III CZP 20/13

Sygn. akt III CZP 20/13 
 
UCHWAŁA 
 
Dnia 15 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący, 
sprawozdawca) 
SSN Jan Górowski 
SSN Anna Owczarek 
 
 
w sprawie egzekucyjnej ze skargi Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego  
w S. 
przy uczestnictwie wierzycielki U. J. i dłużnika G. S. 
na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym  
w S. A. O. w sprawie […] w postaci postanowienia z dnia  
12 lipca 2012 roku w przedmiocie obciążenia Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego 
w S. opłatą stałą w egzekucji świadczeń niepieniężnych w sytuacji, gdy wierzyciel 
korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym  
w dniu 15 maja 2013 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w S. 
postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r.,  
 
„1. Czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone stronie 
w postępowaniu rozpoznawczym z mocy art. 771 k.p.c. rozciąga się 
także na opłatę stałą należną od wierzyciela z tytułu wszczęcia 
egzekucji świadczeń niepieniężnych o jakiej mowa w art. 49a ust. 1 
u.k.s.e.; 
2. jeżeli tak, to jaki podmiot jest zobowiązany do tymczasowego 
poniesienia tej opłaty w miejsce zwolnionego od niej wierzyciela?” 
 
podjął uchwałę: 

 
 
2 
 
Zwolnienie od kosztów sądowych udzielone wierzycielowi 
w postępowaniu 
egzekucyjnym 
obejmuje 
opłatę 
stałą 
przewidzianą w art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. 
o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. 
Nr 231, poz. 1376 ze zm.). Opłata ta obciąża tymczasowo Skarb 
Państwa - sąd rejonowy, przy którym działa komornik. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
3 
 
W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przez wierzycielkę U. J. 
przeciwko dłużnikowi – G. S. w celu opróżnienia lokalu mieszkalnego Sąd 
Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. uchylił czynność 
komornika polegającą na wezwaniu wierzycielki do usunięcia braków wniosku m. 
in. przez jego opłacenie, ustalił opłatę egzekucyjną na kwotę 1129,06 zł oraz 
zwolnił wierzycielkę od ponoszenia kosztów w postępowaniu egzekucyjnym. W 
związku z tym komornik wystąpił do Prezesa Sądu, przy którym działa (Sądu 
Rejonowego w S.) o wyłożenie za wierzycielkę ustalonej w postanowieniu opłaty 
stałej za opróżnienie pomieszczenia oraz 113 zł tytułem wydatków. Ponieważ 
Prezes 
odmówił, 
komornik 
zwrócił 
wniosek 
o 
wszczęcie 
postępowania 
egzekucyjnego. Na skutek skargi wierzyciela Sąd Rejonowy uchylił zarządzenie 
o zwrocie wniosku i polecił komornikowi wydanie postanowienia obciążającego 
Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w S. opłatą stałą w kwocie 1129,06 zł. Komornik 
wykonał polecenie postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r. Postanowienie to 
zaskarżył obciążony kosztami Sąd Rejonowy. Sąd egzekucyjny oddalił jego skargę. 
Przyjął, że zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się także na opłatę stałą 
przewidzianą w art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach 
sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1376 ze zm., dalej 
powoływanej jako „u.k.s.e.”), zaś kwestię ponoszenia kosztów (opłaty) za stronę 
zwolnioną od nich rozstrzygnąć należy stosując analogię do przepisu art. 40 ust. 3 
u.k.s.e. w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych 
w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U z 2010 r., Nr 90, poz. 594), co oznacza, że 
wyłożyć je powinien Skarb Państwa ze pośrednictwem sądu rejonowego przy 
którym działa komornik. W innym wypadku komornik byłby pozbawiony możliwości 
pobrania opłaty od dłużnika, przepisy nie pozwalają bowiem komornikowi ustalić ani 
ściągnąć kosztów, których wierzyciel nie poniósł w toku egzekucji świadczenia 
niepieniężnego. Nieotrzymanie przez komornika należnej mu opłaty naruszałoby 
jego prawo do wynagrodzenia, którą to możliwość Trybunał Konstytucyjny w 
wyroku z dnia 2 czerwca 1999 r. (K 34/98, OTK ZU 1999/5/94) uznał za 
niedopuszczalną. 

 
 
4 
W zażaleniu na to postanowienie Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego 
zarzucił, że ponoszenie ciężarów finansowych, w tym opłat egzekucyjnych wymaga 
przepisu nakładającego taki obowiązek na konkretny podmiot. W wypadku Skarbu 
Państwa konieczne jest także określenie jednostki organizacyjnej mającej 
wydatkować środki, przy czym obowiązek ten nie może być rozszerzany w drodze 
analogii. W ocenie skarżącego art. 39 ust. 2 u.k.s.e. zawiera zamknięty katalog 
wydatków, które sąd ma obowiązek ponieść za zwolnioną od kosztów stronę i nie 
mieści się w nim opłata egzekucyjna. Dyscyplina w zakresie finansów publicznych 
wyklucza możliwość dowolnego wydatkowania środków.  
Sąd Okręgowy w S. przy rozpatrywaniu zażalenia powziął wątpliwości, które 
ujął w przedstawionym zagadnieniu. Odwołując się do roli zwolnienia od kosztów 
sądowych jako gwarancji prawa do sądu zaznaczył, że art. 771 k.p.c. rozciąga 
zwolnienie 
udzielone 
w 
postępowaniu 
rozpoznawczym 
na 
postępowanie 
egzekucyjne bez rozróżnienia czy egzekucję prowadzi sąd, czy komornik. Spory 
budzi jednak zakres zwolnienia, w tym problem czy zwolnienie dotyczy też opłaty 
stałej przewidzianej art. 49 a ust. 1 u.k.s.e., ponieważ niejasna jest relacja art. 771 
k.p.c. wobec art. 39 i nast. u.k.s.e. i nast., znajdujących zastosowanie w wypadku 
prowadzenia egzekucji przez komornika. Sąd Okręgowy opowiedział się za 
interpretowaniem art. 771 k.p.c. jako normy generalnej w stosunku do przepisów 
rozdziałów 5, 6 i 7 u.k.s.e., jednak nie znalazł łatwej odpowiedzi na pytanie czy  na 
wierzycielu zwolnionym od kosztów egzekucyjnych ciąży obowiązek uiszczenia 
opłaty stałej, czy też koszty w tym zakresie ponosi za niego ktoś inny. Wskazał, że 
przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji określają zasady 
zaliczkowania przez Skarb Państwa wydatków w toku egzekucji komorniczej i ich 
rozliczania, kiedy wierzyciel jest zwolniony od kosztów (art. 39 ust. 2, 40 ust. 3, art. 
41 ust. 2 i art. 42 ust. 1 u.k.s.e.), milczą jednak jak należy postąpić z opłatą stałą. 
Ze stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z 
dnia 14 maja 2009 r. (K 21/08) Sąd Okręgowy wywiódł wniosek, że konsekwencji 
finansowych nieuiszczenia przez wierzyciela opłaty nie może ponosić komornik, 
gdyż naruszałoby to jego prawa majątkowe. Nie doszukał się też podstawy do 
ściągnięcia tej opłaty od dłużnika na podstawie art. 770 zdanie pierwsze k.p.c., 
jeżeli nie zostanie wcześniej uiszczona, ponieważ przepis ten ustanawia obowiązek 

 
 
5 
zwrotu przez dłużnika kosztów należnych wierzycielowi, a więc poniesionych przez 
niego w toku egzekucji, a nie tych, od których był zwolniony. Sąd podkreślił, że 
omawiany problem do 12 listopada 2004 r. rozwiązywał art. 59 ust. 1 u.k.s.e. 
uprawniający komornika do ściągnięcia od dłużnika opłaty nieuiszczonej przez 
wierzyciela zwolnionego od kosztów sądowych. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko 
Sądu Rejonowego, że aby obecnie obciążyć dłużnika opłatą stałą, konieczne jest 
jej wniesienie albo przez wierzyciela, przy przyjęciu, że od tej opłaty nie może 
zostać zwolniony, albo przez inny podmiot w jego zastępstwie. Krytykując 
niedostatki legislacyjne przepisów Sąd pytający wiąże pierwszy kierunek 
interpretacji z pominięciem przez ustawodawcę obowiązku wyłożenia opłaty za 
wierzyciela korzystającego ze zwolnienia od kosztów mimo określenia podmiotu 
zobowiązanego do wyłożenia zaliczki na wydatki oraz ze zmianą, a następnie 
uchyleniem art. 59 u.k.s.e., które mogą świadczyć o celowym wyłączeniu opłaty 
stałej z zakresu zwolnienia od kosztów postępowania egzekucyjnego. Koncepcję 
zastąpienia wierzyciela we wniesieniu opłaty stałej przez Skarb Państwa 
wyprowadza z kolei ze stosowanego w drodze analogii art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 
2010 r., Nr 90, poz. 594, dalej oznaczana „u.k.s.c.”), proponując przypisanie 
obowiązku tymczasowego poniesienia opłaty sądowi rejonowemu wskazanemu w 
art. 40 ust. 3 u.k.s.e.  
Sąd Najwyższy zważył co następuje: 
Przedstawione zagadnienie dotyczy kolejnej wątpliwości, jaka powstała na 
tle przepisów normujących problematykę kosztów postępowania egzekucyjnego 
i jest konsekwencją kolejnych niespójnych zmian wprowadzanych do ustawy 
o komornikach sądowych i egzekucji. Usunięcie art. 59 u.k.s.e. upoważniającego 
do ściągnięcia od dłużnika opłaty, od której uiszczenia wierzyciel był zwolniony, 
fragmentaryczne określenie skutków korzystania przez stronę lub uczestnika 
postępowania egzekucyjnego ze zwolnienia od kosztów sądowych i trudności 
w powiązaniu postanowień ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z regułami 
odnoszącymi się do kosztów sądowych zawartymi w kodeksie postępowania 
cywilnego i w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych  uzasadniają 
wątpliwości przedstawione przez Sąd Okręgowy.  

 
 
6 
Na wstępie konieczne jest jednak doprecyzowanie czynności, jakie miały 
dotąd miejsce w sprawie. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 22 
marca 2012 r. wynika, że zwolnienie wierzycielki od kosztów postępowania 
egzekucyjnego nastąpiło na podstawie postanowienia tego Sądu, nie zaś w drodze 
rozciągnięcia na postępowanie egzekucyjne zwolnienia od kosztów sądowych, z 
którego korzystała w toku postępowania rozpoznawczego. Tym samym nie znajdzie 
zastosowania art. 771 k.p.c., który automatycznie rozszerza na postępowanie 
egzekucyjne 
pomoc 
przyznaną 
niezamożnej 
stronie 
w 
postępowaniu 
rozpoznawczym. Nie zmienia to jednak istoty zwolnienia od kosztów, które - także 
w przypadku udzielenia go w postępowaniu egzekucyjnym – ma analogiczną treść 
jak wtedy, kiedy jest kontynuacją uprawnień przyznanych w toku postępowania 
rozpoznawczego i służy zapewnieniu podmiotowi nie dysponującemu koniecznymi 
środkami majątkowymi dostępu do postępowania wykonawczego, niezależnie od 
tego, czy egzekucja prowadzona jest przez sąd czy przez komornika. Zwolnienie 
odnieść wówczas należy do kosztów egzekucyjnych (opłat egzekucyjnych i 
wydatków poniesionych przez komornika), pełniących rolę analogiczną do kosztów 
sądowych. Podzielić należy w tym zakresie stanowisko ukształtowane w 
orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwały z dnia 2 grudnia 1994 r., III CZP 
153/94, OSNCP z 1995 r. Nr 3, poz. 51 i z dnia 26 września 2000 r., III CZP 25/00, 
OSNC z 2001 r., nr 3 poz. 35). Jednak mimo tożsamych założeń i celu instytucji 
zwolnienia od kosztów funkcjonującego w postępowaniu egzekucyjnym i w 
postępowaniu 
rozpoznawczym 
występują 
pewne 
różnice 
wynikające 
ze 
specyficznych 
cech 
postępowania 
egzekucyjnego, 
w którym 
zasadą 
jest 
ponoszenie kosztów przez dłużnika (art. 770 k.p.c. – por. uchwałę Sądu 
Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CZP 22/05, OSNC 2006 r., nr 3 poz. 47) 
oraz z autonomicznego określenia obowiązków fiskalnych uczestników egzekucji 
komorniczej w przepisach ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, wreszcie z 
konieczności 
uwzględnienia 
specyficznej 
pozycji 
komornika 
jako 
organu 
egzekucyjnego. Wzajemne relacje między przepisami ustawy o komornikach 
sądowych i egzekucji, a przepisami kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych interpretowane są jako stosunek między 
normami szczególnymi a ogólnymi (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 

 
 
7 
czerwca 2001 r., III CZP 23/01, OSNC z 2002, Nr 1 poz. 2, z dnia 25 lipca 2002 r., 
III CZP 45/02, OSNC z 2004 r, Nr 4, poz. 47 oraz z dnia 18 października 2001 r., III 
CZP 50/01, OSNC z 2002, Nr 5, poz. 59) i uprawniają do przyjęcia w kwestiach 
istotnych z punktu widzenia rozstrzyganego zagadnienia prawnego następującej 
zależności - o ile z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie 
wynika inaczej, wierzycielowi korzystającemu ze zwolnienia od kosztów 
postępowania egzekucyjnego przysługują uprawnienia przewidziane w tytule IV 
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Ustawa ta stanowi akt o 
podstawowym znaczeniu, zawierający generalne zasady kształtujące instytucję 
zwolnienia od kosztów sądowych (art. 1 u.k.s.c.), których brak w ustawie o 
komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie z art. 100 u.k.s.c. strona zwolniona w 
całości od kosztów sądowych nie uiszcza opłat sądowych i nie ponosi wydatków, 
które obciążają tymczasowo Skarb Państwa. Ze względu na konstytucyjne 
znaczenie 
instytucji 
zwolnienia 
od 
kosztów 
sądowych 
jako 
gwarancji 
powszechnego dostępu do sądu także na etapie wykonania orzeczenia, przyznane 
uprawnienia 
mogą 
być 
ograniczone 
jedynie 
w 
drodze 
ustawowej, 
z usprawiedliwionych przyczyn i w tylko w koniecznym zakresie, co należy 
uwzględnić przy badaniu na ile odmiennie kształtuje się zakres uprawnień 
wierzyciela zwolnionego od kosztów postępowania egzekucyjnego w porównaniu 
z konstrukcją przewidzianą w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. 
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji jedynie w nielicznych 
przepisach nawiązuje do sytuacji podmiotów korzystających z takiego zwolnienia. 
W art. 8 ust. 11 u.k.s.e. określa wydatki komornika z wyboru działającego poza 
swoim rewirem, które obciążają wierzyciela niezależnie od przysługującego mu 
zwolnienia od kosztów sądowych i nie są wliczane do kosztów egzekucji 
obciążających dłużnika. W art. 40 ust. 3 u.k.s.e. na sąd rejonowy, przy którym 
działa komornik, nałożony został obowiązek przekazywania komornikowi sum 
niezbędnych na pokrycie wydatków w sprawach osób zwolnionych w tym zakresie 
od kosztów sądowych. Zagadnienie finansowania wydatków zostało więc 
rozwiązane w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji całościowo, ale 
z zachowaniem zasady wyrażonej w art. 100 ust. 1 u.k.s.c. Ciężar pokrycia 
wydatków komornika spowodowanych wnioskiem uczestnika postępowania 

 
 
8 
egzekucyjnego zwolnionego w tym zakresie od kosztów sądowych, został 
tymczasowo przerzucony na Skarb Państwa. Przepisy oznaczyły też właściwą 
jednostkę organizacyjną zobowiązaną do wyłożenia kosztów, której komornik 
zwraca je po wyegzekwowaniu od dłużnika z pierwszeństwem przed wszelkimi 
innymi należnościami (art. 42 ust. 1 u.k.s.e).  
Obowiązki fiskalne wierzycieli w zakresie opłat egzekucyjnych są 
zróżnicowane w zależności od tego, czy przedmiotem egzekucji jest świadczenie 
pieniężne czy niepieniężne. Wierzyciel dochodzący świadczenia pieniężnego nie 
uiszcza przy wszczęciu egzekucji opłaty. Opłatę tę komornik ściąga od dłużnika 
proporcjonalnie do wysokości wyegzekwowanego świadczenia (art. 49 ust 1, 1a, 
2 u.k.s.e.). 
Natomiast 
wierzyciel 
egzekwujący 
świadczenie 
niepieniężne 
zobowiązany jest do uiszczenia opłaty stałej (art. 49 a u.k.s.e.). Przez pewien okres 
(od dnia 28 grudnia 2007 r. do 1 czerwca 2009 r.) w art. 49a u.k.s.e. zamieszczone 
zostało odrębne postanowienie zwalniające Skarb Państwa z obowiązku wnoszenia 
tej opłaty w sprawach niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej 
(art. 49a ust. 3 u.k.s.e.), skorelowane wówczas z analogicznym zwolnieniem od 
obowiązku wnoszenia przez Skarb Państwa zaliczek (art. 40 ust. 2 u.k.s.e.) 
i uiszczania opłaty za dokonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego w tej 
kategorii spraw (art. 45 ust. 2 u.k.s.e). Rozwiązanie to Trybunał Konstytucyjny uznał 
jednak za niezgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji w powoływanym przez Sąd 
Okręgowy wyroku z dnia 14 maja 2009 r., (K 21/08, OTK-A z 2009, nr 5, poz. 67) 
i wyeliminował z systemu prawnego. Niekonstytucyjność przepisu wynikała ze 
stworzenia możliwości przerzucenia na komornika kosztów postępowania 
egzekucyjnego, co Trybunał uznał za ograniczenie ochrony praw majątkowych 
komorników, nie znajdujące usprawiedliwienia w wykonywanej przez nich funkcji, 
wynikające z nieodróżniania pozycji prawnej komornika jako organu państwa 
(organu egzekucji sądowej) od osobistego i majątkowego statusu komornika jako 
określonej osoby, a przy tym niespełniające przesłanki konieczności. W drodze 
kolejnej nowelizacji (ustawą z dnia 22 lipca 2009 r. o zmianie ustawy o komornikach 
sądowych i egzekucji – Dz.U. Nr 155, poz. 1038) do art. 49a u.k.s.e. wprowadzono 
z dniem 9 września 2010 r. ust 4 przewidujący obowiązek uiszczania opłaty stałej 
i konsekwencje 
jego 
niewykonania 
w 
sprawach 
o 
egzekucję 
świadczeń 

 
 
9 
niepieniężnych, wszczętych na wniosek Skarbu Państwa, w tym na polecenie sądu 
lub prokuratora. Jest to istotne odstępstwo od zasad przewidzianych w ustawie 
o kosztach sądowych i egzekucji, która przewiduje ustawowe zwolnienie Skarbu 
Państwa od kosztów sądowych (art. 94 u.k.s.c.). Ustawa o komornikach sądowych 
i   egzekucji 
nie 
nakłada 
podobnych 
obowiązków 
na 
innych 
wierzycieli 
korzystających z ustawowego lub przyznanego przez sąd zwolnienia od kosztów 
egzekucyjnych. Zestawienie powyższych przepisów świadczy o tym, że przepisy 
ustawy o komornikach sądowych i egzekucji poza postanowieniem zawartym w art. 
8 ust. 11 i art. 48a ust. 4 u.k.s.c. nie wprowadzają ograniczeń zakresu zwolnienia 
od kosztów postępowania egzekucyjnego przysługującego innym podmiotom niż 
Skarb Państwa. Wywodzenie takiego obowiązku z faktu niezamieszczenia w 
przepisach 
ustawy 
o 
komornikach 
sądowych 
i 
egzekucji 
postanowień 
konkretyzujących drogę uzyskania należnej opłaty przez komornika i niewskazanie 
precyzyjnie podmiotu zobowiązany do jej uiszczenia nie ma uzasadnienia, a 
ponadto 
podważałoby 
funkcję 
zwolnienia 
od 
kosztów 
sądowych 
jako 
zabezpieczenia konstytucyjnego prawa do sądu. 
 
Na pierwsze pytanie Sądu Okręgowego należało więc udzielić odpowiedzi 
twierdzącej.  
Problem, jaki podmiot obowiązany jest ponieść tymczasowo opłatę, 
w miejsce zwolnionego od niej wierzyciela rozwiązuje częściowo art. 100 u.k.s.c. 
wskazując, że zadanie to spoczywa na Skarbie Państwa.  
Poszukiwanie podstaw do nałożenia tego obowiązku na komornika 
skazane jest na niepowodzenie. Komornikowi przysługuje wprawdzie status 
funkcjonariusza publicznego lecz swoje zadania wykonuje na własny rachunek, 
jako samodzielny i samofinansujący się podmiot. W powoływanym wielokrotnie 
wyroku z dnia 14 maja 2009 r. Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne uznał 
przepisy prowadzące do przerzucenia na komornika kosztów postępowania 
egzekucyjnego, wykraczających poza ryzyko bezskutecznej egzekucji i obciążenia 
go nieuzasadnionym ciężarem publicznoprawnym. Tymczasowe kredytowanie 
postępowania egzekucyjnego przez komornika można byłby ewentualnie rozważać, 
gdyby obowiązywał nadal art. 59 u.k.s.e. w brzmieniu pierwotnym, umożliwiający 
komornikowi ściągnięcie od dłużnika opłaty nieuiszczonej przez wierzyciela przy 

 
 
10
wszczęciu egzekucji. Komornik miałby wówczas otwartą drogę do uzyskania 
należnych opłat w sposób, który stanowi obecnie regułę przy egzekwowaniu 
świadczeń pieniężnych. Zmiana stanu prawnego spowodowała, że komornik 
pozbawiony został podstawy prawnej do ściągnięcia stałych opłat egzekucyjnych 
od dłużnika, w wypadku kiedy wierzyciel opłat tych nie uiścił, ponieważ korzystał ze 
zwolnienia od kosztów. 
Artykuł 770 k.p.c. takiej procedury nie przewiduje, 
upoważnia jedynie do ściągnięcia kosztów poniesionych przez wierzyciela. 
W efekcie nałożenie na komornika obowiązku tymczasowego ponoszenia opłaty 
stałej za wierzyciela zwolnionego od kosztów nie byłoby w rzeczywistości 
tymczasowe, ponieważ prowadziłoby do definitywnego obarczenia go obowiązkiem 
prowadzenia bez należnej opłaty stałej egzekucji świadczeń niepieniężnych, 
w wypadkach, kiedy wierzyciele nie mieli obowiązku poniesienia tej opłaty. Takie 
rozwiązanie naruszałoby prawa majątkowe komorników, zdejmując jednocześnie 
ze Skarbu Państwa obowiązek tymczasowego ponoszenia opłat egzekucyjnych, 
mimo że art. 100 ust. 1 u.k.s.c. ten podmiot uznaje za zobowiązany do wykładania 
kosztów sądowych w zastępstwie stron od nich zwolnionych. 
Przypisanie 
Skarbowi 
Państwa 
obowiązku 
kredytowania 
egzekucji 
świadczeń niepieniężnych na rzecz wierzycieli korzystających ze zwolnienia od 
stałej opłaty egzekucyjnej wymaga określenia jednostki, która winna tymczasowo 
opłatę te wyłożyć. Artykuł 100 ust. 1 u.k.s.c. nie precyzuje tej jednostki, nie oznacza 
to jednak istnienia luki prawnej lecz jedynie wymaga należytego odczytania tego 
przepisu. Obowiązek wyłożenia kosztów za stronę stanowi wykonanie przez 
państwo jego ustrojowego zadania jakim jest zapewnienie możliwości uzyskania 
ochrony sądowej stronie nie dysponującej dostatecznymi środkami na ten cel. 
Właściwą 
jednostkę 
Skarbu 
Państwa 
wyznacza 
funkcjonalne 
powiązanie 
z kredytowanym postępowaniem. W postępowaniu sądowym koszty za stronę od 
nich zwolnioną wykłada ze swych środków sąd, przed którym koszty te powstały, 
dotyczy to także uiszczania wynagrodzenia z pomoc prawną udzieloną z urzędu. 
W postępowaniu egzekucyjnym decyduje powiązanie komornika z sądem 
rejonowym przy którym działa (art. 1 u.k.s.e.), którego orzeczeniom podlega 
i którego prezes sprawuje nadzór nad jego działalnością (art. 3 u.k.s.e.). 
Stanowisko to potwierdza zastosowanie analogicznego kryterium wyboru w art. 40 

 
 
11
ust. 3 u.k.s.e. przy oznaczeniu sądu zobowiązanego do przekazania komornikowi 
sum niezbędnych do pokrycia wydatków w sprawach osób zwolnionych w tym 
zakresie od kosztów sądowych. Wyłożone opłaty podlegają następnie rozliczeniu 
przy odpowiednim zastosowaniu, w oparciu o art. 113 u.k.s.c., zasad 
obowiązujących przy zwrocie kosztów egzekucji uregulowanych w art. 770 k.p.c.  
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak 
w uchwale.