III CZP 19/13

Sygn. akt III CZP 19/13 
 
 
 
UCHWAŁA 
Dnia 22 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Wojciech Katner 
SSN Barbara Myszka 
 
 
w sprawie ze skargi dłużniczki M. U. 
na czynność komornika przy Sądzie Rejonowym w J.  
w sprawie z wniosku wierzycieli Banku Pekao S.A. w W.  
i Getin Noble Banku S.A. w W. 
o świadczenie pieniężne, 
po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 
w dniu 22 maja 2013 r. 
zagadnienia prawnego  
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w K. 
postanowieniem z dnia 2 stycznia 2013 r.,  
 
"Czy przysługuje zażalenie na postanowienie sądu I instancji 
rozstrzygające skargę na postanowienie komornika w przedmiocie 
rozpoznania wniosku o dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości 
złożonego w trybie art. 951 k.p.c.?" 
 
 
podjął uchwałę: 
 
 
Na postanowienie oddalające skargę na czynność komornika, 
polegającą na oddaleniu wniosku o sporządzenie dodatkowego 
opisu i oszacowania (art. 951 k.p.c.), zażalenie nie przysługuje. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
Komornik przy Sądzie Rejonowym w J. prowadzi egzekucję z użytkowania 
wieczystego nieruchomości dłużniczki M. U., położonej w J. przy ul. F. W dniu 15 
stycznia 2009 r. sporządzony został protokół opisu i oszacowania tej 
nieruchomości. 
 
Pismem z dnia 20 stycznia 2012 r., po wyznaczeniu przez Sąd terminu 
pierwszej licytacji, dłużniczka wniosła o sporządzenie dodatkowego opisu 
i oszacowania nieruchomości, a komornik – postanowieniem z dnia 31 stycznia 
2012 r. – wniosek ten oddalił. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. Sąd 
Rejonowy oddalił skargę na to postanowienie. 
 
Rozpoznając zażalenie dłużniczki, podważające zasadność oddalenia 
skargi, Sąd Okręgowy powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz 
w zagadnieniu prawnym przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
W postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 7674 § 1 k.p.c., zażalenie na 
postanowienie 
sądu 
przysługuje 
w 
wypadkach 
wskazanych 
w 
ustawie 
(scil. w kodeksie postępowania cywilnego). W judykaturze, w ugruntowanym już 
orzecznictwie Sądu Najwyższego aprobowanym przez doktrynę, przyjęto, 
że w postępowaniu egzekucyjnym zażalenie jest dopuszczalne także w wypadkach 
wskazanych w art. 394 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., tj. na postanowienia 
kończące postępowanie egzekucyjne, a ponadto na postanowienia opisane w pkt 
1-12 wymienionego przepisu, jeżeli mogą być wydane w tym postępowaniu 
(por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1969 r., III CZP 83/69, 
OSNCP 1970, nr 6, poz. 105). 
 
Kodeks postępowania cywilnego przewiduje zażalenie wyłącznie na 
postanowienie uwzględniające lub oddalające skargę na czynność komornika 
polegającą na dokonaniu przez niego opisu i oszacowania, rozumianego jako czyn-
ność zamykającą etap egzekucji z nieruchomości unormowany w art. 942–950; 
wskazuje na to dająca jednoznaczne wyniki wykładnia językowa i celowościowa art. 
950 in fine. Rola opisu i oszacowania jest doniosła, czynność ta bowiem pozwala 
nie tylko na dokładne oznaczenie nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji 
oraz określenie jej wartości, ale także na ustalenie ewentualnych praw osób 

 
3 
trzecich obciążających tę nieruchomość. Z tego względu uzasadnione jest 
wzmożenie kontroli poprawności tej czynności przez przyznanie stronom 
postępowania egzekucyjnego zażalenia na postanowienie sądu. Rozwiązanie to 
stanowi rozwinięcie unormowania zawartego w art. 675 d.k.p.c., który przewidywał 
zaskarżenie opisu i oszacowania nieruchomości najpierw w drodze zarzutów, 
a następnie zażalenia. 
 
Z tych względów - doceniając wagę omawianej czynności komornika oraz jej 
znaczenie dla przebiegu i wyników egzekucji – należy uznać, że zażalenie 
przewidziane w art. 950 in fine k.p.c. przysługuje zarówno na postanowienie 
wydane w wyniku skargi na pierwotny, jak i na dodatkowy – przewidziany w art. 951 
k.p.c. – opis i oszacowanie. A contrario oznacza to, że art. 950 k.p.c. nie obejmuje 
innych postanowień wydanych po rozpoznaniu skargi na czynności komornika 
związane z podjęciem oraz dokonywaniem opisu i oszacowania, niemające tak 
doniosłego znaczenia, np. na czynność polegającą na wyznaczeniu terminu opisu 
i oszacowania (art. 945 § 1 k.p.c.), na wezwaniu uczestników i innych osób 
roszczących sobie prawa do opisywanej i szacowanej nieruchomości (art. 945 § 2 
k.p.c.) albo na powołaniu przez komornika biegłego ds. szacowania nieruchomości 
(art. 948 § 1 k.p.c.). Dotyczy to także czynności związanych z ponownym opisem 
i oszacowaniem, np. czynności przygotowawczych oraz dotyczących samej tylko 
oceny zasadności wniosku o dodatkowy opis i oszacowanie (art. 951 k.p.c.). 
 
Stwierdzenie, że art. 950 in fine k.p.c. nie dopuszcza zażalenia 
na postanowienie oddalające skargę na czynność komornika polegającą na 
oddaleniu wniosku o sporządzenie dodatkowego opisu i oszacowania, nie zamyka 
rozważań nad zagadnieniem prawnym przedstawionym do rozstrzygnięcia, należy 
bowiem 
jeszcze 
rozważyć, 
czy 
postanowienie 
to 
kończy 
postępowanie. 
Pozytywna   odpowiedź na to pytanie otwierałaby drogę do poszukiwania 
dopuszczalności zażalenia w art. 394 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.  
 
Zważywszy, że w judykaturze Sądu Najwyższego utrwaliło się zapatrywanie, 
iż o kwalifikacji postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym jako 
kończącego postępowanie w sprawie decyduje to, czy kończy ono postępowanie 
w sprawie egzekucyjnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 

 
4 
2006 r., IV CNP 25/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 48 oraz uchwała Sądu Najwyższego 
z dnia 6 listopada 2008 r., III CZP 106/08, OSNC 2009, nr 10, poz. 134), należy 
uznać, że postanowienie oddalające skargę na czynność komornika polegającą 
na oddaleniu wniosku o dokonanie dodatkowego opisu i oszacowania nie kończy 
postępowania 
ani 
nawet 
do 
tego 
celu 
bezpośrednio 
nie 
zmierza. 
Przeciwnie, postanowienie takie jedynie umożliwia przejście do kolejnego etapu 
egzekucji, a więc licytacji uwzględniającej pierwotny opis i oszacowanie. Należy 
przy tym odrzucić sztuczną koncepcję zmierzającą do wykazania, że omawiane 
postanowienie 
„kończy 
postępowanie 
w 
sprawie 
dodatkowego 
opisu 
i oszacowania”, prowadzi ona bowiem w rzeczywistości do uznania za kończące 
postępowanie 
(jego 
części) 
każdego 
orzeczenia 
„oddalającego” 
(skargę, 
wniosek itp.). 
 
Jakkolwiek więc można się zgodzić, że postanowienie orzekające o pierwot-
nym opisie i oszacowaniu ma cechy orzeczenia kończącego samodzielną część 
postępowania egzekucyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 
2006 r., IV CNP 25/06), to jednak cechy tej nie można przypisać orzeczeniu 
dotyczącemu samej zasadności dodatkowego opisu i oszacowania. Z punktu 
widzenia struktury postępowania egzekucyjnego (egzekucji z nieruchomości) 
orzeczenie to ma charakter incydentalny; nie zamyka określonego etapu egzekucji, 
lecz tylko umożliwia jej dalszy bieg na podstawie dokonanego już opisu 
i oszacowania. Należy zresztą przyjąć, że gdyby prawodawca zmierzał do objęcia 
tego orzeczenia zażaleniem, to uchwalając ustawę z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie 
ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 
172, poz. 1804), nowelizującą art. 951 k.p.c. przez uzależnienie dodatkowego opisu 
i oszacowania od woli stron, uczyniłby to wyraźnie, bez angażowania 
interpretatorów prawa w wątpliwe rozważania dotyczące oceny, czy wymienione 
orzeczenie kończy postępowanie.  
Przyjęciu zażalenia przeciwstawiają się także argumenty celowościowe oraz 
postulaty szybkości, sprawności i szybkości postępowania egzekucyjnego. 
Z praktyki sądowej 
wynika, 
że 
wnioski 
o 
dokonanie 
ponownego 
opisu 
i oszacowania składają przede wszystkim dłużnicy, a ich rzeczywistą intencją jest 
przewleczenie postępowania. Nie ma powodu, aby tym tendencjom sprzyjać za 

 
5 
pomocą wykładni nieznajdującej oparcia w materiale normatywnym oraz w celach 
ustawodawcy. Nie można przy tym pomijać, że możliwości złagodzenia ewentualnej 
decyzji co do potrzeby przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania tkwią - 
z punktu widzenia interesów dłużnika – w mechanizmie licytacyjnym, który pozwala 
osiągnąć cenę, jaką w okolicznościach sprawy jest w stanie zaoferować ewentualny 
nabywca, niezależnie od sumy oszacowania. 
Z tych względów Sąd Najwyższy, redukując treść uchwały do sytuacji 
procesowej, jaka zaistniała w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy, orzekł, 
jak na wstępie.