III CZP 2/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące interesu prawnego powoda w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości, w kontekście nowelizacji przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody na osobie (zmiana art. 442 k.c. na art. 4421 k.c.). Sąd Okręgowy w Tarnowie przedstawił pytanie, czy po zmianie przepisów powód nadal ma interes prawny w takim ustaleniu. Sąd Najwyższy przypomniał, że szkody na osobie mają często charakter dynamiczny i mogą ujawniać się z opóźnieniem. Wcześniejsza zasada prawna (uchwała III PZP 34/69) dopuszczała ustalenie odpowiedzialności pozwanego za przyszłe szkody, co miało na celu przerwanie biegu przedawnienia i złagodzenie trudności dowodowych. Analizując nowy art. 4421 § 3 k.c., który stanowi, że termin przedawnienia nie może skończyć się wcześniej niż po trzech latach od dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej, Sąd Najwyższy stwierdził, że choć argument o przedawnieniu stracił na znaczeniu, to argument o trudnościach dowodowych w sprawach o szkody na osobie, które ujawniają się po wielu latach, nadal jest aktualny i nawet wzmocniony. Dlatego Sąd Najwyższy podjął uchwałę, że powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności za przyszłe szkody na osobie nadal istnieje, mimo zmian w przepisach o przedawnieniu, ze względu na trudności dowodowe.
Ocena interesu prawnego jest zawsze indywidualna dla konkretnej sprawy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy po uchyleniu art. 442 k.c. i dodaniu art. 4421 k.c. powód dochodzący naprawienia szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (szkody na osobie) ma interes prawny w domaganiu się ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości.
Uzasadnienie
Choć zmiana przepisów o przedawnieniu (art. 4421 § 3 k.c.) osłabiła argument o potrzebie przerwania biegu terminu przedawnienia, to argument o trudnościach dowodowych w sprawach o szkody na osobie, które ujawniają się po wielu latach, nadal jest aktualny i wzmocniony. Ustalenie odpowiedzialności pozwanego w sentencji wyroku zwalnia poszkodowanego z obowiązku udowodnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności w kolejnych procesach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Małgorzata K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 4421 § 3
Kodeks cywilny
termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia.
Pomocnicze
k.c. art. 442
Kodeks cywilny
uchylony przepis
k.c. art. 4421 § 1
Kodeks cywilny
termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
podstawa prawna podjęcia uchwały
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za przyszłe szkody na osobie nadal istnieje pomimo zmian w przepisach o przedawnieniu, głównie ze względu na trudności dowodowe narastające z biegiem czasu. • Ustalenie odpowiedzialności w sentencji wyroku zwalnia poszkodowanego z konieczności ponownego udowadniania przesłanek odpowiedzialności w przyszłych procesach o kolejne szkody.
Odrzucone argumenty
Argument o potrzebie przerwania biegu przedawnienia jako głównym uzasadnieniu dla powództwa o ustalenie odpowiedzialności za przyszłe szkody stracił na znaczeniu po zmianie art. 442 k.c. na art. 4421 k.c.
Godne uwagi sformułowania
następstwa takiego zdarzenia są często wielorakie, a sama szkoda ma charakter dynamiczny • nie można przewidzieć • trudności dowodowe z biegiem lat narastają • przesądzenie w sentencji wyroku zasądzającego świadczenie odszkodowawcze o odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości zwalnia poszkodowanego z obowiązku udowodnienia istnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności podmiotu, na którym taka odpowiedzialność już ciąży.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Stanisław Dąbrowski
członek
Elżbieta Skowrońska-Bocian
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności za przyszłe szkody na osobie nadal istnieje, mimo zmian w przepisach o przedawnieniu, ze względu na trudności dowodowe."
Ograniczenia: Ocena interesu prawnego jest zawsze indywidualna dla konkretnej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię praktyczną dla spraw o odszkodowanie za szkody na osobie, dotyczącą możliwości dochodzenia ustalenia odpowiedzialności za przyszłe szkody, co jest istotne dla prawników i poszkodowanych.
“Czy można żądać odszkodowania za przyszłe szkody? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.