III CZP 2/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, dotyczące dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz wysokości tego wynagrodzenia. Sąd Najwyższy potwierdził, że pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu przysługuje zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, stosując analogię do przepisów o wynagrodzeniu biegłego. Podkreślono, że obowiązek Skarbu Państwa ma charakter publicznoprawny i nie jest tożsamy z kosztami procesu. W kwestii wysokości wynagrodzenia, Sąd Najwyższy orzekł, że przyznane adwokatowi koszty nie mogą być niższe od stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, chyba że pomoc prawna nie została faktycznie udzielona lub została udzielona z naruszeniem zasad profesjonalizmu. Sąd wskazał, że kryteria obniżenia wynagrodzenia, takie jak nakład pracy, nie mogą być podstawą do przyznania kwoty niższej od minimalnej stawki, a jedynie mogą wpływać na jej ustalenie w granicach między stawką minimalną a 150% tej stawki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie dopuszczalności zażaleń na postanowienia dotyczące kosztów pomocy prawnej z urzędu oraz interpretacja przepisów dotyczących minimalnego wynagrodzenia adwokatów z urzędu.
Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania kosztów pomocy prawnej z urzędu od Skarbu Państwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dopuszczalne jest zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest zażalenie pełnomocnika ustanowionego przez sąd na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo braku wyraźnego przepisu, zażalenie jest dopuszczalne na podstawie analogii do przepisów o wynagrodzeniu biegłego (art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c. in fine), gdyż sytuacja prawna pełnomocnika z urzędu jest podobna do sytuacji biegłego. Obowiązek Skarbu Państwa ma charakter publicznoprawny.
Czy mając na względzie rodzaj i zawiłość sprawy oraz nakład pracy adwokata dopuszczalne jest przyznanie adwokatowi od Skarbu Państwa wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości niższej niż określona stawkami minimalnymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przyznane adwokatowi od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie, chyba że pomoc prawna nie została faktycznie udzielona lub została udzielona niezgodnie z zasadami profesjonalizmu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że stawki minimalne stanowią gwarantowane wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu. Kryteria takie jak nakład pracy mogą wpływać na wysokość opłaty w granicach między stawką minimalną a 150% tej stawki, ale nie mogą być podstawą do przyznania kwoty niższej od minimalnej, chyba że wystąpiły szczególne okoliczności wskazujące na brak faktycznego udzielenia pomocy lub jej nienależyte wykonanie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Władysław A. | osoba_fizyczna | powód |
| Bartłomiej P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Władysław D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Krystyna D. | osoba_fizyczna | pozwana |
| "P.P." S.A. w W., Oddział w K. | spółka | pozwany |
| Anna K. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 394 § § 1 pkt 9 in fine
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowany w drodze analogii do dopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
Pr.adw. art. 29 § ust. 1
Prawo o adwokaturze
Źródło obowiązku ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 19 § pkt 1
Określa wysokość opłaty ponoszonej przez Skarb Państwa, która nie może być wyższa niż 150% stawek minimalnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 2 § ust. 1
Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia przy zasądzaniu opłaty.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 2 § ust. 2
Podstawę zasądzenia opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów procesu podlegających rozliczeniu między stronami, do których nie zalicza się kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
u.k.s.c. art. 5 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie są zaliczane do kosztów sądowych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 3 § ust. 2
Kryteria obniżenia wynagrodzenia (sytuacja majątkowa, rodzinna klienta, rodzaj sprawy) dotyczą umów między klientem a adwokatem, nie pomocy z urzędu.
k.p.k. art. 626 § § 3
Kodeks postępowania karnego
W postępowaniu karnym dopuszczalne jest zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Analogia do przepisów o wynagrodzeniu biegłego w kwestii dopuszczalności zażalenia. • Obowiązek Skarbu Państwa ma charakter publicznoprawny. • Stawki minimalne stanowią gwarantowane wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu. • Brak podstaw do przyznania wynagrodzenia niższego od stawek minimalnych, chyba że pomoc nie została udzielona lub udzielono jej wadliwie.
Odrzucone argumenty
Koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie są kosztami procesu. • Możliwość przyznania wynagrodzenia niższego od stawek minimalnych ze względu na nakład pracy.
Godne uwagi sformułowania
nie ma jednoznacznych argumentów uzasadniających odmienne uregulowanie dopuszczalności zażalenia w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu niż zażalenia na postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia biegłego • obowiązek Skarbu Państwa pokrycia tych kosztów ma charakter publicznoprawny, który nie jest tożsamy z obowiązkiem pokrycia kosztów procesu • charakter tych stawek jest tego rodzaju, że stanowią one minimalne wynagrodzenie przewidziane za pomoc prawną udzieloną przez adwokatów przed organami wymiaru sprawiedliwości • nie ma argumentów aksjologicznych uzasadniających zasądzenie od Skarbu Państwa za pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu opłaty niższej od stawek minimalnych
Skład orzekający
Kazimierz Zawada
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie dopuszczalności zażaleń na postanowienia dotyczące kosztów pomocy prawnej z urzędu oraz interpretacja przepisów dotyczących minimalnego wynagrodzenia adwokatów z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania kosztów pomocy prawnej z urzędu od Skarbu Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne i finansowe dotyczące adwokatów pracujących z urzędu, co jest istotne dla prawników. Dotyka też kwestii dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
“Adwokacie z urzędu: Czy sąd może zapłacić mniej niż minimum? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.