stosunkowej ograniczonej 
górną granicą 5.000.000 zł, gdy skarga dotyczy czynności w postępowaniu 
o udzielenie zamówienia publicznego podjętych po otwarciu ofert. Skarga jest przy 
tym jedynym i specyficznym środkiem zaskarżenia, przysługującym na  orzeczenie 
Krajowej Izby Odwoławczej.  Sąd wskazał że, w wypadku pobrania opłaty stałej  
albo stosunkowej,  wysokość opłaty sądowej w przedmiotowej sprawie wynosiłaby 
odpowiednio 75.000 zł i 15.000 zł, co oznacza że byłaby to opłata rażąco 
wygórowana w stosunku do wartości przedmiotu zaskarżenia.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Zagadnienie 
prawne 
przedstawione 
przez 
Sąd 
Okręgowy 
wynika 
z wątpliwości powstałych na skutek kolejnych zmian stanu prawnego. Polegały one 
na wprowadzeniu znaczących różnic systemowych dotyczących środków ochrony 
prawnej, przewidzianych ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. prawo zamówień 
publicznych (jedn. tekst Dz. U. z 2010 r.,  Nr 113, poz. 759 z późn. zm.) oraz  opłat 
sądowych pobieranych na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych  w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 
z późn. zm.). Powyższe zmiany nie tylko nie usunęły, ale wręcz pogłębiły 
dotychczasowe 
wątpliwości 
interpretacyjne 
związane 
z 
dopuszczalnością 
zaskarżania orzeczeń co do kosztów zawartych w wyrokach i postanowieniach 
Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych 
i pobieraniem opłat od skarg wnoszonych do sądów powszechnych. 
Uprzednio skarga do sądu przysługiwała na wyrok zespołu arbitrów przy 
Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych. Od skargi pobierano wpis stały w kwocie 
3.000 zł (§ 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 
1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych, Dz. U. 
Nr 155, poz. 753 z późn. zm.). Sąd Najwyższy przyjął wówczas - kierując się 
wykładnią systemową zewnętrzną i wewnętrzną, w tym jednolitym stanowiskiem 
orzecznictwa uznającym, że rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu sądowym 

 
5 
stanowi autonomiczne orzeczenie zapadające w formie odrębnego postanowienia 
nawet wówczas, gdy jest zawarte w wyroku albo w postanowieniu co do istoty 
sprawy kończącym postępowanie nieprocesowe i uwzględniając ponadto, że zespół 
arbitrów (działający jak sąd polubowny) może orzekać wyłącznie w formie wyroku – 
iż  zachodzi systemowy wyjątek i dopuszczalna jest skarga na wyrok zespołu 
arbitrów dotycząca wyłącznie niesamodzielnego rozstrzygnięcia w przedmiocie 
kosztów postępowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2002 r., 
III CZP 68/02, OSNC 2003, nr 7-8, poz. 103). W kolejnym orzeczeniu, stwierdzając 
istnienie luki w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. 
w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych w zakresie regulacji 
wpisów od skargi na orzeczenie zespołu arbitrów o charakterze formalnym, 
Sąd Najwyższy opowiedział się za pobieraniem piątej części wpisu stosunkowego 
od skargi na postanowienie  zespołu arbitrów (por. uchwała  Sądu Najwyższego 
z  dnia 12 maja 2005 r., III CZP 19/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 57). 
Swoje stanowisko umotywował odwołaniem do reguły, że postanowienia formalne, 
nawet kończące postępowanie, podlegają opłacie niższej, tj. w wysokości 1/5 
wpisu, oraz brakiem podstaw do kreowania wyjątku od ustawowej zasady 
pobierania wpisów stosunkowych w sprawach cywilnych. W uzasadnieniu uchwały 
z dnia 8 grudnia 2005 r., III CZP 109/05, OSNC 2006, nr 11, poz. 182, Sąd 
Najwyższy 
podzielając 
te 
poglądy 
stwierdził, 
że 
skoro 
rozstrzygnięcie 
w przedmiocie kosztów postępowania zamieszczone w wyroku zespołu arbitrów 
bardziej zbliżone jest do zażalenia jak do apelacji to, mimo że gramatyczna 
wykładnia § 18 ust. 5 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
17 grudnia 1996 r. prowadziłaby do wniosku, że od skargi zawsze powinien 
być pobierany wpis stały w pełnej wysokości, należy przyjąć, kierując się wykładnią 
systemową i biorąc pod uwagę zasadę stosunkowości wpisu wynikającą z ustawy 
z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, że od 
skargi na wyrok zespołu arbitrów w części dotyczącej wyłącznie rozstrzygnięcia 
w przedmiocie kosztów postępowania pobiera się 1/5 wpisu stosunkowego. 
Obecnie, zgodnie z art. 198a prawa zamówień publicznych, stronom oraz 
uczestnikom postępowania przysługuje skarga do sądu na orzeczenie Krajowej 
Izby Odwoławczej, która jako organ odwoławczy zastąpiła zespół arbitrów, 

 
6 
a w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia skargi stosuje się 
odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o apelacji, jeżeli przepisy 
nie stanowią inaczej. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych 
w sprawach cywilnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 grudnia 2009 r., 
przewiduje od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej opłatę stałą 
w wysokości pięciokrotnego wpisu wniesionego od odwołania (art. 34 ust. 1), 
z zastrzeżeniem wyjątku uiszczenia opłaty stosunkowej w wysokości 5% wartości 
przedmiotu zamówienia, ograniczonej górną granicą 5.000.000 zł, gdy skarga 
dotyczy czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego podjętych 
po otwarciu ofert (art. 34 ust. 2), nie różnicując, czy przedmiot zaskarżenia 
obejmuje rozstrzygnięcie merytoryczne, formalne, czy odnoszące się do kosztów 
postępowania. Regulujący tę kwestię przepis pozostaje zresztą w sprzeczności 
z art. 12 i art. 13 ust. 1 ustawy, przewidującymi, że górna granica opłaty stałej nie 
może być wyższa niż 5.000 zł, a opłaty stosunkowej - niż kwota 100.000 zł. 
Jak dotąd zapadł jeden judykat dotyczący pobierania opłat od skarg na orzeczenie 
Krajowej Izby Odwoławczej, dotyczący zagadnień intertemporalnych, związanych 
z brakiem przepisów przejściowych co do zmiany ustawy o kosztach sądowych, 
dokonanej równolegle ze zmianą prawa zamówień publicznych w ustawie z dnia 
5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy 
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 206, poz. 1591). 
Opierając się na zasadzie aktualności Sąd Najwyższy opowiedział się za 
pobieraniem od skarg na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej, wniesionych 
po dniu 22 grudnia 2009 r., opłaty w wysokości  wskazanej w znowelizowanym 
art. 34 u.k.s.c. (por. uchwała  Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2010 r., III CZP 
103/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 83).  
Należy zauważyć, że problematyka kosztów postępowania odwoławczego 
toczącego się przed Krajową Izbą Odwoławczą, objęta jest samodzielną regulacją 
prawną. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. 
w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów 
kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. 2010 r., 
Nr 41, poz. 238) wydane zostało w oparciu o delegację ustawową, wprost 
nakazującą zróżnicowanie wysokości wpisów zależnie od wartości i rodzaju 

 
7 
zamówienia (art. 198 pkt 2 p.z.p.). Odwołanie do powyższych kryteriów 
w  postępowaniu odwoławczym, do którego odpowiednio stosuje się przepisy k.p.c. 
o sądzie polubownym (arbitrażowym) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, jest  
zrozumiałe i celowe, zważywszy na jego charakter, różny przedmiot zaskarżanych 
czynności bądź rozstrzygnięć zamawiającego w postępowaniu o udzielenie 
zamówienia publicznego. Rozporządzenie szczegółowo reguluje zasady obciążania 
i rozliczania kosztów w postępowaniu odwoławczym, w zależności od sposobu jego 
zakończenia (zwrotu, umorzenia postępowania odwoławczego, uwzględnienia, 
odrzucenia lub oddalenia odwołania). Nawiązania do tych przesłanek, rodzaju 
i treści orzeczeń w odniesieniu do skargi przysługującej od orzeczeń Krajowej Izby 
Odwoławczej brak w przepisach ustawy o kosztach sądowych. 
Nie ulega wątpliwości, że w obowiązującym stanie prawnym utrzymana 
została zasada wyłączności środka zaskarżenia w postaci skargi na orzeczenie 
Krajowej Izby Odwoławczej (art. 198a ust. 1 p.z.p.). Podkreślenia wymaga, 
że obecnie przepisy wprost przewidują wydawanie przez ten podmiot orzeczeń 
w formie wyroków i postanowień (art. 192 ust. 1). Tym samym utracił aktualność 
argument powołany w uzasadnieniu cytowanej uchwały  Sądu Najwyższego z dnia 
6 listopada 2002 r., III CZP 68/02, odwołujący się do braku samodzielności 
rozstrzygnięcia o kosztach, zawartego w wyroku zespołu arbitrów i odstępstwa od 
ustawowej zasady autonomiczności orzeczenia o kosztach zamieszczanego 
w wyrokach 
i 
postanowieniach 
sądów 
powszechnych. 
Przez 
orzeczenie 
w  rozumieniu art. 198a ust. 1 p.z.p. należy zatem obecnie rozumieć wszystkie 
rozstrzygnięcia o charakterze materialnym (wyroki) i formalnym (postanowienia). 
Nie ma podstaw do wyłączenia z tej kategorii postanowień zapadłych 
w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego. W szczególności przemawia 
za tym stanowiskiem treść art. 198 pkt 2 p.z.p. nadającego pojęciu kosztów 
w postępowaniu odwoławczym toczącym się przed  Krajową Izbą Odwoławczą 
samodzielne znaczenie normatywne, czego dalszą konsekwencją jest stwierdzenie, 
że w obecnym stanie prawnym postanowienie wydane w tym przedmiocie, na wzór 
orzeczeń 
sądów 
powszechnych, 
ma 
charakter 
autonomiczny 
i 
podlega 
samodzielnemu zaskarżeniu (por. uchwała (7) Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 
1968 r., III PZP 44/67, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 130). Ponadto, skoro sąd 

 
8 
rozpoznający skargę działa jako sąd drugiej instancji, uzasadnione jest odwołanie 
do konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności obejmującej również rozstrzygnięcia 
o kosztach postępowania. Oznacza to, że brak jest luki w prawie co do istnienia 
środka odwoławczego od postanowień w przedmiocie kosztów postępowania 
odwoławczego wydanych przez Krajową Izbę Odwoławczą.  
Rozważenia 
wymaga 
procesowy 
charakter 
skargi. 
Odniesienie 
do 
odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji (art. 198a ust. 2 p.z.p.) przemawia 
za uznaniem jej za szczególny zwykły środek odwoławczy, przysługujący 
od orzeczeń o charakterze merytorycznym i formalnym, zatem łączący cechy 
apelacji i zażalenia. Sąd Najwyższy w przytoczonej wyżej uchwale z dnia 8 grudnia 
2005 r., III CZP 109/05, jakkolwiek odnoszącej się do skargi na wyrok zespołu 
arbitrów, wprost określił ją jako uniwersalny środek zaskarżenia, środek prawny 
szczególny, kumulujący elementy apelacji i zażalenia, którego struktura 
nie powinna się wyróżniać dużym stopniem sformalizowania. Nie można nie 
zauważyć, że w wypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia Krajowej Izby Odwoławczej 
wyłącznie w części dotyczącej kosztów postępowania odwoławczego, przeważa 
funkcjonalna rola skargi jako zażalenia. Warunki formalne skargi  wyznaczają 
przepisy art. 198c p.z.p., art. 368 § 1 i 2 k.p.c., art. 126 i nast. k.p.c. w zw. z art. art. 
368 § 1 k.p.c. Należy do nich wartość przedmiotu zaskarżenia, przy czym brak 
podstaw do odstępstwa od zasady, że wyznacza ją wartość przedmiotu „sprawy 
w zakresie kwestionowanego rozstrzygnięcia o kosztach procesu”, w której 
wnoszone jest zażalenie, a nie wartość przedmiotu sporu w sprawie (tu: wartość 
przedmiotu 
zamówienia). 
Stanowisko 
powyższe, 
determinujące 
sposób 
ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia obejmującego koszty postępowania, 
a pośrednio wysokość opłat sądowych, jest utrwalone w orzecznictwie sądowym 
(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1972 r., III PZ 14/72, 
OSNC 1972, nr 12, poz. 215). 
      Jedynym przepisem bezpośrednio dotyczącym opłaty sądowej od skargi na 
orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej jest art. 34 ustawy o kosztach sądowych 
w sprawach cywilnych. Nie jest to jednak przepis językowo jednoznaczny zarówno 
co do wskazanej wyżej wyłączności środka, jak i przedmiotu oraz zakresu jego 
stosowania. Zgodnie  z regułami wykładni językowej pismem procesowym 

 
9 
podlegającym opłacie wskazanej w powyższym przepisie jest skarga, niezależnie 
od tego jakiego dotyczy rozstrzygnięcia. Prima facie przemawiałoby to za 
przyjęciem, że poza skargami dotyczącymi „czynności w postępowaniu 
o udzielenie zamówienia publicznego podjętymi po otwarciu ofert” (ust. 2), dla 
ustalania wysokości opłat sądowych irrelewantny jest przedmiot i zakres 
zaskarżenia orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej. Podzielenie tego poglądu 
prowadziłoby do wniosku, że skarżący w sprawach, w których kwestionuje 
wyłącznie postanowienie o kosztach postępowania, zobowiązany jest do 
uiszczenia opłaty stałej w wysokości pięciokrotnego wpisu wniesionego od 
odwołania, w sprawie której dotyczy skarga, a jeżeli orzeczenie dotyczy czynności 
w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego podjętych po otwarciu 
ofert, w wysokości 5% wartości przedmiotu zamówienia, z zastrzeżeniem górnej 
granicy w wysokości 5.000.000 zł. Konkluzji  takiej nie można zaakceptować, jako 
rażąco niesprawiedliwej, a nawet irracjonalnej.  
Konfrontując tak odkodowaną treść normy procesowej z wynikami wykładni 
systemowej wewnętrznej ustawy (argumentum a rubrica) wskazać należy, że art. 
34 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zamieszczony jest 
w Tytule II. Opłaty, Dziale 3. Wysokość opłat w procesie, Rozdziale 2. Sprawy 
gospodarcze. Rodzaje opłat, ich wysokości i zasady pobierania opłaty całej lub 
częściowej określa Dział 1. tego tytułu zatytułowany: Przepisy ogólne. 
Zamieszczony w nim przepis art. 19 ust. 3 pkt 2 nakazuje pobieranie piątej części 
opłaty od zażalenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie ma 
uzasadnionych przyczyn dla uznania, że art. 34 u.k.s.c. jest przepisem 
szczególnym w rozumieniu art. 19 ust. 3 pkt 2 u.k.s.c. Wniosku tego nie można 
wywieść wyłącznie z oznaczenia środka odwoławczego (skarga a nie zażalenie), 
z 
faktu 
że 
zaskarżenie 
dotyczy 
orzeczeń 
wydanych 
w 
postępowaniu 
prejurysdykcyjnym, a nie sądowym – z uwagi na  istnienie funkcjonalnej 
zbieżności przedmiotu zaskarżenia (orzeczenie o kosztach), oraz umiejscowienie 
skargi w rozdziale 2. obok innych przepisów, przewidujących opłatę stałą, co do 
których pobieranie ułamkowej części opłaty, w wypadku wniesienia zażalenia, 
nie budzi wątpliwości. W ustawie o kosztach sądowych w  sprawach cywilnych 
zamieszczone są ponadto przepisy stanowiące ustawowy wyjątek przewidziany 

 
10
art. 19 ust. 3 pkt 2 u.k.s.c., w tym także w rozdziale 2 (art. 32 ust. 2, ust. 4), 
w dalszych rozdziałach i działach (art. 44, art. 75  pkt 3), oraz przewidujące 
zwolnienie od opłaty od zażalenia (przykładowo w wypadku jego oczywistej 
zasadności – art. 99). 
Także wykładnia celowościowa pozwala na przyjęcie, że wniosek 
o dopuszczalności pobierania opłaty w innej wysokości, jak przewidziana w art. 34 
ust. 1 i 2 u.k.s.c., od skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej, gdy 
wskazany 
w 
niej 
zakres 
zaskarżenia 
orzeczenia 
obejmuje 
wyłącznie 
rozstrzygnięcie o kosztach,  jest  prawidłowy. Nie  budzi wątpliwości publiczno-
prawny i fiskalny charakter opłat sądowych oraz niedopuszczalność ich 
kształtowania na poziomie uniemożliwiającym realizację prawa do sądu. 
Nie wymaga szerszej motywacji twierdzenie, że sprawy z zakresu zamówień 
publicznych należą na ogół do spraw skomplikowanych pod względem 
faktycznym i prawnym, w przeciwieństwie do rozstrzygnięć o kosztach 
postępowania odwoławczego. Zmiana treści art. 34 u.k.s.c., polegająca na 
znaczącym, wręcz zaporowym podwyższeniu opłaty sądowej od skargi, była 
uzasadniana 
przez 
prawodawcę 
nadużywaniem 
tego 
środka, 
jego 
instrumentalnym wykorzystywaniem dla blokowania postępowania w sprawach 
o udzielenie zamówienia publicznego i miała im zapobiec. Cel ten, z  oczywistych 
względów, traci aktualność i znaczenie, gdy orzeczenie Krajowej Izby 
Odwoławczej, poza zaskarżoną częścią dotyczącą kosztów, jest prawomocne.  
Sąd Najwyższy opowiada się, co do zasady, za pierwszeństwem stosowania 
dyrektywy wykładni pierwszego stopnia, tj. wykładni językowej. Podziela w tym 
zakresie  stanowisko orzecznictwa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
8 czerwca 1999 r., SK 12/98, OTK-A 1999, nr 5 , poz. 90, wyrok Sądu Najwyższego 
z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 7, uchwała Sądu 
Najwyższego z dnia 30 listopada 1987 r., III PZP 36/87, OSNC 1988, nr 2-3, 
poz. 23 i  in). 
Uznaje 
jednak, 
że nie ma 
ona 
charakteru 
absolutnego. 
W  szczególności, kiedy dochodzi do konfliktu między dyrektywami wykładni 
językowej, systemowej i funkcjonalnej możliwe jest odwołanie się do dyrektywy 
wykładni drugiego stopnia (preferencyjnej). Za dopuszczalnością takich odstępstw, 
jako uzasadnionego wyjątku, gdy zachodzą szczególnie istotne i  doniosłe racje 

 
11
prawne, społeczne i ekonomiczne, opowiedział się Trybunał Konstytucyjny 
w  wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, nr 5, poz. 141 oraz  Sąd 
Najwyższy w uchwale Izby Cywilnej z dnia 14 października 2004 r., III CZP 37/04, 
OSNC 2005, nr 3, poz. 42, uchwale z dnia 20 czerwca 2007 r., III CZP 50/07, 
OSNC 2008, nr 7-8, poz. 83, uchwale z dnia 22 marca 2007 r., III CZP 13/07, 
OSNC 2008, nr 2, poz. 22, wyroku z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, OSNC 
1999, nr 1, poz. 7. Zdaniem Sądu Najwyższego zachodzą one także 
w przedmiotowym wypadku. Za przyjęciem, że od skargi na orzeczenie  Krajowej 
Izby Odwoławczej dotyczącej wyłącznie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania 
odwoławczego pobiera się piątą część opłaty stosunkowej wartości przedmiotu 
zaskarżenia, przemawia w szczególności funkcjonalny charakter takiej skargi, 
przedmiotowo odpowiadającej zażaleniu i konieczność zapewnienia spójności 
systemowej przepisów regulujących koszty sądowe w sprawach cywilnych. 
Oparcie się wyłącznie na wykładni językowej art. 34 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. 
prowadzi 
ponadto 
do 
niemożliwego 
do 
zaakceptowania 
ze 
względów 
aksjologicznych wniosku, że opłata sądowa od środka odwoławczego może 
być  wyższa od wartości przedmiotu zaskarżenia oraz do sprzeczności z innymi 
normami systemu prawa. Nie jest pozbawiona znaczenia także wykładnia 
historyczna. 
Problem wykładni i stosowania art. 34 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. 
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dostrzeżony został przez prawodawcę. 
Projekt zmiany art. 34 ust. 2 przewiduje w sprawach, o których mowa w ust. 1, 
pobieranie 
od  skargi 
dotyczącej 
orzeczenia 
o 
kosztach 
postępowania 
odwoławczego opłaty stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu 
zaskarżenia, jednak nie wyższej niż 100.000 zł. 
Z tych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione zagadnienie 
prawne jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI