III CZP 23/04Bonifikata opłaty za użytkowanie wieczyste uchwala SN
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu przez Sąd Okręgowy w Krakowie, związanego z interpretacją przepisów dotyczących opłat za użytkowanie wieczyste. Powódka, Spółdzielnia Mieszkaniowa "K.", domagała się ustalenia, że obniżona o 50% opłata roczna za użytkowanie wieczyste, ustalona w umowie z 1967 r. zawartej pod rządem ustawy z 1961 r., zachowuje swoją moc wiążącą również pod rządem obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. Gmina Miasta K. wypowiedziała wysokość opłaty rocznej, naliczając ją według nowych zasad, bez uwzględnienia umownej bonifikaty. Sąd Rejonowy w Krakowie uznał, że umowna obniżka opłaty zachowuje skuteczność, powołując się na zasadę pacta sunt servanda oraz zasadę praw nabytych, a także na brak przepisów zakazujących stosowania takich obniżek. Sąd Okręgowy, rozpatrując apelację pozwanej Gminy, powziął wątpliwości co do tego, czy aktualizacja opłaty rocznej bez uwzględnienia bonifikaty może być traktowana jako zmiana umowy wymagająca formy aktu notarialnego, czy też wystarczy forma pisemna. Sąd Najwyższy, rozstrzygając przedstawione zagadnienie, orzekł, że obniżenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego o 50%, ustalone w umowie zawartej pod rządem ustawy z 1961 r., zachowuje skuteczność także pod rządem ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dopóki umowa stron w tym zakresie nie zostanie skutecznie zmieniona. Sąd Najwyższy podkreślił, że żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami nie odbiera z mocy prawa użytkownikom wieczystym prawa do bonifikaty nabytej na podstawie ważnie zawartej umowy, a wypowiedzenie opłaty rocznej w celu jej aktualizacji nie jest tym samym co wypowiedzenie bonifikaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUtrzymanie w mocy umownych bonifikat za użytkowanie wieczyste pod rządami nowych ustaw, zasada pacta sunt servanda w prawie rzeczowym, interpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących bonifikat.
Dotyczy umów zawartych pod rządem poprzednich ustaw, gdzie bonifikata została wyraźnie zastrzeżona. Wymaga braku zmiany celu użytkowania wieczystego lub skutecznej zmiany umowy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy stwierdzenie w umowie o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste zawartej pod rządami ustawy z 1961 r., że użytkownik będzie uiszczał opłaty roczne obniżone o 50%, zachowuje moc wiążącą pod rządem ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdy cel ustanowienia użytkowania wieczystego nie uległ zmianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obniżenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego o 50% ustalone w umowie zawartej pod rządem ustawy z 1961 r. zachowuje skuteczność także pod rządem ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dopóki umowa stron w tym zakresie nie zostanie skutecznie zmieniona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na zasadzie pacta sunt servanda oraz na braku przepisów prawa, które odbierałyby z mocy prawa użytkownikom wieczystym prawo do bonifikaty nabytej na podstawie ważnie zawartej umowy. Podkreślono, że wypowiedzenie opłaty rocznej w celu jej aktualizacji nie jest tym samym co wypowiedzenie bonifikaty.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Mieszkaniowa "K." | spółka | powód |
| Gmina Miasta K. | organ_państwowy | pozwany |
| Piotr Wiśniewski | osoba_fizyczna | prokurator |
Przepisy (10)
Główne
u.g.n. art. 77 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pozwana Gmina miała prawo do podwyższenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, gdy nastąpił wzrost wartości nieruchomości.
u.g.n. art. 73 ust. 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Jeżeli po oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiła zmiana celu będącego podstawą udzielenia bonifikaty, podlega ona wypowiedzeniu na zasadach określonych w art. 78-81. Powołany przepis nie rozróżnia bonifikat udzielonych pod rządem ustawy o gospodarce nieruchomościami od bonifikat, do których użytkownik wieczysty nabył prawo przed wejściem tej ustawy w życie.
Pomocnicze
ustawa z 1961 r.
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Przepisy stanowiące podstawę wprowadzenia obniżki opłaty rocznej do umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego zostały uchylone, ale nie spowodowało to pozbawienia skuteczności postanowienia umowy dotyczącego obniżki.
u.g.n. art. 72 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Opłata roczna powinna wynosić 1% wartości nieruchomości.
u.g.n. art. 221
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się odpowiednio przepisy tej ustawy w zakresie dotyczącym udzielania bonifikat.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywał na stronie pozwanej w zakresie zmiany umowy.
k.c. art. 77
Kodeks cywilny
Możliwość zastosowania w sprawie zmiany umowy zawartej w formie pisemnej.
k.c. art. 78
Kodeks cywilny
Oświadczenie o wypowiedzeniu (podwyższeniu) opłat rocznych czyni zadość formie pisemnej.
ustawa z 1985 r.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Analiza przepisów tej ustawy nie wykazała przepisu pozbawiającego użytkowników wieczystych przyznanych im bonifikat.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. § 37
Obniżenie opłat za użytkowanie wieczyste dotyczyło opłaty rocznej, a nie bonifikaty od niej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada pacta sunt servanda. • Zasada praw nabytych. • Brak przepisów prawa odbierających z mocy prawa prawo do bonifikaty nabytej na podstawie ważnie zawartej umowy. • Wypowiedzenie opłaty rocznej w celu jej aktualizacji nie jest tym samym co wypowiedzenie bonifikaty. • Zmiana celu będącego podstawą udzielenia bonifikaty nie nastąpiła.
Godne uwagi sformułowania
Obniżenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego o 50 % ustalone w umowie [...] zachowuje skuteczność także pod rządem ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dopóty, dopóki umowa stron w tym zakresie nie zostanie skutecznie zmieniona. • Czym innym jest bowiem kwestia udzielania bonifikaty, a czym innym zaś odpowiedź na pytanie, czy wprowadzona postanowieniem umownym bonifikata dalej zachowuje swoją skuteczność. • Żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawiera postanowienia, które z mocy prawa odbierałoby użytkownikom wieczystym prawo do bonifikaty nabytej na podstawie ważnie zawartej umowy. • Wypowiedzenie opłaty rocznej, w związku z jej aktualizacją, nie jest więc tym samym co wypowiedzenie bonifikaty.
Skład orzekający
Marek Sychowicz
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrzymanie w mocy umownych bonifikat za użytkowanie wieczyste pod rządami nowych ustaw, zasada pacta sunt servanda w prawie rzeczowym, interpretacja przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących bonifikat."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych pod rządem poprzednich ustaw, gdzie bonifikata została wyraźnie zastrzeżona. Wymaga braku zmiany celu użytkowania wieczystego lub skutecznej zmiany umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opłat za użytkowanie wieczyste i interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i jednostek samorządu terytorialnego.
“Czy umowna zniżka na użytkowanie wieczyste przetrwa zmianę prawa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.