III CZP 19/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie G. M. i J. M. (1) wnieśli pozew o zasądzenie od pozwanego M. M. (1) na rzecz ich syna Ł. M. kwoty 76.000 zł tytułem częściowego wykonania polecenia zawartego w umowie darowizny z 2006 r. Pozwany zobowiązał się w umowie do wypłaty bratu wartości działki budowlanej w ciągu pięciu lat. Sąd Okręgowy w Ostrołęce oddalił powództwo, wskazując na brak legitymacji procesowej powodów. Sąd argumentował, że zgodnie z art. 893 KC polecenie nie czyni nikogo wierzycielem, a beneficjent (Ł. M.) nie nabył roszczenia. Powodowie, jako darczyńcy, mogli dochodzić wykonania polecenia na swoją rzecz lub na podstawie innych przepisów (np. art. 393 KC, jeśli Ł. M. sam by wystąpił z pozwem), ale nie mogli żądać zasądzenia świadczenia na rzecz syna, czyniąc go w ten sposób wierzycielem wbrew przepisom. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując na ewolucję poglądów w kwestii możliwości dochodzenia wykonania polecenia, ale podkreślił, że nawet w nowszych interpretacjach darczyńcy nie mogą występować w imieniu beneficjariusza, czyniąc go wierzycielem. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadach ogólnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących polecenia w umowie darowizny, w szczególności kwestii legitymacji procesowej darczyńcy i beneficjariusza oraz charakteru prawnego zobowiązania z polecenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z poleceniem w umowie darowizny i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Nowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego (II CSK 153/15) może wpływać na interpretację przedstawioną w tym wyroku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy darczyńcy mogą dochodzić od obdarowanego wykonania polecenia w imieniu osoby trzeciej, na rzecz której polecenie zostało ustanowione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, darczyńcy nie mogą dochodzić wykonania polecenia w imieniu osoby trzeciej, czyniąc ją wierzycielem, ponieważ polecenie z umowy darowizny nie czyni nikogo wierzycielem, a darczyńcy nie posiadają legitymacji procesowej do wystąpienia z takim żądaniem.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni art. 893 i 894 KC, wskazując, że polecenie nie tworzy stosunku zobowiązaniowego z wierzycielem. Darczyńcy mogą żądać wykonania polecenia na swoją rzecz lub na podstawie innych przepisów, ale nie mogą występować w imieniu beneficjariusza, aby ten stał się wierzycielem.
Jaki jest charakter prawny zobowiązania wynikającego z polecenia w umowie darowizny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zobowiązanie wynikające z polecenia w umowie darowizny ma charakter zobowiązania naturalnego (niezupełnego), które nie może być dochodzone na drodze sądowej przez beneficjariusza jako wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które wskazuje, że polecenie nie prowadzi do powstania stosunku zobowiązaniowego, a beneficjent nie staje się wierzycielem. Sankcją za niewykonanie polecenia może być np. odwołanie darowizny z powodu niewdzięczności lub żądanie zwrotu darowizny na podstawie art. 56 KC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| G. M. | osoba_fizyczna | powód |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| Ł. M. | osoba_fizyczna | beneficjariusz polecenia |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 893
Kodeks cywilny
Darczyńca może nałożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).
k.c. art. 894 § § 1
Kodeks cywilny
Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia chyba, że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego.
Pomocnicze
k.c. art. 888 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki wprost w niej wyrażone, lecz także te które wynikają z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powodowie nie posiadają legitymacji procesowej do wystąpienia z żądaniem zasądzenia świadczenia na rzecz osoby trzeciej (beneficjariusza polecenia), ponieważ polecenie z umowy darowizny nie czyni nikogo wierzycielem. • Żądanie zasądzenia na rzecz syna czyni go wierzycielem, co jest sprzeczne z art. 893 KC.
Odrzucone argumenty
Argumentacja powodów oparta na błędnej interpretacji art. 894 KC i orzeczenia III CZP 19/02, sugerująca możliwość dochodzenia wykonania polecenia w imieniu beneficjariusza.
Godne uwagi sformułowania
polecenie nie czyni nikogo wierzycielem • zobowiązanie naturalne (niezupełne) • niezupełność zobowiązania wyraża się w odjęciu uprawnionemu możliwości skorzystania z przymusu państwowego • żądanie wykonania polecenia jest swoistym roszczeniem instytucjonalnym służącym ochronie woli darczyńcy, a nie typowym roszczeniem służącym ochronie interesu osoby, dla której wykonanie polecenia jest korzystne.
Skład orzekający
Małgorzata Mikos-Bednarz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących polecenia w umowie darowizny, w szczególności kwestii legitymacji procesowej darczyńcy i beneficjariusza oraz charakteru prawnego zobowiązania z polecenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z poleceniem w umowie darowizny i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Nowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego (II CSK 153/15) może wpływać na interpretację przedstawioną w tym wyroku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje subtelności prawa cywilnego dotyczące umów darowizny z poleceniem i różnicę między zobowiązaniem naturalnym a wierzytelnością. Pokazuje też, jak ważne jest prawidłowe formułowanie żądań przez profesjonalnych pełnomocników.
“Czy można zmusić syna do wypłaty bratu pieniędzy z darowizny? Sąd wyjaśnia, kto ma prawo żądać wykonania polecenia.”
Dane finansowe
WPS: 76 000 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.