III CZP 20/93
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Spółki z o.o. "PHT" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił skargę spółki na decyzję Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 rok. Kluczowe kwestie sporne obejmowały: 1) dopuszczalność zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów rezerwy na wierzytelność wniesioną aportem do kapitału zakładowego, która nie została wcześniej zarachowana jako przychód należny; 2) kwalifikację objęcia udziałów w innych spółkach w zamian za wierzytelność jako wkładu niepieniężnego, co skutkowało zaniżeniem przychodu pieniężnego; 3) wystąpienie kosztów uzyskania przychodów w sytuacji konwersji wierzytelności na udziały. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd uznał, że konwersja wierzytelności na udziały jest wkładem niepieniężnym, a nie pieniężnym, powołując się na doktrynę i orzecznictwo, które rozróżniają pieniądz od innych wartości ekonomicznych. Podkreślono, że art. 14 par. 4 KSH nie przesądza o pieniężnym charakterze konwersji, a jedynie eliminuje praktykę ukrytych aportów. W konsekwencji, rezerwa na wierzytelność, która nie była przychodem należnym, nie mogła być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. "a" u.p.d.o.p. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru wkładów do spółek kapitałowych (pieniężny vs. niepieniężny) w kontekście podatku dochodowego od osób prawnych oraz możliwość zaliczania rezerw na wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów.
Orzeczenie dotyczy przepisów u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w 2001 roku. Interpretacja przepisów KSH i u.p.d.o.p. może ewoluować.
Zagadnienia prawne (4)
Czy konwersja wierzytelności na udziały w spółce z o.o. stanowi wkład pieniężny, czy niepieniężny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Konwersja wierzytelności na udziały w spółce z o.o. stanowi wkład niepieniężny.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na poglądach doktryny i orzecznictwa, które rozróżniają pieniądz od innych wartości ekonomicznych. Wkład pieniężny to wpłata gotówki lub użycie pieniądza bankowego. Konwersja wierzytelności jest zamianą jednego prawa majątkowego na inne, a nie wniesieniem pieniądza.
Czy rezerwa utworzona na pokrycie wierzytelności, która została wniesiona aportem do kapitału zakładowego i której nieściągalność została uprawdopodobniona, może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wierzytelność ta nie została uprzednio zarachowana jako przychód należny.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 26 lit. "a" u.p.d.o.p., rezerwy na wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, nie są kosztem uzyskania przychodów, z wyjątkiem rezerw utworzonych na wierzytelności uprzednio zarachowane jako przychody należne. W tej sprawie wierzytelność wniesiona aportem nie była przychodem należnym.
Czy w przypadku konwersji wierzytelności na udziały, koszty pierwotnego nabycia towarów lub kwoty pożyczki mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ koszty te stanowiły już koszt uzyskania przychodu w poprzedniej fazie obrotu gospodarczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nie można mówić o dwukrotnym powstaniu przychodu i kosztu. Koszty pierwotnego nabycia materiałów lub pożyczki stanowiły koszt uzyskania przychodu w fazie, w której zostały poniesione. Zamiana wierzytelności na udziały jest innym zdarzeniem, a faktyczne koszty tej zamiany nie obejmują wcześniejszych wydatków.
Czy uchwały spółek o przekwalifikowaniu wkładów pieniężnych na niepieniężne, podjęte pod wpływem zagrożenia postępowaniem naprawczym, są wiążące dla organów podatkowych i sądów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli uchwały te stały się prawomocne i nie zostały zaskarżone.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postanowienie sądu rejestrowego o podwyższeniu kapitału zakładowego jest postanowieniem co do istoty sprawy. Fakt, że postępowanie zostało zainspirowane przez organ kontroli skarbowej, nie oznacza przymusu. Prawomocne postanowienie wiąże tak organ podatkowy, jak i sąd.
Przepisy (19)
Główne
KSH art. 14 § 4
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
u.p.d.o.p. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów rezerw tworzonych na pokrycie wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, z wyjątkiem rezerw utworzonych na pokrycie wierzytelności, które uprzednio na podstawie art. 12 ust. 3 zostały zarachowane jako przychody należne.
u.p.d.o.p. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Objęcie udziałów w innych spółkach w zamian za wierzytelność stanowi przychód, jeśli nie jest to wkład pieniężny.
u.p.d.o.p. art. 12 § 4
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Nie uważa się za przychód tych przychodów, które zostały otrzymane na powiększenie kapitału zakładowego.
u.p.d.o.p. art. 15 § 1j
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty uzyskania przychodów w przypadku wkładów niepieniężnych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1-2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.p. art. 12 § 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
u.o.NBP art. 31-32
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim
p.d. art. 3
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
p.b. art. 63 § 1 i 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
u.o.KRS art. 38 § 8a
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
k.p.c. art. 694[4]
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 694[3]
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 365 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konwersja wierzytelności na udziały jest wkładem niepieniężnym. • Rezerwa na wierzytelność, która nie była przychodem należnym, nie może być kosztem uzyskania przychodu. • Koszty pierwotnego nabycia towarów lub pożyczki nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu w momencie konwersji wierzytelności na udziały.
Odrzucone argumenty
Konwersja wierzytelności na udziały jest wkładem pieniężnym. • Rezerwa na wierzytelność wniesioną aportem powinna być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. • Koszty pierwotnego nabycia towarów lub pożyczki powinny być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w przypadku konwersji wierzytelności na udziały. • Uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów strony skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
"wszystko to co nie stanowi pokrycia udziałów wkładami pieniężnymi jest wkładem niepieniężnym" • "nie przesądza o pieniężnym charakterze konwersji wierzytelności na udziały, lecz o wyeliminowaniu praktyki wnoszenia tzw. ukrytych aportów" • "pieniądzem jest pieniądz rozumiany jako znaki pieniężne" • "zamiana wierzytelności na udziały ma charakter wkładu niepieniężnego"
Skład orzekający
Edyta Anyżewska
przewodniczący
Stefan Babiarz
sprawozdawca
Sylwester Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru wkładów do spółek kapitałowych (pieniężny vs. niepieniężny) w kontekście podatku dochodowego od osób prawnych oraz możliwość zaliczania rezerw na wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy przepisów u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w 2001 roku. Interpretacja przepisów KSH i u.p.d.o.p. może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii podatkowej związanej z wnoszeniem wkładów do spółek, która ma istotne znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców. Wyjaśnia subtelne różnice między wkładem pieniężnym a niepieniężnym w kontekście podatkowym.
“Konwersja długu na udziały: kiedy to wkład pieniężny, a kiedy niepieniężny dla celów podatkowych?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.