III CZP 19/07

Uchwała z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZP 19/07 
 
Sędzia SN Barbara Myszka (przewodniczący) 
Sędzia SN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) 
Sędzia SN Henryk Pietrzkowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "E." S.A. w W. przeciwko "S.", sp. z 
o.o. w W. i "U.", sp. z o.o. w T. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na 
posiedzeniu jawnym w dniu 26 kwietnia 2007 r. zagadnienia prawnego 
przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 
października 2006 r.: 
"Czy indosant, będący remitentem, który otrzymał od wystawcy weksel własny 
in blanco, na zabezpieczenie roszczeń wynikających z łączącej te strony umowy a 
następnie oddał go do inkasa jest legitymowany do wytoczenia powództwa o 
zapłatę należności z tego weksla, w sytuacji gdy uzyskując go ponownie nie 
przekreślił swojego indosu pełnomocniczego?" 
podjął uchwałę: 
 
Remitent, który po udzieleniu indosu pełnomocniczego stał się 
posiadaczem weksla, jest uprawniony do dochodzenia praw z weksla, choćby 
nie przekreślił swojego indosu. 
 
Uzasadnienie 
 
Strona pozwana wystawiła weksel własny in blanco na zabezpieczenie 
wierzytelności przysługującej stronie powodowej (remitentowi) wobec pozwanej 
(wystawcy) z tytułu umowy sprzedaży. Na tym wekslu poręczenie wekslowe za 
wystawcę złożyła inna spółka handlowa. Sporządzona deklaracja wekslowa 
upoważniała remitenta do uzupełnienia weksla w odpowiednim terminie. Miejscem 
płatności weksla miał być Bank H. w W., Oddział w W. Należność z umowy 
sprzedaży nie została uiszczona, dlatego remitent wypełnił weksel zgodnie z 
postanowieniami deklaracji wekslowej, wezwał wystawcę do zapłaty sumy 

wekslowej, wskazując termin i miejsce zapłaty (Bank H. w W., Oddział w W.). 
Umieścił na wekslu indos pełnomocniczy na rzecz tego Banku, który poinformował 
remitenta o niezapłaceniu przez wystawcę sumy wekslowej w terminie i odesłał mu 
weksel. W złożonym pozwie remitent domagał się solidarnego zasądzenia sumy 
wekslowej od wystawcy i poręczyciela. 
Oddalając powództwo, Sąd Okręgowy powołał się na zarzut braku legitymacji 
czynnej po stronie powodowej. W ocenie tego Sądu, powodowa spółka zamieściła 
na wekslu indos inkasowy, który jest odmianą indosu pełnomocniczego. Gdyby 
doszło do odwołania pełnomocnictwa przez indosanta, który je udzielił, to taki fakt 
powinien zostać odzwierciedlony w postaci skreślenia przez tego indosanta indosu 
figurującego na wekslu. Brak takiego skreślenia wyklucza możliwość skutecznego 
domagania się zapłaty przez remitenta wobec wystawcy i poręczyciela wekslowego. 
Rozpoznając apelację strony powodowej, Sąd Apelacyjny uznał za 
nieprzekonywające stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skutek w postaci 
wygaśnięcia pełnomocnictwa wekslowego, udzielonego Bankowi H., wymagał 
przekreślenia znajdującego się na wekslu indosu do inkasa. Analizując konstrukcję 
prawną takiego indosu, Sąd ten skłonił się do stanowiska, że znalezienie się weksla 
z powrotem w posiadaniu indosanta (zgodnie z wolą indosatariusza) nie unicestwia 
jego legitymacji do działania we własnym imieniu w razie braku przekreślenia 
zamieszczonego na wekslu indosu pełnomocniczego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Nie ma wątpliwości, że na grzbiecie weksla przedstawionego przez powoda 
do zapłaty umieszczony został indos pełnomocniczy w rozumieniu art. 18 ustawy z 
dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. Nr 37, poz. 282 – dalej: 
"Pr.weksl."). Z ustaleń obu Sądów wynika także, że taki indos został dokonany po 
uzupełnieniu weksla przez indosanta. Jest to istotne, gdyż w literaturze i 
orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje trafne stanowisko, że indos 
pełnomocniczy może być skutecznie dokonany jedynie na wekslu zupełnym. 
Zgodnie z art. 18 ust. 1 Pr.weksl., indos pełnomocniczy (zastępczy) 
upoważnia posiadacza weksla (indosatariusza) do wykonywania wszystkich praw z 
weksla, który może być jednak indosowany jedynie ze skutkami pełnomocnictwa. 
Dłużnicy wekslowi, w tym wystawca weksla, mogą przedstawiać posiadaczowi 
weksla tylko zarzuty przysługujące im wobec indosanta (art. 18 ust. 2 Pr.weksl.). 
Pełnomocnikiem wekslowym może być w zasadzie każdy podmiot, ale w praktyce 

jako pełnomocnicy wekslowi występują banki wskazane w związku z określeniem 
miejsca płatności weksla; chodzi zazwyczaj o bank, w którym wystawca ma 
rachunek bankowy. Wewnętrzny stosunek prawny łączący indosanta z 
indosatariuszem pełnomocniczym decyduje o tym, czy pełnomocnik wekslowy 
może samodzielnie dochodzić sumy wekslowej od dłużników wekslowych, czy – jak 
w rozpoznawanej sprawie – zwrócić weksel indosantowi w razie braku zapłaty sumy 
wekslowej i pozostawić mu możliwość ewentualnego wystąpienia o zapłatę. 
Istota przedstawionego Sądowi Najwyższemu pytania prawnego sprowadza 
się do tego, czy udzielenie indosu pełnomocniczego na wekslu pozbawia indosanta 
legitymacji formalnej do dochodzenia zapłaty sumy wekslowej na podstawie weksla 
od dłużników wekslowych, zwłaszcza wówczas, gdy w czasie dochodzenia takiej 
sumy na wekslu widnieje w dalszym ciągu indos pełnomocniczy indosanta. 
W stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie Prawa 
wekslowego z 1936 r. w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 18 października 
1927 r., III Rw. 670/27 ("Przegląd Prawa i Administracji" 1928, poz. 153) 
stwierdzono ogólnie, że indosant, który oddał weksel do inkasa, nie ma legitymacji 
do wytoczenia powództwa z weksla, jeżeli przed wytoczeniem powództwa nie 
skreślił swego indosu do inkasa. Z motywów tego orzeczenia wynika, że w sprawie 
doszło do skutecznego odwołania pełnomocnictwa pismem, ale nie nastąpiło 
przekreślenie indosu pełnomocniczego na wekslu. W innych orzeczeniach 
wypowiedziano jednak pogląd odmienny w zakresie przysługiwania indosantowi 
legitymacji czynnej. W orzeczeniu z dnia 30 października 1929 r., III. 1. Rw 1843/29 
(Zb.Urz. 1929, poz. 277) stwierdzono, że „powodowy bank jako ten, który sam 
zamieścił pierwszy indos do inkasa, nie miał potrzeby indosu tego, jak i następnego 
wykreślić i (…) musi być uznany za należycie wykazanego dzierżyciela weksla”. 
W literaturze okresu międzywojennego i obecnie dominuje trafne stanowisko, 
że indos pełnomocniczy nie eliminuje legitymacji formalnej indosanta, jeżeli weksel 
znajduje się w posiadaniu tego indosanta. Rozwiązanie to wynika z konstrukcji i 
charakteru prawnego indosu pełnomocniczego, który, jak wspomniano, nie przenosi 
praw z weksla jak indos własnościowy (art. 11 Pr.weksl.), ale upoważnia 
indosatariusza jedynie do wykonywania praw z weksla w imieniu i na rachunek 
indosanta. Udzielenie pełnomocnictwa innemu podmiotowi nie pozbawia 
mocodawcy możliwości samodzielnego działania wobec osób trzecich w sferze 
udzielonego pełnomocnikowi umocowania, nie ma bowiem podstaw do twierdzenia, 

aby ta ogólna reguła prawa cywilnego nie mogła mieć zastosowania w dziedzinie 
prawa wekslowego na tle konstrukcji pełnomocnictwa wekslowego. Indosant jako 
mocodawca nie traci więc materialnej legitymacji wekslowej w wyniku umieszczenia 
na wekslu indosu pełnomocniczego, taki indos nie pozbawia go bowiem własności 
weksla i praw wynikających z tego weksla. 
W literaturze i w orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa trafne 
stanowisko, że indos pełnomocniczy nie powoduje skutku prawnego w postaci 
przerwania ciągu indosów własnościowych (art. 16 ust. 1 Pr.weksl.), nie przenosi on 
bowiem praw wekslowych na indosatariusza i podmiot ten nie jest właścicielem 
weksla. Myśl tę wypowiedziano np. w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 
dnia 21 września 2006 r., I CSK 130/06 (OSNC 2007, nr 6, poz. 93), w którym 
stwierdzono wyraźnie, że nie przerywa szeregu indosów własnościowych 
znajdujący się na wekslu indos pełnomocniczy. W konsekwencji należy przyjąć, że 
gdyby indosant stał się posiadaczem weksla, mógłby umieścić na nim indos 
własnościowy i spowodować tym samym zbycie praw z weksla na indosanta 
własnościowego bez potrzeby wykreślania figurującego na wekslu indosu 
pełnomocniczego. 
Indosant ma możliwość odwołania udzielonego pełnomocnictwa do 
dochodzenia praw z weksla. W literaturze zarysowały się rozbieżności co do tego, 
w jaki sposób powinno nastąpić skuteczne odwołanie takiego pełnomocnictwa. Za 
zbyt daleko idące należy uznać stanowisko, że dla skutecznego odwołania 
umocowania udzielonego indosatariuszowi pełnomocniczemu niezbędny jest 
kolejny indos, dokonany przez pełnomocnika na rzecz mocodawcy, połączony, 
oczywiście, z wydaniem weksla. Prawidłowe jest natomiast twierdzenie, że 
odwołanie pełnomocnictwa przejawia się w tym, iż indosatariusz pełnomocniczy 
zwraca weksel indosantowi, któremu przysługuje możliwość dokonania skreślenia 
indosu pełnomocniczego lub jego pozostawienia na wekslu. W tej sytuacji 
indosatariusz pełnomocniczy, nie posiadając weksla, traci legitymację formalną do 
dochodzenia praw z weksla, chyba że indosant ponownie wyda mu weksel z 
nieskreślonym indosem. 
Skuteczne odwołanie pełnomocnictwa do dochodzenia należności wekslowej 
nie stanowi przesłanki uzyskania legitymacji formalnej przez indosanta. Dla 
legitymacji formalnej indosanta podstawowe znaczenie ma zatem samo posiadanie 
weksla i to niezależnie od tego, czy w czasie dochodzenia przez tego indosanta 

należności wekslowej na wekslu tym figurował lub nie indos pełnomocniczy 
dokonany przez indosanta i czy pełnomocnictwo do dochodzenia sumy wekslowej 
zostało skutecznie odwołane Jeżeli indosant dokonał indosu pełnomocniczego, a 
następnie uzyskał posiadanie weksla, to może wykonywać wszystkie prawa 
wynikające z tego weksla, a więc dokonywać indosu własnościowego lub dochodzić 
sumy wekslowej we własnym imieniu, nawet wówczas, gdy na wekslu figuruje 
jeszcze odpowiedni indos pełnomocniczy. W konsekwencji należy przyjąć, że 
remitent, który po udzieleniu indosu pełnomocniczego stał się posiadaczem weksla, 
jest uprawniony do dochodzenia praw z weksla, choćby nie przekreślił swojego 
indosu na wekslu. 
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 k.p.c. 
rozstrzygnął przedstawione mu zagadnienie prawne, jak na wstępie.