III CZP 2/07

Sygn. akt III CZP 2/07 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 22 marca 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Kwaśniewski 
SSN Zbigniew Strus 
 
Protokolant Bożena Nowicka 
 
w sprawie z wniosku wierzycieli Zakładów Mięsnych "A." S.A. w S. i innych, "      w 
przedmiocie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji  
po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 marca 2007 r., 
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w S.  
postanowieniem z dnia 16 października 2006 r.,  
 
1. "Czy przyłączenie do toczącej się egzekucji z nieruchomości na 
podstawie art. 927 k.p.c. następuje z momentem złożenia takowego 
wniosku przez wierzyciela komornikowi, czy też z momentem 
doręczenia 
dłużnikowi 
zawiadomienia 
o 
wszczęciu 
egzekucji 
z nieruchomości wraz z wezwaniem do zapłaty; 
2. 
czy 
w 
postępowaniu 
egzekucyjnym 
prowadzonym 
do 
nieruchomości dłużnika postanowienie o kosztach wydane w każdej 
z poszczególnych spraw korzysta z przymiotu prawomocności 
w sytuacji, gdy nie zostało doręczone wszystkim wierzycielom, którzy 
złożyli wnioski o przyłączenie się do egzekucji z nieruchomości; 
3. czy w przypadku uznania prawomocności postanowień o kosztach 
postępowania - opisanych w punkcie 2 - w planie podziału 
w pierwszej kategorii można przyznać kwotę niższą, niż to wynika 
z prawomocnego postanowienia; 
4. 
czy 
komornikowi 
przysługuje 
pełna 
opłata 
od 
kwoty 
wyegzekwowanej w wyniku sprzedaży nieruchomości w przypadku 
zaspokajania należności w planie podziału wierzycieli, którzy nie 
prowadzili postępowania egzekucyjnego przed komornikiem; 
5. czy wierzyciel hipoteczny uczestniczy w planie podziału sumy 
uzyskanej z egzekucji z nieruchomości na podstawie art. 1036 k.p.c. 

 
2 
bez 
konieczności 
uzyskania 
tytułu 
wykonawczego 
przeciwko 
dłużnikowi ?" 
 
 
odmawia podjęcia uchwały. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 16 października 2006 r. Sąd Okręgowy w S., na 
podstawie art. 390 § 1 w zw. z art. 397 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c., przedstawił Sądowi 
Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawne przytoczone w sentencji. 
Zagadnienia te powstały przy rozpoznawaniu zażaleń na postanowienie Sądu 
Rejonowego w G. z dnia 28 kwietnia 2006 r., którym po rozpoznaniu zarzutów 
wniesionych przeciwko zawartemu w postanowieniu tego Sądu z dnia 28 kwietnia 
2006 r. planowi podziału pomiędzy wierzycieli sumy uzyskanej z egzekucji 
użytkowania wieczystego należącego do dłużnika – Zakładu Przetwórstwa 
Mięsnego E., spółka jawna D.-D. w O., Sąd Rejonowy częściowo zmienił plan 
podziału, oddalił m.in. zarzuty Komornika przy Sądzie Rejonowym w G. i B G Ż S.A. 
w W. oraz odrzucił m.in. zarzuty M. G. Przedmiotem rozpoznania Sądu 
Okręgowego były trzy zażalenia: 1) Komornika przy Sądzie Rejonowym w G., 2) M. 
G. 3) i B G Ż S.A. w W. Komornik zarzucił, że w planie podziału nie zostały w pełni 
uwzględnione 
koszty 
postępowania 
egzekucyjnego 
ustalone 
przez niego 
prawomocnymi postanowieniami. M. G. domagał się, żeby w zmienionym planie 
podziału koszty egzekucyjne należne komornikowi były wyliczone od sum 
rzeczywiście wyegzekwowanych na rzecz poszczególnych wierzycieli i żeby 

 
3 
zaspokojenie przysługującej mu od dłużnika wierzytelności nastąpiło bezzwłocznie i 
w pełni. B G Ż S.A. w W. zarzucił pominięcie w planie podziału jego wierzytelności 
w kwocie 1.255.000 zł, wynikającej z umowy kredytu, zabezpieczonej hipoteką 
zwykłą na sprzedanym w wyniku egzekucji użytkowaniu wieczystym. 
 
Z treści 2, 3 i 4 zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia 
Sądowi Najwyższemu wynika, że wątpliwości w nich wyrażone wiążą się 
z uwzględnieniem w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji z użytkowania 
wieczystego kosztów egzekucyjnych należnych komornikowi. Uzasadnienie 
postanowienia, 
którym 
Sąd 
Okręgowy 
przedstawił 
zagadnienia 
prawne 
do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu wskazuje, że i źródłem pozostałych 
zagadnień są wątpliwości co do prawidłowości uwzględnienia w planie podziału 
kosztów egzekucyjnych należnych komornikowi, a zagadnienia te są jedynie 
„zagadnieniami 
wstępnymi”, 
których 
rozstrzygnięcie 
jest, 
zdaniem 
Sądu 
Okręgowego, potrzebne dla oceny prawidłowości uwzględnienia w planie podziału 
kosztów egzekucyjnych. Jednakże wszystkie zagadnienia prawne nie wyrażają 
wątpliwości, których wyjaśnienie jest niezbędne do rozpoznania zażaleń, a tylko 
wówczas zachodziłaby potrzeba podjęcia uchwały rozstrzygającej te zagadnienia 
(zob. np. uzasadnienia orzeczeń Sądu Najwyższego: z dnia 27 sierpnia 1996 r., 
III CZP 91/96, OSNC 1997, nr 1, poz. 9, z dnia 23 września 2004 r., III CZP 48/04, 
OSNC 2005, nr 9, poz. 153, z dnia 16 grudnia 2005 r., III CZP 110/05, OSNC 2006, 
nr 12, poz. 203). 
 
Komornik jest organem egzekucyjnym a nie uczestnikiem (stroną) 
postępowania egzekucyjnego. Komornikowi nie przysługuje przeto prawo 
zaskarżania postanowień sądu wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym. 
Jedynie na podstawie art. 770 zd. czwarte k.p.c. komornikowi przysługuje zażalenie 
na postanowienie sądu w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucji. Wymieniony 
przepis, jako wyjątkowy, nie stanowi podstawy wnoszenia przez komornika 
zażalenia na inne postanowienia sądu wydawane w postępowaniu egzekucyjnym 
(postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 marca 2000 r. II CKN 496/00, OSNC 
2000, nr 9, poz. 168 i z dnia 12 czerwca 2002 r., III CZP 33/02, OSNCP2003, nr 5, 
poz. 62). Komornikowi nie przysługuje zatem zażalenie na postanowienie o zmianie 
planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, które wprawdzie m.in. określa 

 
4 
czy i w jakiej wysokości przysługujące komornikowi koszty egzekucji zostaną 
zaspokojone z sumy uzyskanej z egzekucji, ale którego istotą jest podział sumy 
uzyskanej z egzekucji. 
 
Na postanowienie sądu o zmianie planu podziału sumy uzyskanej 
z egzekucji, wydane w wyniku rozpoznania zarzutów przeciwko planowi podziału, 
zażalenie (art. 1028 § 3 k.p.c.) przysługuje wierzycielowi, którego zarzuty 
nie zostały uwzględnione, a także temu wierzycielowi, dla którego suma 
przypadająca do podziału na skutek zmiany planu podziału uległa zmniejszeniu. 
Wierzyciel, którego zarzuty zostały w całości uwzględnione, nie ma interesu 
w zaskarżeniu wymienionego postanowienia. Natomiast wierzyciel, dla którego 
suma przypadająca do podziału na skutek zmiany planu podziału nie uległa 
zmniejszeniu, a który nie wniósł zarzutów przeciwko planowi, nie ma legitymacji 
do zaskarżenia tego postanowienia (gdyż pozbawił się jej nie wnosząc zarzutów 
przeciwko planowi podziału). Ta ostatnia sytuacja dotyczy M. G. Wprawdzie wniósł 
on zarzuty przeciwko planowi podziału, ale wobec prawomocnego ich odrzucenia 
(jak się zdaje – gdyż Sąd Rejonowy nie uzasadnił tego orzeczenia – wobec 
wniesienia ich po terminie przewidzianym w art. 1027 § 2 k.p.c.) jego pozycja jest 
taka sama jak pozycja wierzyciela, który nie wniósł zarzutów. 
 
W okolicznościach zaistniałych w sprawie do rozpoznania Sądu Okręgowego 
pozostaje tylko zażalenie B G Ż S.A. w W. Rozpoznanie tego zażalenia, w jego 
granicach 
zakreślonych 
jego 
zarzutami, 
nie obejmuje 
jednakże 
kwestii 
prawidłowości uwzględnienia w planie podziału kosztów egzekucyjnych należnych 
komornikowi. Ani z przepisu art. 1028 § 3 k.p.c., dotyczącego wprost zażalenia na 
postanowienie o zatwierdzeniu lub zmianie planu podziału sumy uzyskanej z 
egzekucji, ani z przepisów dotyczących zażalenia w procesie (art. 394-398 k.p.c.), 
mających odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym (art. 13 § 2 
k.p.c.) nie wynika, by sąd rozpoznający zażalenie na wymienione postanowienie 
mógł wykroczyć poza granice zażalenia. Pozostaje jedynie do rozważenia, czy 
podstawy takiej nie może stanowić art. 759 § 2 k.p.c. stanowiący, że sąd może z 
urzędu wydawać komornikowi zarządzenia zmierzające do zapewnienia należytego 
wykonania egzekucji oraz usuwać spostrzeżone uchybienia. 

 
5 
 
Wprawdzie art. 759 § 2 k.p.c. nie wskazuje, o jaki w tym przepisie sąd 
chodzi, ale wobec usytuowania komornika przy określonym sądzie rejonowym 
(art. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, tekst 
jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz.1191 ze zm.; art. 758 k.p.c.) należy rozumieć, 
że w przepisie tym mowa jest o sądzie rejonowym, przy którym działa komornik. 
 
W literaturze wyrażony został pogląd, że uprawnienie przewidziane 
w art. 759 § 2 k.p.c. nie przysługuje sądowi drugiej instancji. Wyrażono też – bez 
bliższego uzasadnienia – pogląd odmienny, że uprawnienia nadzorcze w stosunku 
do komornika przysługują także sądowi drugiej instancji w razie zaskarżenia 
postanowienia sądu w drodze zażalenia. Można by rozważać zasadność tego 
ostatniego poglądu w przypadku, gdy przy okazji rozpoznawania zażalenia sąd 
drugiej 
instancji 
stwierdzi 
potrzebę 
wydania 
zarządzenia 
zmierzającego 
do zapewnienia należytego wykonania egzekucji przez komornika lub usunięcia 
spostrzeżonego uchybienia komornika w zakresie jego czynności, która to potrzeba 
nie została dostrzeżona przez sąd pierwszej instancji (sąd rejonowy, przy którym 
działa komornik). Jednakże w sytuacji – jak ma to miejsce w sprawie, w której 
przedstawione zostały do rozstrzygnięcia zagadnienia prawne – gdy Sąd Rejonowy 
sporządzając plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji i wydając odpowiednie 
postanowienie na skutek zarzutów przeciwko planowi skorygował wysokość 
kosztów egzekucyjnych ustalonych przez komornika i uwzględnił w planie te koszty 
w wysokości niższej niż określona przez komornika, podjęcie przez Sąd Okręgowy 
kwestii kosztów postępowania egzekucyjnego ustalonych przez komornika 
stanowiłoby w istocie kontrolę stanowiska zajętego przez Sąd Rejonowy w tej 
kwestii, a nie podjęcie działania nadzorczego w stosunku do komornika. Kontrola 
taka, dokonywana przez sąd drugiej instancji, byłaby wszakże możliwa tylko 
wówczas, gdyby sąd ten rozpoznawał zażalenie na postanowienie sądu pierwszej 
instancji, zarzucające wadliwość stanowiska zajętego w wydanym przezeń 
postanowieniu. Rozpoznając zażalenie B G Ż S.A. w W., które nie zarzuca 
błędnego ujęcia w zaskarżonym postanowieniu kosztów egzekucyjnych należnych 
komornikowi, Sąd Okręgowy nie jest zatem władny na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. 
rozważać prawidłowości zaskarżonego postanowienia w tym zakresie. 

 
6 
 
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 
23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) 
postanowiono jak w sentencji.